Vísir Sunnudagsblað - 03.05.1942, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 03.05.1942, Blaðsíða 1
1942 Sunnudaginn 3. mai 11. blaö I ii.vju vÍNtiiuii á Eftix Ragnar Ásgeirsson „Flyv, flyv fugl over Fure- söens vove." Þannig byrjar Christian Winther hið fallega kvæði um eitt f egursta stöðuvatnið á Norð- ur-Sjálandi. íslenzk alþýða hefir áratugum saman sungið: Svif þú fugl, yfir sævardjúpið víða, án þess að vita að það er Furesö, sem hlés skáldinu þessa línu í brjóst. Við enda þessa stöðuvatns er lítil járnbrautarstöð, sem heitir Holte, og á stéttinni meðfram járnbrautarteinunum beið minn nýi húsbóndi eftir mér, um há- degisbilið, einn góðan veðurdag rétt eftir miðjan júlí. Hann átti heima i þorpi — 3—4 km. frá járnbrautarstöðinni— sem bar nafnið Sölleröd. Hann var mað- ur i meðallagi hár og heldur grannur, með stórar vinnuhend- ur. Eg haf ði lítinn f arangur með og við lögðum af stað gang- andi, fyrst upp allmörg þrep, sem lágu upp bratta brekku og vorum þá undir eins komnir inn í gamlan, dimman beykiskóg, þar sem gamalt, visið lauf lá á jörðinni og hvergi sást sting- andi strá. Eftir nokkra stund komum við út á grjótlagðan veg, sem lá yfir brekku, sem heitir Geels Bakke (Gilsbakki), en skógurinn heitir Gilsskógur. Við héldum yfir veginn og inn i skóginn hinummegin og eftir nokkra stund tók við ungskógur úr greni og birki. Þarna var dá- samleg tilbreyting á ekki lengri leið. Svo tók við gamall, þéttur greniskógur, sem hleypti engum sólargeisla í gegnum hið dökk- græna, þétta barr. Þar var hálf- rökkur, alltaf, á öllum tímum árs, drungalegt og draugalegt. Á slíkum stöðum i viðáttumiklum skógum grípur menn stundum skógarhræðsla, ein tegund myrkfælni, eða ótta, við það, sem menn vita ekki hvað er. En nú var hábjartur dagur og við vorum tveir saman, og þetta var alfara vegur. Eftir um tuttugu minútna gang vorum við komnir i rjóð- ur i jaðri skógarins. Þar byrjar i\oi*<>iir-SjjáIaii<IL Sölleröd. „B.öd", sem svo ótelj- andi staðarnöfn í Danmörku enda á, þýðir rjóður, og til forna voru skögar þar svo miklir, a'ð menn, sem vildu festa bú, urðu að ryðja mörkina fyrir bústaði og akra. Húsbóndi minn hét Frederik- sen og var fæddur og uppalinn á þessum slóðum, ættaður úr næsta rjóðri, sem heitir Överöd, sonur „gamla Frederiksens" garðyrkjumanns þar og hafði verið lengst með föður sínum, en hafði nú fyrir þrem árum tekið sér land i Sölleröd og byrj- að þar fyrir eigin reikning — á einni „tunnu" íands. Á lóðinni sinni hafði hann byggt sér litið hús til íbúðar, fyrir sig og sína, konuna og börnin tvö. Og lifði af sinni litlu garðyrkjustöð og af að búa til garða og irða um þá, fyrir efnafólk frá Kaup- mannahöfn, sem átti eða lét gera sér sumarhús i Sölleröd, sem er víðkunn sókn vegna náttúrufeg- urðar. Þegar við komum í hlaðið kom snarleg kona, varla i með- allagi há, en þess breiðari, út ög tók hraustlega i höndina á mér og bauð mig velkominn. Þetta var frú Frederiksen, húsmóðir- in. Það fór töluvert Jyrir henni, það sá eg strax og mér leizt svo á hana, að hún myndi vera bæði glaðlynd og væn. Hjá Frederik- sen var eg nú ráðinn um óá- kveðinn tíma og skyldi hafa 15 krónur i laun á mánuði og „allt frilt", eins og það er orðað þar- Jendis. Þetta var mikil breyting frá því, sem var, fyrir mig, sem var búinn að púla kauplaust í tvö ár í Hróarskeldu, við sult ög seyru. Og húsmóðirin var ekki spör á matinn við- mig fyrsta daginn, þar var nóg af honum, og hann var góður. Næsta morgun byrjaði eg svo að vinna, klukkan 6, eins og sið- ur var á þvi heimili. Það var i gárði eins