Morgunblaðið - 15.11.2001, Blaðsíða 34

DANSHÖFUNDINN og dansar-
ann Láru Stefánsdóttur þarf ekki
að kynna fyrir íslensku dansáhuga-
fólki. Lára hefur um árabil verið
einn afkastamesti danshöfundur
hérlendis auk þess sem hún hefur
verið dansari hjá Íslenska dans-
flokknum í rúm tuttugu ár.
Það er verulega ánægjulegt að
dansleikúsið Pars Pro Toto hafi
tekið til starfa á jafn kraftmikinn
hátt og raun ber vitni og sýningar
þess eru nauðsynleg viðbót í flóru
dansins hér á landi. Áhuginn á sýn-
ingunni var greinilega mikill og
fylltu áhorfendur nánast stóra sal
Þjóðleikhússins. Framtakið ber að
virða og vonandi að það hvetji fleiri
danshöfunda til að gera slíkt hið
sama oftar.
Verkið Langbrók var fyrst á dag-
skránni en það var frumflutt á sóló-
danshátíð, KIT, í Kaupmannahöfn
árið 1999 og stuttu síðar í Íslensku
óperunni á Menningarnótt í
Reykjavík sama ár. Það er byggt á
sögu Hallgerðar Langbrókar úr
Njálu. Verkið er dansað af Láru en
Guðni Franzson tónlistarmaður
tekur virkan þátt í því, bæði með
hljóðfæraleik og dansi. Það er snið-
ugt að flétta saman svo ólíkum
flytjendum í einu verki og samspil
Láru og Guðna var oft á tíðum
mjög gott og gaf verkinu nýja vídd.
Lára dansaði hlutverk sitt af mikl-
um krafti, öryggi og útgeislun.
Búningur hennar var sérstaklega
vel heppnaður og langar ljósar
fléttur gáfu hreyfingum hennar
skemmtilega viðbót og undirstrik-
uðu hvaða persónu hún túlkaði.
Það er hins vegar erfitt og mikil
áskorun að fanga athygli áhorfenda
í hálfrar klukkustundar sólóverki.
(Guðni kom þarna við sögu en mest
mæðir á Láru svo að mínu mati má
kalla þetta sólóverk.) Framan af
tókst það vel en þegar á leið bar á
endurtekningum. Undir lok verks-
ins afklæddist Lára jafnframt
kjólnum sem hún var í. Hún stóð
nakin á sviðinu, með bakið í áhorf-
endur, og dansaði þannig til enda
verksins. Nekt hefur lengi verið
notuð í nútímadansi og hneykslaði
áhorfendur mjög þegar hún var
fyrst notuð. Síðar komst nekt í
tísku og var mikið notuð. Eftir það
tímabil hafa danshöfundar notað
hana af og til. Af þeim sökum er
nekt ákaflega vandmeðfarin í dansi.
Hún hneykslar ekki lengur og tími
nektar fyrir nektar sakir er liðinn.
Persónulega fannst mér sá kafli þar
sem Lára dansar nakin of langur
því þegar hún fer úr kjólnum í upp-
hafi hefur það áhrif en langur dans
á gólfinu missir marks. Það náði
a.m.k. ekki til mín. Verkið varð því
nokkuð langdregið undir lokin.
Tónlist Guðna Franzsonar var góð
og undirstrikaði grundvallaratriði
dansverksins: persónuleika Hall-
gerðar.
Að loknu hléi þar sem Rússíban-
ar léku fjörug lög hófst verkið Elsa.
