Morgunblaðið - 22.11.2004, Side 18

18 MÁNUDAGUR 22. NÓVEMBER 2004 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
Búnaðarfélagið stóð fyrir ferð áSmithfield-landbúnaðarsýn-inguna í Englandi 1965. Mérblöskraði verðið og spurði
árið eftir hvort ég mætti ekki skipu-
leggja ferð og bjóða bæði körlum og
konum að fara með. Fram að því var
bara körlum leyft að fara í bændaferð-
ir,“ segir Agnar Guðnason. Þegar þetta
gerðist var hann jarðræktarráðunautur
hjá Búnaðarfélagi Íslands. Síðar varð
hann blaðafulltrúi bændasamtakanna
og lengi ritstjóri Handbókar bænda.
Þegar hann fór á eftirlaun fyrir 15 ár-
um varð skipulagning og fararstjórn í
bændaferðum hans aðalstarf. Nú er
Ferðaþjónusta bænda að taka við
bændaferðum og mun því sinna ferða-
þjónustu innanlands og utan hér eftir.
En aftur til upphafsins.
„Ég fór til Flugfélags Íslands og
Loftleiða og bað um tilboð í ferðina.
Hagstæðara tilboð kom frá Loftleiðum.
Þeir lögðu til DC-6 skrúfuvél sem bar
84 farþega. Ég auglýsti ferðina í Frey
og sendi fréttatilkynningu til blaðanna.
Það var eingöngu miðað við fólk úr
dreifbýlinu. Ferðin seldist upp á tveim-
ur dögum, enda var verðið á fluginu
fram og aftur og gistingu í átta daga
heldur hagstæðara en bara á fluginu
árinu áður.“
Landbúnaðarsýningin, kennd við
Smithfield, var haldin í London í byrj-
un desember ár hvert. Þetta var alhliða
landbúnaðarsýning og bæði búfénaður
og nýjustu landbúnaðarvélar til sýnis.
Auk Agnars voru tveir aðrir farar-
stjórar, Ólafur E. Stefánsson naut-
griparáðunautur og Haraldur Árnason
vélaráðunautur.
„Ég sneri mér til búvélainnflytjenda
og fóðurframleiðenda. Þeir tóku vel í að
undirbúa heimsóknir okkar í verk-
smiðjur og fleira. Hver maður hafði
almanak með dagskrá við brottför.
Sumir höfðu bókað sig í allt, en það var
ómögulegt að komast yfir það,“ segir
Agnar. „Ég pantaði einnig miða fyrir
allan hópinn á söngleikinn Tónaflóð
(Sound of Music) með Julie Andrews,
tónleika með The Shadows og Cliff
Richard og kvöld á næturklúbbinum
Talk of the Town. Það voru fleiri karlar
en konur í þessari ferð, en konurnar
voru samt nokkuð margar. Þegar við
fórum í leikhúsið fóru konurnar í
peysufötin og við löbbuðum frá Pica-
dilly Circus í leikhúsið. Þar áttum við
frátekna tvo heila bekki. Fólk var al-
mennt komið í sæti þegar við mættum
og það vakti mikla athygli þegar öll
strollan kom.“
Langflestir ferðalanganna höfðu
aldrei áður farið til útlanda, að sögn
Agnars. Hann segir að enginn hafi
týnst „alvarlega“, allir fundist aftur um
síðir. Mestar áhyggjur hafði hann af
hópnum í neðanjarðarbrautinni en með
henni var farið á sýningarsvæðið í
Earl’s Court. Þurfti að skipta á milli
lesta einu sinni á leiðinni. Ráðið við því
var að skipta hópnum í minni flokka
sem ferðuðust saman. Agnar segir að
konurnar í hópnum hafi lítið farið á
sýninguna, en þess meira í verslanir.
„Vöruverðið í Englandi var á þessum
tíma aðeins þriðjungur af því sem var
hér heima. Þótt fæstir hefðu farið áður
til útlanda vissi fólkið alveg hvernig átti
að kaupa inn. Við höfðum tvær konur
til að aðstoða í búðunum. Karlarnir,
sem komu kvenmannslausir að heiman,
voru flestir með innkaupalista. Mesti
vandinn var að finna matrósaföt á
krakka, sem þá voru í tísku hér en ekki
í Englandi. Við fundum loks eina búð
sem seldi þau. Þegar við fórum á flug-
völlinn þurfti ég að panta vörubíl undir
dótið því rútan dugði ekki til!“
Agnar segir að Gísli Kristjánsson,
ritstjóri Freys, hafi verið frumkvöðull
að bændaferðum héðan til útlanda og
skipulagt ferðir til Noregs og Dan-
merkur í kringum 1960. Það voru litlir
hópar og oft gist hjá bændum eða á
bændaskólum. Einungis karlar voru
gjaldgengir í ferðirnar.
