Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 02.07.1960, Blaðsíða 3

Frjáls þjóð - 02.07.1960, Blaðsíða 3
JJftir tvö ár getum við tryggt þjóðinni fjögurra mínútna Viðvörunarfrest, áður en atóm- Eprengjurnar falla, tilkynnti her- ¦ Stjórn Breta fyrir nokkrum vik- Um. Um páskana fengu þessir menn svar.Aldermaston-gangan, mótmælin gegn atómsprengj: unni, heppnaðist betur en nokk- ur hafði þorað að vona. Enginn Stjórnmálaflokkur, engin trúar- hreyfing, engin samtök í Evrópu hafa fram að þessu átt þess kost að skipuleggja mótmælagöngu í líkingu við þá, sem á föstudaginn langa lagði af stað frá ensku at- omstöðinni í Aldermaston, göngu, sem á f jórum dögum þokaðist 90 km leið að hjarta Lundúnaborg- ar. Öll ensku blöðin eru sammála um þessa staðreynd. Blöð allra ílokka, sósíaldemókrata, komm- únista, frjálslyndra og jafnvel íhaldsmanna viðurkenna þetta. Hernaðarsinnarnir hafa fengið 'ótvírætt svar. Það hófst í Aldermaston. Að morgni f östudagsins langa komu þúsundirnar saman: Ungir og .gamlir, prófessorar, kennarar, húsmæður, listamenn, þúsundir stúdenta, kolanámumenn og Stjórnmálamenn. Harla sundur: leitur flokkur: Kvekarar, frjáls- lyndir, kommúnistar, sósíáldemó- kratar, friðarsinnar, skírendur, kaþólskir menn, allt enskir menn. Við þetta bættust smáhópar frá 27 löndum, fulltrúar allra hör- undslita. Alls voru hér 10.000 manns, sem ætluðu að verða samferða i 90 km göngu undir kjörorðinu: Stöðvið kjarnorku- Vopnin. — Stöðvið þa^u — nú. wiyrir þrem árum síðan söfnuð- ¦ ust 200 menn í sams konar göngu. Það var hlegið að þeim. Blöðin skrifuðu um hina „háðu- legu páskaferð pörupiltanna". Nú hlær enginn framar. Glott góðborgaranna er stirðnað. Mót- mælagöngur eru fjarlægar Eng- lendingum. En nú voru saman komin 10 þúsund manna. ímsar ástæður fyrir þessari hugarfarsbreytingu liggja beint Við: Ekki er langt síðan ensk yf- irkvöld tilkynntu, að geislavirkt ryk hefði-vaxið til iskyggilegra muna, einkum strontiUm 90 (sem veldur krabbameini og blóðsjúk- flómum). Yfirvöldin vissu einnig, að frjálslyndir menn í Wales höfðu stungið upp á því, að rikið foorgaði bændum fullt verð fyrir mjólkina — gegn því.að hún yrði ekki send til kaupmanna. Hún var hættuleg. Á þúsundum fána stóðu þessi orð: Drekkið glas af m.iólk dag livern------1- strontium 90. Og ensk yfirvöld vita, að það er engin fjarstæða, sem stóð á cinum fánanum: Hiroshima — Nagasaki — Xundúnaborg? Þannig rituðu æskumennirnir svarið, og þannig báru þeir það Titað stórum stöfum 90 km. leið: Það er glæpur að eitra fyrir fcörn. Áðurfangabúðir — Nú kjarna- vopn. Við viljum ekki deyja af geisl- iin — heldur elli. Og hvarvetna í öllum hópum göngunnar blöstu við hin ein- földu orð: Bræður, enn er tími til stefnu. Meðal tíu þúsundanna var 300 manna hópur fólks frá ýmsum löndum. Þarna var gamall, blind- Ur maður, sem var» leiddur af konu sinni alla gönguna og þarna voru fulltrúar Japans, stúdentar frá Hiroshima, Israels- menn, Ghanabúar, Suður-Afríku- menn. Hér voru mættir Sviar, Danir, Þjóðverjar, Irar, Banda- ríkjamenn og margir fleiri. í broddi fylkingar fóru tveir af leiðtogum göngunnar, dómpró-J 30 kilómetra ganga er löng fasturinn við Sankti Páls kirkj- j fyrir þann, sem er óvanur sliku. una í London, John Collins, sem j Ég heimsótti læknavagn þriðja mælti um leið og gangan lagði af ] daginn. Ung kona, kennslukona, stað: „Munið, að þið gangið ekki að- eins fyrir ykkur sjálfa, ekki held- ur fyrir neinn sérstakan flokk, hreyfingu eða félagsskap. Þið gangið fyrir þá, sem ekki megna að ganga framar, íbúana í Hiros- hima og Nagasaki." ¦ Við hlið dómprófastsins gekk annar fyrirliði