Vísir - 31.01.1979, Page 10

10
Miftvikudagur 31. janúar 1979 vism

utgefandi: Reykjaprent h/f
Framkvæmdastjóri: Davló GuSmundsson
Ritstjórar: ólafur Ragnarsson
Hörfiur Einarsson
Ritstjórnarfulltrúar: Bragi Guðmundsson, Ellas Snæland Jónsson. Fréttastjóri'
erlendra frétta: Guðmundur G. Pétursson. Umsjón með Helaarblaði: Arni
Þórarinsson. Blafiamenn: Axel Ammendrup, Edda Andrésdóttir, Jónína
Michaelsdóttir, Jórunn Andreasdóttir, Katrín Pálsdóttir, Kjartan Stefánsson,Óli
Tynes, Sigurður Sigurðarson, Sigurveig Jónsdóttir, Sæmundur Guðvinsson, Þor-
valdur Friðriksson. Iþróttir: Gylfi Kristjánsson og Kjartan L. Pálsson. Ljós-
myndir: Gunnar V. Andrésson, Jens Alexandersson. Útlit og hönnun: Jón Oskar
Hafsteinsson, Magnús Olafsson.
Auglýsinga- og sölustjóri: Páll Stefánsson.
Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson
Auglýsingar og skrifstofur:
Slðumúla 8. Simar 86611 og 82260.
Afgreifisla: Stakkholti 2-4 simi 86611.
Ritstjórn: Sifiumúla 14 simi 86611 7 linur.
Askrift er kr. 2500 á mánufii
innanlands. Verö i
lausasölu kr. 125 eintakiö.
Prentun Blafiaprent h/f
Frelsi eða
refsingar?
[ þeim miklu umræðum, sem nú fara fram um verð-
lagsmál, er tilef ni til þess að rif ja upp ummæli Svavars
Gestssonar viðskiptaráðherra í Morgunblaðinu fyrir
skömmu um verðlagsmál dagblaðanna.
Þar sagði hann m.a.: „Ég hef alltaf verið‘þeirrar
skoðunar sjálfur og er það enn, að blöðin eigi að verð-
leggja sig sjálf, þau hafi hagsmuni af því að gæta þess
að f ara ekki of langt í hækkunum á þjónustu sinni".
Þarna talaði viðskiptaráðherrann um atvinnurekstur,
sem hannþekktiaf eigin raun sem fyrrverandi ritstjóri
Þjóðviljans.
Spurning er, hvort kenning viðskiptaráðherrans um
frjálsa verðlagningu blaðanna eigi við um aðrar at-
vinnugreinar einnig eða hvort blaðaútgáfa haf i sérstöðu
í þessum efnum. Eru t.d. blaðaútgefendur einhverjir
sérstakir englar, sem betur sé treystandi en öðrum f yrir
frjálsri verðlagningu?
Svo er áreiðanlega ekki. A íslenska blaðamarkaðnum
ríkir hörðsamkeppni. Blaðaútgefendur kappkosta því að
stilla verði blaðanna svo í hóf, að verðið fæli ekki frá
þeim kaupendur. Þannig er það samkeppnin, sem hejdur
verðinu í lágmarki. Sama lögmálið gildir auðvitað um
alia aðra atvinnustarfsemi, þar sem samkeppnin er
nægileg. Þá tryggir samkeppnin á hinum frjálsa mark-
aði neytendum lægsta verð.
Þetta hefur stjórnmálamönnum og yfirvöldum í ná-
grannalöndum okkar verið Ijóst um langt skeið. Þar
hefur því verið leitast við að efla samkeppnina í stað
þess að drepa hana niður, eins og hér hefur verið gert
með reglum um hámarksálagningu og öðrum verðlags-
höftum.
Ef verðlagshömlur og verðstöðvanir væru einhvers
megnug úrræði til þess að halda verðlagi í skef jum, er
áreiðanlegt, að við fslendingar byggjum við eitthvert
lægsta vöruverð í víðri veröld. En það er öðru nær.