stórkaupmannsins frá Höfn. Allt i kringum garðinn var forkunnar fagurt limgerði, sem þurfti að klippa tvisvar hvert sumar. Og nú átti að klippa það í annað sinn. Eg hafði aldrei snert á limskærum, eða slíku verki —og nú var mér sagt að klippa gerðið og hvergi mátti vera Jægð eða dæld, þegar það væri búið. Mér tókst að gera það svo vel, að húsbóndi minn var ánægður og eg hækkaði und- ir eins í virðingu hjá honum fyr- ir vikið. Vinnan var full af til- breytingum hjá þessum hús- bónda mínum og hann var alltaf með sjálfur, i öllu. Svo leið að fyrsta sunnudegi, sem eg var þar. Eg svaf fram undir morgunverðinn og fór svo á fætur. Eftir að eg hafði borðað kom húsbóndinn, klóraði sér á bak við eyrað og sagði: ,4 dag er sunnudagur, — og þú hefir ekkert að gera; þú gerðir víst ekkert þarfara en að koma með mér út í garðinn hans Madsens og hjálpa mér að tina kirsuber af nokkrum trjám, — það tekur ekki langan tima." Það var sjálf- sagður hlutur að verða við þeirri bón. En við vorum ekki búnir að tína af trjánunl hans Mad- sens fyr en undir kvöld. Og næsta morgun byrjuðum við-aft- ur að vinna klukkan sex.- Sr.nnu- daginn þar á eftir þurfti eg enn að hjálpa Frederikseu við eitt- hvað smávegis, „af þvi að eg hafði ekkert annað að gera", eins og hann sagði. Og svona var það svo áfram flesta sunnu- idaga, meðan eg var þar. Frede- riksen var alltaf sívinnandi sjálf- -ur og gat ekki horft á iðjulausa menn nálægt sér. Síðar, er eg hefi hugsað til þessa tímabils, hefir mér oft fundizt, að hann hafi verið haldinn af vinnuæði. Jafnvel á stói'hátíðum þóttist hann þurfa að vinna eitthvað, t. d. á annan i páskum og hvíta- sunnu, og fannst honum eg ekki gera neitt þarfara en að hjálpa sér við það. Eg gerði það oftast með glöðu geði, því þau hjónin voru mér góð — og voru efna- lítil, þrátt fyrir allt púl, um þessar mundir. Og alltaf var nóg af mat. „Éttu, strákur!" sagði Frederik- sen, „annars geturðu ekki unn- ið." og eg át, og eg vann og nú fór að togna úr mér, en eg hafði vaxið litið í Hróarskeldu. Eg fékk allt sem eg þurfti, var skoð- aður sem meðlimur hinnar litlu fjölskyldu og svaf á legubekk inni í stofunni. En mánaðar- kaupið sá eg aldrei i peningum, húsbóndi minn sagði a'ð eg hefði ekkert við þá að gera. Föt fékk eg eftir þörfum, svo eg varð nú aftur sæmilega til fara. Einu sinni varð húsbóndi minn reiður — eða gramur út í mig. Eg hafði einhvernveginn komizt yfir aura og keypt mér bók að lesa. Lagði hann mér þá það heilræði, að eyða ekki pen- ingum „í svoleiðis". Mun eg hafa fylgt þvi meðan eg var þar — en ekki síðan. Bækur voru ekki til á því heimili og æðri menntun var óþekkt hugtak og almenn menntun af skornum skammti. Dagblað sást þar aðeins við og við. Eg kynntist þorpinu og um- hverfinu fljótt og vel, þvi við unnum víða. Sölleröd var upp- haflega gamalt sveitaþorp, þar sem fáeinir sveitabæir stóðu í kringum örlitla tjörn, sem nú er nefnd „Gadekær". Þar gat búpeningur drulckið nægju sína. Gömul víðitré slúttu yfir vatns- flötinn. Nálægt tjörninni stend- ur kirkjan, inni i gömlum og stórum kirkjugarði. Við tjörn- ina var einnig veitingakrá, milli íbúðarhúsa gömlu bóndabæj- anna; „því þar sem guð bygg- ir kirkju, kemur fjandinn upp veitingahúsi," segir danskt mál- tæki. Kirkjugarðurinn í Sölle- röd er talinn einn fegursti kii-kjugarður í Danmörku og er i brekku, sem nær frá kirkjunni og niður að allstóru stöðuvatni. Margir efnamenn höfuðstaðar- ins kusu sér þar legstað og var of fjár borið i suma legstaðina, því þar voru minnismerki úr

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.