göngunnar, stjórnmálamaðurinn Michael Foot úr Verkamannaflokknum. sem endurtók hvað eftir annað: Ef hernaðarsinnarnir taka völd- in, er aðeins um eitt að ræða — dauðann. — Stöðvið þá, áður en það er um áeinan. Og Englendingar hlustuðu. Fregnirnar af göngunni lögðu undir sig forsíður blaðanna dag eftir dag. I fjóra daga komu frétt- ir frá mótmælagöngunni í sjón- varpsfréttum brezka útvarpsins. tfltvarpið kvað göngumenn vera ** 10.000 og hafði það eftir lög- reglunni. Talan hækkaði, berg- málið af hrópunum um bæi og þorp kallaði fólk i gönguna. Komið með í gönguna. Bannið atómvopnin. Tafarlaust. Fram með veginum stóðu þús- undir manna. I þorpunum stóð fólk, sem beið þess að slást í hóp- inn spottakorn: Bæjarráðsmenn, prestar, skólafólk. Sóknarprest- arnir létu kirkjur sínar til reiðu. Þúsundir sváfu i kirkjunum. — Fræðslunefndir létu skólána í té. Læknarnir 45, sem íylgdu göng- var nærri búin að ganga allt skinn af iljunum. Þær voru al- Samtök hrersdagsmannanna ein megna að stöðva kjarnorkuvopn- in. Þau ein megna að hindra ó- gæfuna. Látið stjórnmálamenn- ina hafa hitann í haldinu. Sýnið, að við viljum ekki láta saila Kjarnorkuflugskeyti í Englandi. Fjöldaganga Englendinga gegn kjarnorkuvopnum Keflavíkurganga hernámsandstæðinga þótti takast vel. Fáir innlendir atburðir hafa verio meira ræddir í seinni tíð manna á meðal og er þá tilgangi göngunnar einmiit náð að nokkru leyti. FRJÁLS ÞJÓÐ birtir í dag grein eftir danska rithöfundinn Carl Scharnberg um aðra mjög fræga mót- mælagöngu, Aldermastongönguna í Englandi. — Það er athyglisvert, sem þar kemur fram, að í fyrstu göngunni fyrir þremur árum voru þátttakendur aðeins rúmlega 200. Nú á páskunum gengu um 10 000 manns alla leið. Bretar eru að vísu yfir tvö þúsund sinnum fleiri en við íslendingar, en samanburður hlýtur bó að vekja bjartsýni, þegar haft er í huga, að í fyrstu göngunni frá Keflavík gengu yfir 200 íslendingar alla leið. unni án endurgjalds, fengu nóg að gera. Þeir stóðu meðfram vegunum, í kirkjunum og skól- unum og^erðu að verstu sárun- um á fótum manna, en blöðrun- um fjölgaði mjög, eftir því sem gangan þokaðist áfram. 10.000 lögðu upp í gönguna. Morguninn eftir voru þeir orðnir 15.000, og talan var komin upp í 20.000, þegar 30 kílómetrar voru að baki. Þessar tölur eru hafðar eftir útvarpinu. Enskir nazistar, Mosleyliðar, komu með hátalara á bilum. Við verðum að hafa atóm- og vetnis- sprengjur, annars hverfum við úr tölu stórveldanna! En þeir voru gjörsamlega yfir- gnæfðir af 20.000 taktföstum röddum: „Barinið atómyopnin." settar blöðrum. Læknirinn vildi, að hún færi tafarlaust í sjúkra- hús, en hún svaraði: „Gjarnan ___ annað kvöld, þegar göng- unni er lokið." Ég sá hana síðar um daginn, þar sem hún hélt á spjaldi, sem á var letrað: „Heldur blöðrur en vetnissprengjur!" Annan daginn var fylkingin 8 km löng. Við eitt þorpið biðu skólabörn, er báru spjald með á- letruninni: „Við viljum fá að lifa." Á einum stað beið hópur verka- manna ásamt aðalritara enska flutningaverkamannasambands- ins, Frank Cousins. Þeir bættust við í. gönguna. Kilómetra eftir kílómetra — til þess að segja Englandi þetta sameiginlega: kjarnorkuspil um okkur. Munið orð ensku herstjórnarinnar: Að- eins fjórar minútur .... munið, að hún hefur sjálf sagt: | Það er ekki hægt að verjast at- ómflugskeytum. ) Þegar 'hinir "fremstu í göng- unni höfðu hvilt sig klukkustund á sléttu svæði, urðu þeir að halda af stað til þess að rýma fyrir þeim síðustu, sem enn voru ekki komnir. Langa leið heyrðist göngusöngurinn: Men and women, stand together,' i Do not heed the men of war. I Make your mind up now or never, , BAN