Hér hefur t.d. nú um átta ára skeið ríkt í orði kveðnu
nær samfelld verðstöðvun. I reynd hafa verðhækkanir
þó verið hrikalegri á þessu sama tímabili en nokkurn
tíma fyrr.
Enn hef ur þó ekki farið jafnilla fyrir okkur og sumum
þeim, sem á liðnum öldum haf a ætlað að stjórna verðlagi
með opnberum tilskipunum. Árið 301 beitti þannig róm-
verski keisarinn Díócletíanus dauðarefsingu í örvænt-
ingarfullri tilraun sinni til að framkvæma verðlags-
ákvæði. Tilskipun hans um verðlagsmál er talin fræg-
asta tilraun, sem gerð hef ur verið til að setja stjórnboðin
ákvæði í staðinn fyrir lögmál efnahagslífsins. Tilraunin
mistókst algjörlega. Kaupmennirnir földu vö'rur sfnar
(sem minnir á lokun gosdrykkja- og smjörlíkisfram-
leiðenda í stríði þeirra við verðlagsyf irvöld í haust) og
vöruskortur varð mikill. Þúsundir manna voru Iff látnar,
en efnahagslíf ið var næstum lagt í rúst.
Úrþvíaðdauðarefsingdugarekkieinusinni til þess að
halda verðlagsboðunum uppi hvernig getur mönnum þá
dottið i hug, að orðagjálf ur eða sekta- og fangelsishótan-
ir geti gert það?
Vísir leyfir sér að leggja til, að við Islendingar gerum
nú a.m.k. eina tilraun til að beita frelsinu til þess að
lækna þau mein, sem harðræðið hef ur aðeins dugað til að
magna. Það er svo ósköp f Ijótlegt að afnema frelsið, ef
það reynist verr en ófrelsið.
Þaö gerðist fyrst eftir sigur
vinstri flokkanna i borgar-
stjórnarkosningunum á sl.
sumri, aö sumirleiötogar þeirra
virtust i oröi kveðnu, aö minnsta
kosti, átta sig loksins á ýmsum
einföldustu staörejmdum um
opinbera stjórnsýslu eins og
rekstur Reykjavikurborgar. Nú
höföu þessir leiötogar sumir
hverjir setið i borgarstjórn svo
lengi sem yngstu árgangar
kjósenda muna og hafa haft
næg tækifæri i timans rás til aö
setja sig inn i rnörg þau skóla-
bókardæmi, sem árvissar staö-
reyndir i uppsetningu á fjár-
hagsáætlunum borgarinnar i
raun og veru eru.
Ekki ætla ég aö væna fulltrúa
meirihlutans um þvilikan skiln-
ingsskort eöa tornæmi aö þeir
hafi ekki meðtekið jafn augljós
sannindi og legiö hafa fyrir
þeim svartáhvitu árum saman,
þegar þessi áætlunargerö hefur
staöið yfir og tekiö hefur veriö
miö af f járhagsútkomunni
næsta ár á undan og lærdómi
margra undanfarinna ára
reyndar. Hvaö sem öllum út-
reikningum leiö vildu þessir
fulltrúar þáverandi minnihluta
ekkert læra og engar ályktanir
draga af reynslunni. Þeir voru
fullkomlega óábyrgir, vildu
hafa óbundnar hendur til aö slá
ryki i augu kjósenda, lofa öllum
öllu i verklegum framkvæmd-
um og nýrri þjónustu sam-
kvæmtþörfum hversogeins. Þá
voru þeir ekkert aö velta þvi
fyrir sér hvaö hlutirnir myndu
kosta. Innst inni hafa þeir
kannskialdreibúiztviöaö þurfa
aö efna stóru loforöin og lofuöu
um 1200 milljón króna viöbótar- |
tekna meö enn meiri hækkun út- am
svars en þegar hefur verið *
ákveöin. Flokksfélagar þeirra |
og flokksmálgögn hafa aftur á ~
móti sett þeim stólinn fyrir ®
dyrnar og ljóst er aö hækkun út- jg
svarsins hefur ekki stuöning 8 .
borgarfulltrúa eins og tilskiliö I
er svo aö máliö nái fram aö ■
ganga.
