Vísir Sunnudagsblað - 10.03.1940, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 10.03.1940, Blaðsíða 1
wmm 1940 Sunnudaginn ÍO. mars ÍO. blad JÓNAS SVEINSSON 'LÆKNIR: JÓNAS SVEINSSON. Flestum eiturnautnum fylgir ánægja og vellíðan á meðan nautnaverkananna gætir. Öm- urleiki hversdagslifsins hverf- ur, og jafnvel svæsnustu þraut- ir verða að engu. Sum þessara efna örfa hugsunina og gera imyndunaraflið auðugra, — ljá þvi vængi, — er flytja hinn nautnasjúka mann inn í glæsi- Jeg lönd, er liggja langt frá veruleikanum. En það er aðeins skamma stund, sem vænta má slíkra verkana. Eftirköstin eru venjulega likamleg vanlíðan og sár löngun til endurtekninga hinna hættulegu nautna. Þann- ig fer ávalt, ef eiturlyf eru nof- uð, jafnvel um stuttan tima. Vitanlega eru ekki öll eitur- nautnalyf jafn skaðleg. Sum þeirra eru þannig, að hver sá, er neytir þeirra að ráði, verður óumflýjanlega þræll þeirra til æfiloka. Önnur orsaka skyndi- dauða, og sum eru viðsjál vegna þess, hve hægt en örugglega þau vinna verk sitt. Hver skyldi eiginlega trúa því, að hin fagra glóð vindilsins — glóðin, sem skáldin oft sækja til glæstar myndir — hrenni hættulegu eitri ofan i okkur, eitri er smýgur niður í öndunarfærin með hressandi og hragðgóðum rej'k? í tóbaksreyknum er tóbaks- eitrið fræga, Nikotinið, sem er, að meiru eða minna leyti, í öllu tóbaki, hvernig svo sem þess er neytt. Líklega verður það ekki vinsælt, að benda á slíkar staðreyndir, þvi tóbakið á sér dáendur á öllum aldri IjÓ&úJc 0% tá&jCLKSQJJbijcunix og í öllum stéttum. Það er verndað í flestum rikjum, og gefur öruggar og góðar tekjur i rikissjóðina. Því verður ekki neitað, að íó- bakið í öllum myndum vekur stundargleði neytandans, en skuggahliðar þess eru heldur ekki fáar. Hinn óbeini tóbaks- skattur er erfiður þeim fátæku, og léttir pyngju flestra um efni fram. Og það, sem mest er um vert: tóbaksnautn spillir heilsu manna, sérstaklega þeirra, sem veiklaðir eru og unglinganna. Þeir eru heldur ekki fáir sjúk- hngarnir, sem daglega leita ráða við sjúkdómseinkennum, sem beint eða óbeint stafa af tó- baksnautn. Eins og mönnum er kunnugt, er tóbakið í þess mörgu mynd- um unnið úr blöðum tóbaks- jurtarinnar, en sú jurt er ná- skyld kartöflujurtinni. Tahð er, að þegar Kolumbus kom til Am- eríku fyrir ca. 450 árum, hafi hann þar hitt fyrir menn, er reyktu tóbaksblöð. 40 árum síð- ar flutti maður nokkur, að nafni Nikot, fyrstur manna fræ tó- haksjurtarinnar til Norðurálf- unnar, og hepnaðist honum að rækta jurtina. Hún er nú rækt- uð víða um lönd, og er fullyrt, að 90% karla og 10% kvenna i veröldinni noli tóhak í ein- hverri mynd, þrátt fyrir það, þó læknar um heim allan hendi á skaðleg áhrif þess, og þrátt fyr- ir það, þó tóhakið kosti almenn- ing offjár árlega, því yfirleitt er tóhak dýr vara. Nikotinið er aðal eiturefni tó- haksins. Um það segir efna- fræðin kalt og ákveðið: „Niko- tin er lyktar- og litarlaus vökvi. Sýður við 247 gráðu hita. 50 milHgrömm af því nægja til þess að drepa meðalmann." II. Það er staðhæft, að reyktó- bak það, sem venjulega er selt, innihaldi eitt til þrjú % af Niko- tini, en vitanlega eru til tegund- ir, sem eru enn sterkari. Það má því fullyrða, að vindill, er vegur 5 grömm, innihaldi 100 millígrömm af Nikotini, eða tvöfaldan dauðaskamt. — En venjulega fer aðeins htill hluti eitursins beint inn i blóðið, sé reykt varlega. Það er ekki sama hvernig menn reykja, eða hverskonar tóbaks er neytt. 0- dýrt tóbak er yfirleitt eitur- sterkara en dýrt, og orsakast það m. a. af því, að öll verkun dýrari tóbakstegunda er vand- aðri, og auk þess er sérstök meðferð notuð við hinar dýrari tegundir, til þess að ná Nikotin- inu úr því. Það er tahð víst, að ef reykt er gætilega losni maður að mestu við eiturverk- anir tóbaksins, sérstaklega sé reyknum jafnóðum blásið út úr „Þetta er glóðin, sem skáldin oft sækja til glæstar myndir —¦ en hún brennur hættulegu eitri, er smýgur nifeur í öndunarfærin." munninum. Slímhúðarþekja munnsins og koksins er þannig útbúin, að hún varnar því til muna, að Nikotinið úr reykn- um fari beint inn í blóðið. Reyki menn hinsvegar ofan i sig sem kallað er, fer reykjarbræl- an alla leið niður i fínustu lungnapípurnar, — en þar er slímhúðarþekjan aðeins ör- þunn og veitir lítið viðnám gegn eitrinu. Sama máli gegnir, sé reykt ört og sogið sterkt. Þá má geta þess, að hættulegt get- ur verið fyrir þá er reykja, að renna ört niður munnvatni. I því leysist Nikotinið auðveldl. upp, fer þannig niður i melting- arfærin og þaðan óhindrað út í blóðið. t þessu sambandi má nefna atriði, er valda kann munntó- baksmönnum hrelhnga. Hjá munntóbaksneytendum mynd- ast óhjákvæmilega mikið munnvatn, og fer nokkuð af því beint niður í meltingarfærin. Liggur að sjálfsögðu í því at- riði nokkur hætta. Einnig hinu, að munntóbak geymir venju- lega í sér meira af Nikotini en annað tóbak, eða alt að 5%. Neftóbak er sú tegund tóbaks, sem talin er einna hættuminst, miðað við það, að ekki altof langar tóhaksrastir séu sognar inn í nefið í teinu. Reyktóbaksmönnum má segja til aðvörunar, að óholt er talið að reykja vindla og síga- rettur upp að fullu. Orsökin er sú, að nokkuð af tóbakseitrinu safnast smámsaman fyrir í þeim endanum, sem tottaður er, jafnvel full 40%, og með þvi móti getur myndast nokkur eitrunarhætta. III. Það er fróðlegt að veita þvi

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.