Það er samið á þessu ári og hlaut
fyrstu verðlaun í alþjóðlegri dans-
höfundasamkeppni í Finnlandi í
júní sl. Öflug og hrífandi tónlist
Pan Sonic og kraftmikill og vel út-
færður dans Hlínar Diego Hjálm-
arsdóttur og Guðmundar Elíasar
Knudsen fönguðu athyglina frá
upphafi til enda. Lára blómstraði
sem danshöfundur og í verkinu má
sjá mörg ný spor og hugmyndir
sem hún hefur ekki notað áður. Það
sýnir að hún er enn að þroskast
sem danshöfundur. Það er augljóst
að Lára hefur unnið náið með döns-
urunum við gerð verksins og lagt í
það mikla vinnu. Samdans Hlínar
og Guðmundar var til mikillar fyr-
irmyndar. Verkið krefst mikils af
þeim en þau standast fyllilega þær
kröfur. Hlín og Guðmundur standa
sig bæði frábærlega og taka greini-
lega stöðugum framförum, en Hlín
er orðin einn eftirtektarverðasti
dansari sem sést hefur til hérlendis
á síðustu árum. Skemmtilegt og
kraftmikið verk sem kemur með
nýja strauma frá Láru Stefánsdótt-
ur.
Lady Fish and Chips lokaði dag-
skránni en verkið var frumsýnt í
fyrra á Álandseyjum og síðar í
Færeyjum. Það er óður til íslensku
fjallkonunnar og sýnir hana sem
óspillt náttúrubarn í upphafi en síð-
an verður hún villtari eftir því sem
einangrun landsins rofnar.
Þarna var á ferðinni verk með
svipaða uppbyggingu og Langbrók.
Lára dansar burðarhlutverkið en
Guðni er til stuðnings á sviðinu,
hann bæði leikur á hljóðfæri, syng-
ur og hreyfir sig. Formið er ágætt
og samspil þeirra tveggja gott.
Flutningur á hljóðritun frá tónleik-
um Jónasar Árnasonar og Kelta
þar sem þeir flytja kvæðið „Lady
Fish and Chips“ við gamalt stríðs-
áralag var mjög skemmtilegur og
sama er að segja um tónlist Guðna.
Hins vegar höfðaði dansinn í þessu
verki ekki til mín. Það var eins og
lítið hefði verið unnið úr hreyfing-
unum. Stíllinn breytist um miðbik
verksins og tekur þá við nokkurs
konar táknmálsdans þar sem Lára
situr á stól. Þetta er einfalt form
sem sést hefur oft áður. Mér fannst
ekki mikið til þessa stíls koma og
hef séð Láru Stefánsdóttur gera
marga betri hluti. En áhorfendur
virtust hrifnir og klöppuðu verkinu
hressilega lof í lófa að því loknu.
Þannig er það alltaf á danssýn-
ingum þegar boðið er upp á fleiri
en eitt verk. Menn kunna að meta
mismunandi hluti og hver á sitt
uppáhaldsverk að loknu kvöldinu.
Á heildina litið bauð Pars Pro
Toto upp á skemmtilega kvöldstund
þar sem dansinn fékk að njóta sín á
stóru sviði að viðstöddum mörgum
áhorfendum. Öll umgjörð sýning-
arinnar var til mikillar fyrirmynd-
ar. Tónlistin var mjög skemmtileg,
búningar vel unnir og fallegir, leik-
mynd einföld en góð og lýsingin vel
útfærð, sérstaklega í Elsu. Lára og
Guðni stóðu sig vel í sínum hlut-
verkum og einnig Hlín og Guð-
mundur. Kaflar í Langbrók og
Lady Fish and Chips voru ómark-
vissir og langdregnir. Enda gerir
sólódans miklar kröfur til dansara
og danshöfundar. Það sýnir nokk-
urt hugrekki að stilla upp tveimur
sólóverkum á efnisskránni. Hefðu
þau verið styttri eða sýningin í
heild fjölbreyttari hefðu kröfur
mínar ef til vill verið minni.
LISTDANS
Þ j ó ð l e i k h ú s i ð
Þrjú dansverk eftir Láru
Stefánsdóttur á stóra sviði
Þjóðleikhússins.
Langbrók.
Tónlist: Guðni Franzson. Leik-
mynd: Ragnhildur Stefánsdóttir.
Flytjendur: Lára Stefánsdóttir,
Guðni Franzson.