THE BOMB for evermore. I (Menn og konur, standið sam- an, takið ekki tillit til hernaðar- sinnanna. Takið ákvörðun hú' eða aldrei, bannið atómsprengjuna í eitt skipti fyrir öll). Tugþúsundir manna stóðu á götum Lundúnaborgar og klöpp- uðu, menn, sem voldugum, sam- stilltum róml kröfðust: „Stöðvið kjarnorkuvopnin. — Stöðvið þau nú." Bílar með hátalara óku fram hjá og tilkynntu: Verkamannaflokksmenn Lund- únaborgar óska göngumönnum til hamingju. jPyrir framan mig liggur þessa . stundina hálft hundrað enskra blaða. Hinar stórletruðu fyrirsagnir eru t. d. á þessa Ieið: Stórfenglegt ... Fleiri komasi ekki fýrir á Trafalgartorgi ... Sundurleitur, en fjölmennur frið- arher ... Fáliðarnir urðu að þjóðfylkirigu. Hér er lítið sýnishorn úr blaða* kosti danskra íhaldsmanna: „Tvö þúsund Englendingar fóru um páskana í kröfugöngu gegn kjarnorkuvopnum ..." 100.000 sagði brezka útvarpið. Og það var hlustað. Ræðumenn voru kunnir stjórnmálamenn úr Verkamannaflokknum, verka- Iýðsleiðtogar, kírkjunnar menn, og sameiginlegt i öllum ræðun- um var þetta: — Nú má Macmillan skilja ... Nú hlýtur Verkamannaflokkur- inn að geta skilið ... Og jafn- framt skal þeim skiljast, að gangan er að vísu á enda, en bar- áttan heldur áfram. Það, sem gerðist í þýzku fangabúðunum var hroðalegt, og það, sem er að gerast í Suður-Afríku, er varla betra, en samt stenzt það engan samanburð við það, sem hernað- arsinnar heimsins eru nú að und- irbúa. Atómbombu-pólitíkusar vorra daga eru þeir mestu óbóta- menn, sem saga mannkynsihs kann að greina frá — og þegar illvirki þeirra eru orðin að veru- leika, á mannkynið sér enga sögu framar, enga framtið ..." Og mótmælagangan heldur áfram. A6ur en fundinum á Trafalgar-torgi lauk, lagði af stað 60 manna flokkur með fyr- irliðamerki Aldermaston-göng- unnar. Þeir eru nú á ferð fót- gangandi, til Genfar, þaðan ganga þeir á fund hinna fjögurra stóru í París, og þeir hafa hundr- að þúsundir manna á bak við sig. (Greinin er rituð, áður en sá frægi Parísarfundur varð að engu.) Hjarta Lundúnaborgar svellur ekki lengur af hrópum: Ban The Bomb ... Samt er það þar enn- þá. Það þrengdi sér inn í þing- húsið, og allir vita, að margsinn- is í framtiðinni verður nafnið Aldermaston nefnt í ræðustóli brezka þingsins. Það sem minnistæðast hlýtur að vera úr þessari göngu er: — Móðirin, sem bar barn sitt alla 90 kílómetrana til Lundúna. — Skólabörnin, sem stóðu með áletrað spjald: Við viljum fá að lifa. ¦ — Blindi Frakkinn og kona hans, sem leiddust og sungu bæði „The Family of Man" um manneskjuna, sem vill fá áð vinna, leika sér, hlæja ... ¦— Ungi Irinn, sem gekk með okkur Dönunum leikandi á hljóð- færi. Um kvöldið gat hann ekki gengið fyrir blöðrum, og lækn- arnir vildu láta hann hætta göng- unni. Daginn eftir gekk hann leikandi á hljóðfæri sitt á undan okkur. — Stjórnmálamennirnir og kirkjunnar menn, sem slógust í för með okkur seinasta áfang- ann. — Já, ef til vill einmitt þetta, þv'i að eins og sagt var á Trafalg- ar-torgi í seinustu ræðunni: „Nú er ekki lengur hægt að hundsa okkur sem lítinn hóp villuráfandi ofstækismanna. Við erum ósköp venjulegt fólk, úr ö- líkum -atvinnugreinum, með ólík- ar stjórnmálaskoðanir og af ó- likum trúflokkum, þverskurður af þjóðinni, sem óskum þess eiiis að lifa í friði við annað fólk. Stjórnmálamenn og herforingjar eiga ekki að leiða okkur. Vi3 eigum að leiða þá. Og nú erum við fjöldahreyfing, sem enginn getur stöðvað ..." —„JOIN THE MARCHf' hljómaði að skilnaði, og sú röd^ verður ekki þögguð niður: Komið með í gönguna. 1 frjáte ]>m • — nn 2. júlí 1960 3

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.