Tíminn Sunnudagsblað - 25.06.1967, Síða 6

58GMAR ÞORMAR:
Lagarfljótsbrúin og
Lagarfljótsormurinn
Árið 1905 má kallast tímamóta-
ár í samgöngumálum á Fljótsdals-
héraði. Þá var stofnað hlutafélagið
Lagarfljótsormurinn, sem hafði
það markmið að kaupa vélbát til
vöruflutninga á Lagarfljóti, og
skyldi hann vera í ferðum frá Eg-
ilsstöðum að Brekku í Fljótsdal
með viðkomu á þeim bæj-
um, sem farþegar þurftu að
komast á land eða setja átti
upp vörur. Hlutaféð fékkst
greiðlega, og nýr bátur var
keyptur á Seyðisfirði. Var það
opinn vélbátur, nægjanlega stór til
þess að annast alla flutninga á
þessari leið. Var hann að sjálfsögðu
nefndur Lagarfljótsormurinn.
Örðugasta verkið var eftir, þeg-
ar búið var að ganga frá kaup-
unum: Að koma bátnum á fljótið.
Var það ráð tekið að sigla honum
norður á Héraðsflóa og inn í Lag-
arfljótsós. Gekk ferðin vel allt
upp að Lagarfossi — þar varð að
taka bátinn á land og draga hann
upp fyrir fossinn. Var það mjög
erfitt verk með þeim tækjum, sem
menn höfðu þá yfir að ráða. Þegar
upp var komið, var bátnum hrund-
ið á flot á ný, vélin sett í gang
og haldið til Egilsstaða. Naut bát-
urinn lítils háttar styrks úr land-
sjóði, og gekk rekstur hans vel.
Aðdrættir á Héraði voru langir
og erfiðir, en léttust að mun við
tilkomu bátsins. En því miður var
fljótið ekki bltgengt nema skammt
út fyrir Egilsstaði, og voru það
því eingöngu Upphéraðsmenn, sem
þægindanna nutu, enda voru það
þeir, sem lögðu fé í bátskaupin.
Geymsluhús voru byggð á enda-
stöðvum, Egilsstöðum og Brekku.
Gátu vörurnar því legið á Egils-
stöðum til næstu áætlunarferðar
bátsins, sem flutti þær áfram um
þrjátíu kílómetra leið að Brekku,
þar sem þær voru síðan geymdar,
þar til eigendurnir vitjuðu þeirra.
Það mun hafa verið árið 1903,
að byrjað var að leggja akfæran
veg um Fagradal. Tók það fjögur
eða fimm ár að Ijúka því verki.
En að því loknu fluttust viðskipt-
in á Héraði að ntestu frá Seyðis-
firði til Reyðarfjarðar. Var nú unnt
að aka öllu á vögnum til Egilsstaða
þar sem báturinn tók við og flutti
það áfram upp Lagarfjjót.
Þriðja og örðugastá skrefið, sem
tekið var í samgöngumálum héraðs
ins, var brúin yfir Lagarfljót. Lög
um smíði hennar voru staðfest í
febrúarmánuði árið 1900, en verk-
inu lauk ekki fyrr en í september-
mánuði 1905. Þessi langi dráttur
stafaði fyrst og fremst af tækni-
legum mistökum hjá dönskum
verkfræðingi. Lýsingu á brú-
arsmíðinni og þeim mistökum, sem
urðu við undirbúning, er að finna
í riti Sögufélags Austurlands, Múla
þingi, 1. hefti 1966.
Loks rann upp hinn mikli dag-
ur, 14. september 1905. Þá skyldi
brúin aflrent til umferðar með há-
tíðlegri athöfn. Safnaðist brótt sam
an mikið fjölmenni. Tjöld voru
reist og veitingar framreiddar, og
gerðust menn kátir og orðhvatir.
Klemens Jónsson landdtari kom
austur í stað Hannesar Hafsteins
ráðherra, sem ekki gat komið. Hélt
Klemens snjalla ræðu, en ein af
hinum gömlu hetjum Bakkusar í
héraðinu var ekki með öllu sam-
mála ræðumanni og tók að kalla
fram í og láta uppi sínar skoðan-
ir. Varð af þessu nokkur truflun.
Tók einn af forustumönnum hátíð-
arinnar það til bragðs að gefa hetj-
unni flösku með einhverjum guða-
veigum í, en setti það skilyrði, að
hann færi út af hátíðasvæðinu og
dveldist utan þess, unz ræðuhöld
væru úti. Efndi hetjan það vel,
en Klemens hélt áfram ræðu sinni
og lýsti að lokum brúna opnaða
til umferðar. Fleiri tóku til máls
og glöddust yfir þessari samgöngu
bót, sem kostað hafði hundrað og
fjörutíu þúsund krónur.
Að ræðuhöldunum loknum var
gengin skrúðganga yfir brúna,''og
gekk fremstur séra Þórarinu Þór
arinsson á Valþjófsstað og bar
fána. Var síðan haldið uppi gleð-
skap fram á kvöld.
Hinn nýi bátur, Lagíirfljótsonn-
urinn, hafði komið frá Brekku,
hlaðinn farþegum, og auk var bætt
í hann fólki í Vallanesi, þar eð
veður var kyrrt um morguninn.
Þegar kom fram á kvöldið, vildi
bátstjórinn leggja af stað. því að
honum var umhugað að komast
til baka í björtu. Fólkið hafði
dreifzt í allar áttir, svo að tölu-
verðan tíma tók að ná þvf saman.
Tókst það samt og báturin i lagði
af stað í bezta veðri. Bátstjórinn
var Tryggvi Ólafsson, faðir Ólafs
Tryggvasonar læknis, og liafði
hann einn mann sér til aðstoðar.
Báturinn hvarf fljótlega úr aug-
sýn, og datt engum nein hætta í
hug. Fór nú fólfc yfjrleitt
að tygja sig til ferðar og
þar á meðal Fljótsdælingar
■

Lagarfljótsormurinn, báturinn, sem í förum var á Lagarfljóti.

534
T í R1 1 N N — SUNNUDAGSBLAÐ