Elsa.
Tónlist: Pan Sonic. Flytjendur:
Hlín Diego Hjálmarsdóttir,
Guðmundur Elías Knudsen.
Lady Fish and Chips.
Tónlist: Guðni Franzson.
Flytjendur: Lára Stefánsdóttir,
Guðni Franzson, Jónas
Árnason og Keltar.
Hljóð: Páll S. Guðmundsson. Lýs-
ing: Páll Ragnarsson. Búningar:
Elín Edda Árnadóttir. Sýning-
arstjóri: Kristín Hauksdóttir.
Þriðjudagur 13. nóvember 2001.
PARS PRO TOTO
Gamalt og nýtt frá Láru
Morgunblaðið/Kristinn
„Á heildina litið bauð Pars Pro Toto upp á skemmtilega kvöldstund þar
sem dansinn fékk að njóta sín á stóru sviði að viðstöddum mörgum
áhorfendum,“ segir meðal annars í umsögn Rögnu Söru Jónsdóttur.
Ragna Sara Jónsdótt ir
Morgunblaðið/Þorkell
Anna Pálína Árnadóttir og Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson verða í Salnum í kvöld.
LANGT er síðan Anna Pálína Árnadóttir
og Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson hafa
haldið stóra opinbera tónleika. Þau hafa
verið í önnum við annað, – meðal annars
að gefa út plötur með tónlist sinni. Reynd-
ar héldu þau stofutónleika á heimili sínu á
Menningarnótt í ágúst, en þar komust
færri að en vildu. En nú verður gerð brag-
arbót, því þau hjónin koma fram á tón-
leikum í Salnum í kvöld kl. 20. Með þeim
leika félagar þeirra til margra ára; Gunn-
ar Gunnarsson píanóleikari, Gunnar
Hrafnsson bassaleikari og Pétur Grét-
arsson sem leikur á trommur og slagverk,
auk þess sem Kristinn Árnason gítarleikari
verður sérstakur gestur þeirra á tónleik-
unum.
Þægilegra að halda tónleika
en að kaupa stærra hús
En hvers vegna lætur svona dugmikið
tónlistarfólk fimm ár líða á milli tónleika?
„Við höfum ætlað að halda tónleika af
þessu tagi í mörg ár,“ segir Aðalsteinn Ás-
berg, „en höfum hreinlega ekki haft tíma
til þess. Svo gerðist það í sumar, þegar við
vorum að undirbúa upptökur á nýrri plötu,
að við ákváðum að fresta því verki svolítið.
Við sögðum þá við okkur, að við myndum
þá að minnsta kosti halda stóru tónleikana
sem við höfum ætlað að halda í mörg ár.“
Og Anna Pálína bætir við: „Þegar við héld-
um stofutónleikana heima hjá okkur á
Menningarnótt, þá kom svo rosalega
margt fólk, að við urðum að loka á marga
sem gjarnan vildu komast inn. Okkur
fannst eiginlega okkur bera skylda til að
halda tónleika í stærra plássi en heima hjá
okkur, fyrir þá sem stóðu úti. Þegar við
vorum búin að bera út öll stofuhúsgögnin
okkar og setja inn klappstóla, þá tróðum
við inn um 75 manns í þrígang, – en það
voru miklu fleiri sem komust ekki að.“
Skammlaus gömul kona í
leðurstígvélum drekkur púrtvín
Á tónleikunum í kvöld verða þau Anna
Pálína og Aðalsteinn Ásberg með blandað
efni, – bæði lög af eldri plötum, lög eftir
Aðalstein Ásberg, og svo efni af plötunni
sem þau eru að vinna að en kemur ekki út
fyrr en á næsta ári. En hvers konar tónlist
er þar? „Þetta er efni sem hefur dottið út
af borðinu hjá okkur í gegnum árin,“ segir
Anna Pálína, „en samt lög sem okkur þyk-
ir mjög vænt um og viljum gjarnan koma
frá okkur. Við ætlum að fara svolítið aðra
leið en áður. Við höfum alltaf verið með
píanó, trommur og bassa, en nú ætlum
bara að hafa gítar og bassa í grunninn, en
bæta við öðrum skrýtnum og skemmti-
legum hljóðfærum, eins og sekkjapípu eða
klarinettu, þannig að við kryddum þetta
dálítið öðru vísi. Samt er þetta alltaf vísna-
tónlist, textar, sögur og myndir sem við
viljum koma á framfæri.“ Aðalsteinn Ás-
berg segir að þau séu líka að hverfa svolít-
ið til baka, því nýja efnið sé talsvert skylt
því sem þau voru að gera árið 1992.