Þorðu ekki |
I nauövörn sinni vegna þess- |
ara augljósi brotalama i fjár-
málastjórn Reykjavikurborgar H
hafa borgarfulltrúar vinstri ■
flokkanna reynt aö kenna frá- *
farandi meirihluta okkar sjálf- |
stæöismanna um öngþveitiö, n
sem þeir hafa verið aö magna *
stööugt siðustu mánuöi. Þeir |
tala um slæman arf. Þeir segja -
hallanná reikningum borgar- "
innar aldrei hafa veriö meiri en |
I fyrra. Þeir skella skuldinni á _
sjálfstæðismenn. Allt er þetta H
ihaldinu aö kenna. En hverjar |
eru staðreyndirnar?
Ifyrsta lagi: Vinstri flokkarn- ■
ir létu hlutlausan endurskoö- ■
andageraúttekt á stööu borgar-
sjóös og fyrirtækja borgarinnar |
eftirkosningarnar. Hann benti á _
erfiöleika i fjármálastjórn I
vegna veröbólguástandsins, ■
sem hér rikir. Þaö var ekki ný
bóla. Slikir erfiöleikar hafa orö- I
iöá vegiokkar mörg undanfarin b
ár. Endurskoöandinn taldi ekki 1
neina sérstaka hættu á feröum |
umfram þaö sem veriö hefur á _
undanförnum árum vegna auk- *
innar greiöslubyröi siöari hluta |
ársins.
jRáðvilltur
jmeirihluti,
igetur ekki
jþorir ekki
þvi enn meiru i þeirri trú aö
Reykjavik væri óvinnandi vígi
Sjálfstæöisflokksins. En nU er
komiö aöskuldadögunum. Kjós-
endur vinstri flokkanna, sem
tryggöu þeim völd á siöastliönu
sumri og trUöu þvi aö þeir
myndu beita sér fyrir einhverju
ööru ogbetra en viö Sjálfstæöis-
menn, eru teknir aö ókyrrast og
vilja sjá breytingar i verki.
Þeim dugar ekki fagurgalinn
lengur. Þeir eru farnir aö kalla
á athafnir.
Bakþankar eftir
kosningar
Skömmu eftir kosningar sáust
þess merki aö einhverjir for-
ystumenn vinstri flokkanna
höföu fengiö bakþanka. í blaða-
greinum tóku þeir aö fræða
kjósendur sina um nokkur lög-
mál i fjármálum borgarinnar
eins og aö meir en 60% af Ut-
gjöldum væru bundin i rekstri
þeirrar þjónustu, sem veitt er,
og aö þaö hlutfall færi ört hækk-
andi. Þess vegna væru nýjum
framkvæmdum settar vissar
skoröur.
Hvaö áttu þeir viö? JU, ein-
faldlega aö ekki yröi staöiö viö
gömlu fýrirheitin um dagheim-
ili handa öllum, skautahöllina,
tivoiiiö, lóöir fyrir nýjan at-
vinnurekstur o.s.frv. o.s.frv.