Hamingjufundur í Höfn
Árið eftir Lundúnaferðina skipulagði
Agnar stóra ferð til Norðurlanda. Flog-
ið var til Stafangurs í Noregi með Loft-
leiðavél og heim frá Kaupmannahöfn.
„Til að mega fara með leiguflugi þurftu
allir farþegar að vera í sama félagsskap
og hafa verið það í sex mánuði,“ segir
Agnar. „Allir bændur voru í bún-
aðarfélögum en ég útbjó félagsskírteini
fyrir þá frá Búnaðarfélagi Íslands og
lét alla hafa gengið í félagið um tvítugt.
Ég lagði ríka áherslu á að allir yrðu að
passa upp á skírteinin. Áður en gengið
var um borð í Kaupmannahöfn var ég
kallaður fyrir hafnarlögregluna og
spurður um félagsaðild farþeganna.
Þeir voru í fríhöfninni og nú þurfti að
framvísa skírteinunum. Fimm voru
ekki með þau. Sem betur fer var ég
með nokkur óútfyllt í vasanum og bjó
strax til ný skírteini. Ég þekkti alla
með nafni en skrítnast þótti bændunum
að ég mundi alveg hvenær hver um sig
hafði gengið í félagið!“
Þessu ævintýri var ekki alveg lokið.
Þegar farþegarnir áttu að vera komnir
um borð vantaði bónda einn úr Borg-
arfirði. Starfsmenn flugvallarins sögð-
ust hafa kallað hann upp, án árangurs.
Agnar sagði að maðurinn hefði ábyggi-
lega ekki skilið nafnið sitt með dönsk-
um framburði. „Ég fékk lánað hlaupa-
hjól til að fara aftur in
Um síðir sá ég hvar h
og spurði fólk: Hvar e
arnir? Það skildi hann
Hann varð mikið glað
sagði: Þetta er hamin
í mínu lífi, ég hélt að þ
Hann hljóp með mér t
ég brunaði á hlaupahj
skipti sem ég steig af
stökk upp í loftið. Þett
bíómynd!“
Svaf í föt
Næstu árin lágu lei
Norðurlandanna og á
fyrsta bændaferðin ti
Þórðarson í Sunnu va
Við tókum 160 farþeg
um til Calgary í Alber
arsamband bænda ha
und dollara til stofnun
Klettafjallaskáldsins
ánssonar. Það voru fy
sem bárust til að bygg
í Markerville og við af
Alberta fylki gaf peni
dugði til að endurgera
og opna þar minjasafn
ferð var stórkostleg. É
sambandi við bændas
vegu á milli Markervi
Þar gistum við í fimm
við í Klettafjöllin. Skó
okkur bíla skólans og
bílstjórar. Þetta var h
borguðu allir kostnað
Þegar við komum t
Manitoba var farið að
Þjóðræknisfélagið tók
Margir gistu heima hj
sveitabæjum í kring. M
legir karakterar voru
Guðmundur ráðunaut
frá Brandsstöðum og
frá Hrafnkelsstöðum
hreppi. Þeir gistu sam
Sæmundssyni bónda.
var ekki heima. Helgi
um og bauðst til að so
til að spara Gunnari u
rúmfötum. Guðmundi
Helgi fór ekki úr fötun
lagðist til svefns! Þeir
vegna Gunnar talaði s
„Það er vegna þess að
annað,“ sagði Gunnar
tala nema íslensku við
tala þau málið afburða
Helgi Austmann, a
aðarráðherra í Manito
undirbúning fyrir okk
Stefáni Stefánssyni se
var fógeti í Manitoba.
við höfum farið árlega
í bændaferðir, bæði ti
og norður til Winnipe
Í himnaríki u
Fljótlega var farið a
haustferðir og vorferð
Þýskalandi. Þá var gis
í Leiwen, sem er 24 km
Trier. Gist var á átta h
gátu tekið allt upp í 10
Bændaferðirnar
löngum viðburða
Agnar Guðnason ráðu-
nautur hefur stýrt
bændaferðum til útlanda
í nær fjóra áratugi. Nú
er Ferðaþjónusta bænda
að taka við af honum.
