Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 23.01.1950, Blaðsíða 1

Mánudagsblaðið - 23.01.1950, Blaðsíða 1
8. árgangur. Mánudagur 23. janúar 1950 4. tölublað. r\ 'rl AKULMENNiRNIRHQTAMAL - í blaði þessu hafa birzt ívær greinar um karakúlmál- ^ð' mikla, og eins og les- endur blaðsins munu minn- ast, var þar í flestum atrið- um farið eftir skýrslu þeirri, sem samm var fyrir þrem- ur árum að tiihlutan þess 'opmbera, b. e. a. s. ríkis- ¦gtjórnarinnar. I skýrslu þess- ari er t. d. Páll Zof. víttur fyrir það, að hafa stuðlað að þvd, að karakúlfénu væri dí'eift út um landið. M. a. á staði, sem lágu víðsfjarri dýralæknum. Og liggur nærri að halda, að margt hefði öðruvísi farið, hefði þeirri fáránlegu tillögu ver- ið vísað frá. Það, sem Páll hefur sér helzt til afsökun- ar, er bað, að hann hafði ekki ráðið því, hversu stutt einangrun fjárins var í Þefney. Er talið að því hafi ráðið dýralæknirinn Hann- es Jónsson, sem nú er lát- inn. Eitt er þó víst, að það voru Framsóknarmenn, sem réðu því, að sá maður hlaut "dýralæknisstöðuna hér 'syðra. Það var pólitísk veit- Ing. Má fullyrða, að öðruvísi hefði farið, ef ágætismann- inum Sigurði Hlíðar hefði verið veitt staðan. En mætti spyrja: Hvers vegna reyndi Páll Zof., yfirmaður mála þessara, ekki að koma í veg fyrir þetta reginhneyksli, að einangra karakúlféð aðeins | í fáar vikur? Hví mótmælti hann ekki, í stað þess að mæla með, að féð væri sent úr Þerneyju þannig undir- búið beint norður að Hólum í Hjaltadal? Þessi atriði málsins þarf nauðsynlega að rannsaka nákvæmlega. Karakálpestin er ennþá hörð svípa. Á fjárföguin 1950 er áætl- aðar 7,3 milljénir kr. *il hjálpar frá ríkinu, ogr er það vitanlega lít- ill hluti þess tjóns, sem veiki þessi veldur á þessu nýbyrjaða ári. Hvað Níels Dungal snert- ir, má segja í stuttu máli, að svo virðist sem hið fræga bréf hans til Hermanns Jón- assonar hafi komið í veg fyrir, að erlendir sérfræð- ingar væru 'fengnir þegar í stað, til þess að athuga veiki þessa, menn með langri reynslu, og búnir góðum tækjum. Það er enginn af- sökun hjá Dungal, þó að' hann við og við hafi sent lungnabita til rannsóknar er- lendis. Vitanlega áttu erlend- ir ' sérfræðingar að koma hingað og dveljast hér og kynnast því, hvernig veik- in breiddist út. Við sjáum gíöggt, hve hættulegir liingna- bitarnir reyndust Dúng- 'al, þar sem. fyrsti bit- inn, sem hann fékk -til rannsóknar ruglaði jafnvel hann sjálfan í ríminu. Nei, það stoðar ekki höfð- ingjann að reyna að kenna erlendum mönnum um mis- tökin, t. d. Dr. Lodtz, er dvaldi á -Hvanneyri. Hans sök var æfintýragreinin um karakúlféð, það var hvorki honum að kenna, að féð var flutt inn, né hindrað, að al- mennileg rannsókn erlendra sérfræðinga færi fram tafarl. á veikinni. Bréf Dungals hið fræga til Hermanns Jónassonar varð þess valdandi, að honum var trúað fyrir rannsóknum á veikinni, og lækningu veik- innar. Dungal telur, að dr. Taylor hafi ekki fyrstur mánna kom izt að raun um,. að hér væri um vírussjúkdóm að ræða. Ekki er nú hægt að draga þær ályktanir af skýrslu rík- isstjórnarinnar, heldur þvert á móti. En eitt er víst, að bænd urnir í Borgarfirðinum voru þegar í byrjun vissir um, að einhvers- konar sýklar væru or- sakir veikinnar. Dung- al hélt ¦ fyrst fram. Lungnabólgukennifig- [ unni. Svo kom kenn-j ingin um lungnabrma.J Svo snig]akenningin. I Svo ein dásamlegasta uppástunga, sem þekkzt hefur, en söm þá steypti utan um snill- inginn sólgylltum glæsi hjúp: Kenningin um, að kynvökvar ormanna væru aðaiorsök veik- innar. Hugmyndaauður Dungals mun vart eiga sinn líka, og enginn leyfir sér að'efa, að hann hafi af heilum hug gengið upp í þessum kenn- ingum. Til dæmis að láta sér detta í hug, að lungna- ormarnir framleiði svo kraft mikla kynvökva, að hundruð þúsunda af sauðfé lands- manna bráðsýkist. Hvílík kynorka hins íslenzka sauð- íjarstofns. Dungal þekkir manna bezt orku kynvökv- anna, þekking hans á þessu sviði er óvéffengjanleg, enda lítur svð út sem bæði Páll Z.f og Herm. Jónasson hafi gengið í vatnið. • Þann 7. nóvember 1936 rit- ar Dungal atvinnumálaráðu- neytinu á þessa lund: "___Þrátt fyrir ýtar. legar tilraunír hefur ekki tekirf að sýna fram á neina sýkla, sem gætu verið orsök sjúkdóms- ins ,enda eru vef jabreyt ingar heldur ekki þánnig, að buast megi við ,að þær stafi af völdum sýkla___". Þegar veikin hefur grass- erað um meiri hluta byggð- anna í 2 ár, kind smittað kind í þúsundatali, slær snill- ingurinn þessu föstu, e n g i tj sýklar á ferðini. Er hægt að komast hjá því að líta svo á, að á þeim tíma-< mótum, sem þetta var ritað, álit^i hain, að sýking á mill- um einstakra kinda sé úti- lokuð, og aðeins komi bless-> aðir ormarnir og sniglarn-! ir til greina? Raunar eins og hér er fyrri greint frá, slær hann í þesstt sama. bréfi varnagla. Hann segir: „Um orsakir sjúk- dómsins er enn ekkerí hægt að fullyrða. Svo virðist sem eitthvert efni safnist fyrir í lun?r- unum og hafi þau áhrif, að þekjan tekur til að vaxa stórkostlega. Eg hefi grun um, að þetta efni kunni að myndast í lungnaormunum. Ef til vill að það séu KYN- VAKAR beirra, því að kunnugt er, að unnt er að framkalla krabbá- mein í dýrum með því! að dæla í þau kynvökv- um, og þeim náskyldum efnum". Á þessu stigi málsins er; tæplega hægt að álykta ann- að en að Dungal álíti, að Framhald á 2. síðu. Ölafur Hvancíal skrífar í dag grein uni síldarbræðslustöðvar og olíugeyma í Örfirisey. Sjá grein SfWarbræðsIustöðvar og olíugeyiaar á 3. síðuV

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.