Segja má, aö ekkisé sanngjarnt
aö gera kröfu um þetta allt á
einu bretti, svona á fyrsta ári
vinstri meirihlutans. Þaö er
heldur ekki gert. Staöreyndin er
hins vegarsU, aösvomiklu hafa
vinstri menn lofaö um verkleg-
ar framkvæmdir og nýja þjón-
ustu aö ein forgangsfram-
kvæmd verður ekki unnin ööru-
vfei en á kostnaö annarrar for-
gangsframkvæmdar þeirra. NU
þurfa þeir aö velja og hafna og
vita ekki i hvorn fótinn þeir eiga
aö stiga. Þrátt fyrir ítrustu
skattpiningu meö stórfelldri
hækkun opinberra gjalda til
borgarinnar, sem leggst af
þunga á alla almenna skatt-
greiöendur, vantar enn tvo
milljaröa til aö endar nái
saman. Forstööumenn hinna
ýmsu stofnana borgarinnar
hafa fengið fyrirmæli um aö
reyna einhvern niðurskurö I
rekstri en eins og talsmenn
vinstri meirihlutans hafa áður
lýst eru rekstrargjöldin aö
mestu leyti bundin i launum
borgarstarfsmanna og þvl litið
svigrUm þar. Um niöurskurö
verklegra framkvæmda frá þvi
fjárhagsáætlunarfrumvarpi,
sem lagt var fram I desember,
er litiö sem ekkert farið aö fjalla
enn.
Oddvitar i klipu
Venja hefur veriö aö afgreiöa
fjárhagsáætlun hvers árs
skömmu fyrir áramótin. Sam-
kvæmt þvi heföi átt aö staöfesta
fjárhagsáætlun ársins 1979 á
fundi borgarstjórnar fyrir jól.
Þessu verki er enn ólokið og al-
gjör óvissa rikir enn um mála-
lok. Hljóta menn aö sjá I hendi
sér hvert óhagræði er af þessu
fyrir stjórnendur starfsemi á
vegum borgarinnar, sem enga
fjárhagsáætlun hafa til aðstyöj-
ast viö. Verra er þó aö meiri-
hlutinn er klofinn langsum og
þversum i afstöðunni til af-
greiðslu fjárhagsáætlunar. Þaö
hefur veriö vilji oddvita flokk-
anna I borgarráöi, þeirra Sigur-
jóns Péturssonar, Björgvins
Guömundssonar, og Kristjáns
Benediktssonar aö afla borginni
/ V ■ \
Markús örn Antons-
son borgarf ulltrúi
skrifar m.a. um þann
vanda, sem það skapar
í rekstri Reykjavíkur-
borgar/ að ekki liggur
enn fyrir fjárhags-
áætlun fyrir 1979.
„Verra er þó, að meiri-
hlutinn er klof inn lang-
sum og þversum í af-
stöðunni til afgreiðslu
f járhagsáætlunar",
segir Markús örn og
gerir nánari grein fyr-
Jr þessum klofningi.^
T
1 öðru lagi: Vinstri flokkarnir
létu endurskoöa fjárhagsáætlun
borgarinnar i jUlimánuöi og
höföu þá i hendi sér aö beita þvi
aðhaldi sem þurfti til aö rétta
hag borgarinnar viö, ef málin
voru komin I þaö óefni hjá fyrr-
verandi meirihluta sem þeir
halda fram nú. 1 staö þess að
spara ákváöu þeir 400- milljón
króna viöbótarútgjöld vegna
kauphækkunar til borgarstarfs-
manna. Einn borgarfulltrú’
vinstri flokkanna gat þess, svo
sem frægt er orðið, aö ekkert
munaöi um þetta litilræöi i stóra
kassanum hjá borgarsjóöi.
t þriöja iagi: Vinstri flokkarn-
ir þoröu ekki aö gripa til þess
samdráttar I útgjöldum borgar-
innar á sl. sumri aö dygöi til
sómasamlegrar fjármála-
stjórnar út áriö. Viö siöari um-
ræöur um fjármál borgarinnar i
vetur hefur aö minnsta kosti
einn borgarfulltrúi vinstri
flokkanna viöurkennt I ræöu, aö
sennilega hafi þeir ekki skoriö
nægilega mikiö niöur af fram-
kvæmdum, þegar fjárhagsáætl-
unin var endurskoðuö I sumar.
Þá voru linurnar lagöar algjör-
lega á ábyrgö vinstri meirihlut-
ans og viðs fjarri að þróun f jár-
mála borgarinnar eftir þaö
veröi skrifuö á reikning okkar
sjálfstæöismanna.