Agnar sagði Guðna
Einarssyni frá bænda-
ferðum, sem allar hafa
verið skemmtilegar og
sumar sögulegar.
Morgunblaðið/Sverrir
Agnar Guðnason hefur staðið fyrir
bændaferðum til útlanda í 38 ár.
Hann hætti sem ráðunautur fyrir 15
árum og hefur síðan haft bændaferð-
ir að aðalstarfi.
Fyrsti hópurinn sem Agnar fór með til útlanda í bændaferð. M
framan við Buckinghamhöll í Lundúnum 12. desember 1966. M
enda voru að fara í sína fyrstu utanlandsferð.
Á HVAÐA LEIÐ ER FJÖL-
MENNINGARSAMFÉLAGIÐ?
Hörð umræða hefur verið ummálefni innflytjenda víða íEvrópu í kjölfar þess að hol-
lenski kvikmyndagerðarmaðurinn
Theo van Gogh var myrtur á götu úti í
byrjun nóvember. Margir tala um
gjaldþrot fjölmenningarhyggjunnar,
sem hafi meðal annars leitt til þess að
réttur einstaklingsins sé látinn víkja
fyrir rétti hópsins til að halda í sér-
kenni sín. Fyrir vikið þrífist í vestræn-
um samfélögum menningarheimar þar
sem einu gildi um vestræn gildi og
mannréttindum sé ýtt til hliðar. Sér-
staklega bitni þetta á konum, sem megi
þola kúgun, undirokun og barsmíðar og
lög um jafnrétti kynjanna nái ekki til.
Einnig verði í þessu andrúmslofti til
jarðvegur fyrir öfgasinna og hryðju-
verkamenn.
Það er í tísku þessa dagana að tala
um árekstur menningarheima og jafn-
vel styrjöld. Það er hins vegar hættu-
legt að fórna höndum og láta sem milli
menningarheima sé óyfirstíganlegt
gap. Í gær gengu 25 þúsund manns
gegn ógnarverkum í Köln í Þýskalandi.
Gönguna skipulögðu samtök múslíma í
Þýskalandi og mátti sjá tyrkneska og
þýska fánanum veifað hlið við hlið auk
fána Evrópusambandsins.
Gerhard Schröder, kanslari Þýska-
lands, skoraði á laugardag á múslíma í
Þýskalandi að laga sig að þýsku þjóð-
félagi. „Innflytjendur verða með skýr-
um hætti að gangast undir réttar-
ramma okkar og lýðræðislegar leik-
reglur,“ sagði hann. „Lýðræðisríki
getur hvorki liðið réttlaus rými né hlið-
arsamfélög.“ Angela Merkel, leiðtogi
kristilegra demókrata, fjallaði einnig
um málið um helgina og sagði að hug-
myndin um fjölmenningarlegt sam-
félag hefði brugðist. Aðlögun innflytj-
enda hefði enn ekki tekist og myndast
hefðu hliðarsamfélög.
Í grein í Morgunblaðinu í gær er
fjallað um þessi mál og kemur þar með-
al annars fram að í Tyrklandi búi konur
við meira frjálslyndi en í Tyrkjahverf-
um stórborga Þýskalands. Þess séu
dæmi að múslímskum konum sé meinað
að leita sér menntunar og vitnað er í
grein í þýska tímaritinu Der Spiegel
þar sem kemur fram að dulbúa þurfi
þýskukennslu sem saumanámskeið til
að þeim sé hleypt út úr húsi. 15 millj-
ónir múslíma búa um þessar mundir í
Evrópu og þar af um þrjár milljónir í
Þýskalandi. Vitaskuld er síður en svo
hægt að heimfæra þessi vandamál upp
á allan þennan fjölda, en þau eru engu
að síður raunveruleg og alvarleg.
Á Íslandi er ekki við þau vandamál
vegna innflytjenda að etja, sem nú er
glímt við í nágrannaríkjunum. Það er
hins vegar engin ástæða til að draga þá
ályktun að hér á landi geti ekki komið
upp vandamál. Sú staðreynd hvað hlut-
fallslega fá börn innflytjenda halda
áfram í námi eftir að skólaskyldu lýkur
er til dæmis vísbending um að við þurf-
um að halda vöku okkar.