„Þarna eru líka lög sem Anna Pálína hefur
suðað í mér lengi að semja íslenskan texta
við. Það sem er þekktast af þeim lögum er
lag sem við köllum Aðeins í vísnasöng, en
heitir á Finnlands-sænsku Har du visor
min ven, sjunga nu, – eða kunnirðu söng,
syngd’ann þá,“ segir Anna Pálína. „Það
þekkja margir þetta lag, – textinn fjallar
um það að maður eigi að lifa fyrir líðandi
stund og ekki að slá hlutum á frest. Þetta
er ein af þessum perlum sem sungnar eru
á Norðurlöndunum þegar fólk kemur sam-
an. Við erum líka með lag sem ég hef
haldið mikið upp á; – lagið um skamm-
lausu gömlu konuna. Aðalsteinn þýddi
textann fyrir mig, og þar er sungið um
óforskömmuðu gömlu konuna sem gengur
í endurnýjun lífdaga þegar hún er laus við
karlinn og börnin og getur farið að klæða
sig í há leðurstígvél, drekka púrtvín og
njóta lífsins.“
Þarf innri frið til að njóta
Anna Pálína segir að vísnatónlistin sé sú
tónlist sem hafi alltaf hrifið hana, og að
sér hafi alltaf þótt leiðinlegt að hlusta á
tónlist sem ekki hafi góða texta. „Þetta
eru bara örlög mín, – eins og örið á Harry
Potter, – maður festist bara í þessu. En
kannski er vísnatónlistin ekki vinsæl vegna
þess að hún er ekki arðbær. Hún er þannig
að hún er best heima í stofu eða þar sem
maður nær nánu sambandi við hlustand-
ann. Það þarf kyrrð og innri frið til að
njóta hennar. Maður heldur ekki 5.000
manna tónleika í Laugardalshöll með
vísnatónlist.“ Aðalsteinn Ásberg tekur
undir þetta og segist ekki vita hvers vegna
þeir séu ekki fleiri sem leggja stund á tón-
list af þessu tagi. „Þetta er mjög norræn
hefð og við erum svolítið einangruð með
þetta hér á Íslandi. Noregur, Danmörk og
Svíþjóð eru eiginlega eitt málsvæði, og
þess vegna þrífast þar stærri hópar áheyr-
enda.“ Anna Pálína tekur undir þetta og
segir að á Norðurlöndunum sé vísna-
tónlistin leiðandi afl. „Við vorum í Svíþjóð
um daginn, og þar sá ég þátt um söng-
konu, sem var mjög fín og með góða texta.
Í lok þáttarins sá ég að þetta var stelpan
sem sigraði Selmu í Evróvisjón! En svona
var hún í raunveruleikanum, – fínn og
metnaðarfullur tónlistarmaður að syngja
góða texta. Ef maður skoðar tónlist-
arsviðið á Norðurlöndunum, – sérstaklega
í Svíþjóð og Noregi, þá sér maður að
vísnasöngshefðin er sterk, og grunnur að
mörgu öðru sem tónlistarfólk tekur sér
fyrir hendur.“
Anna Pálína og Aðalsteinn Ásberg í Salnum
„Kunnirðu söng,
syngd’ann þá“
LISTIR
34 FIMMTUDAGUR 15. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