Reynslan í löndum á borð við Dan-
mörku, Holland og Þýskaland sýnir
hvað getur farið úrskeiðis og getur jafn-
framt verið vegvísir að því að búa til
fjölmenningarlegt samfélag. Í þeim efn-
um er aðlögun lykilatriði. Aðlögun þýðir
vitaskuld ekki að innflytjendur eigi að
kasta menningu sinni út um gluggann
og snúa baki við uppruna sínum. Þeir
verða hins vegar að virða stjórnarskrá
landsins og umhverfið sem þeir búa í.
Um leið þarf að koma fram við innflytj-
endur með sömu virðingu og aðra, en
vitaskuld er engum blöðum um það að
fletta að fjölmenning felur ekki í sér að
gefa eigi afslátt af sjálfsögðum og al-
gildum mannréttindum eða réttur ein-
staklingsins verði fyrir borð borinn til
að tryggja rétt hópsins.
AUKIÐ GEGNSÆI Í VERÐLAGNINGU
Í fréttum Morgunblaðsins undan-farna daga hefur verið sýnt fram á
að íslenzku olíufélögin eru seinni til en
olíufyrirtæki í nágrannalöndunum að
lækka verð á benzíni. Fallandi gengi
Bandaríkjadollars og lækkandi verð á
olíu á heimsmarkaði hefur skapað að-
stæður fyrir verðlækkun – en hún skil-
ar sér seinna til íslenzkra neytenda en
t.d. danskra, sænskra og þýzkra.
Neytendum hefur löngum þótt sem
olíufélögin væru fljótari til að hækka
benzínverðið þegar olían hækkar á
heimsmarkaði en til að lækka það þeg-
ar olíuverðið fellur. Gamalkunnug rök-
semd fyrir því að bíða með lækkun er
að til séu birgðir í landinu, sem hafi
verið keyptar á háa verðinu og ekki sé
hægt að lækka fyrr en kominn sé nýr
farmur í sölu, sem keyptur hafi verið á
lægra verði. Eins og fram kemur í frétt
á viðskiptasíðu Morgunblaðsins í dag
hefur þessari röksemd síður verið
flaggað þegar heimsmarkaðsverðið
hefur hækkað en til hafa verið birgðir,
sem keyptar voru á lægra verði.
Í samtali við Morgunblaðið í dag boð-
ar Hjörleifur Jakobsson, forstjóri Olíu-
félagsins (Esso), breytt vinnubrögð í
þessum efnum. Hann segir að í stað
mánaðarlegra verðbreytinga verði
verð nú endurskoðað vikulega. Þá sé
birgðaröksemdin úrelt og verði ekki
framar notuð af Olíufélaginu. Slík
vinnubrögð séu ekki trúverðug og
dragi úr gegnsæi.
Þetta er merkileg breyting og vafa-
laust óhjákvæmileg. Almenningur hef-
ur betri upplýsingar en áður um for-
sendur verðlagningar á nauðsynjavöru
eins og benzíni. Fólk áttar sig á því að
þegar olíuverðið á heimsmarkaði lækk-
ar og dollarinn fellur, á það að skila sér
í buddu þess. Ný vinnubrögð Olíufé-
lagsins eru þess vegna til fyrirmyndar.
Nú hljóta neytendur hins vegar að
spyrja: Er ekki ástæða til að fleiri en
olíufélög taki upp aukið gegnsæi í verð-
lagningu? Hvað með t.d. stórmark-
aðina, sem selja margs konar vörur
sem keyptar eru inn frá Bandaríkjun-
um? Verður ekki að vænta lækkunar á
þeim vörum nú þegar dollarinn lækk-
ar? Og hvað með bílaumboðin, sem
flytja inn bandaríska bíla? Í liðinni viku
birtist á neytendasíðu Morgunblaðsins
frétt um að heildverslun hefði lækkað
verð á tei, en verslanir ekki. Verða
neytendur ekki að gera ráð fyrir því að
slíkar lækkanir skili sér til þeirra?
Neytendur fylgjast vel með – og gera
ráð fyrir að breytingar í hinu alþjóð-
lega efnahagsumhverfi skili sér jafn-
hratt og í samkeppnislöndunum.