Morgunblaðið - 04.01.2005, Qupperneq 22

22 F ÞRIÐJUDAGUR 4. JANÚAR 2005 MORGUNBLAÐIÐ
L
andmótun er teiknistofa
landslagsarkitekta sem
veitir alhliða ráðgjöf við
skipulag, hönnun, mat á
umhverfisáhrifum og ýmiss konar
korta- og göngustígagerð. Eigendur
stofunnar eru landslagsarkitektarn-
ir Einar E. Sæmundsen, Yngvi Þór
Loftsson, Gísli Gíslason, Áslaug
Traustadóttir og Ingibjörg Krist-
jánsdóttir. Teiknistofan hefur aðset-
ur í eigin húsnæði að Hamraborg 12 í
Kópavogi. Um þessar mundir er
stofan tíu ára, en hún var stofnuð í
september árið 1994 af Einari, Gísla
og Yngva Þór.
Stofan leggur áherslu á fagleg
vinnubrögð og umhverfisstefnu í
anda sjálfbærrar þróunar.
Landmótun vinnur svæðis- og að-
alskipulagsáætlanir fyrir ríki og
sveitarfélög, ásamt deiliskipulagi
hverfa og einstakra bæjarhluta, úti-
vistarsvæða og sumarbústaðahverfa.
Yngvi Þór segir að hvatinn að stofn-
un Landmótunar hafi verið stórt
verkefni sem þeim hlotnaðist fyrir
um tíu árum, en það var skipulag há-
lendisins. Allar götur síðan hefur
teiknistofan verið umsvifamikil og
tekið að sér hvert stórverkefnið á
fætur öðru.
Fyrir fimm árum urðu kaflaskipti
hjá Landmótun þegar nýir eigendur
bættust í hópinn, en það voru þær
Áslaug Traustadóttir og Ingibjörg
Kristjánsdóttir, sem áður höfðu
starfað á stofunni.
Ólíkur bakgrunnur
í menntun eykur víðsýni
Mikil breidd í er menntun starfs-
manna Landmótunar og má þar
nefna garðyrkju- og búfræðimennt-
un, landfræði- og jarðfræðimenntun,
auk hönnunar- og skipulagsfræði-
menntunar. Yngvi Þór segir að þessi
ólíki bakgrunnur komi fyrirtækinu
til góða og gefi þeim aukna víðsýni.
„Starfsfólkið getur haft ólíka sýn á
verkefnin, en við höfum ekki bara
ólíka menntun að baki, heldur höfum
við hlotið þá menntun í ólíkum
heimsálfum,“ segir hann. „Við höfum
lokið námi frá Íslandi, Noregi, Dan-
mörku, Kanada, Þýskalandi og
Bandaríkjunum.“
Starfsfólk Landmótunar er allt vel
menntað á sínu sviði en alls starfa
ellefu manns á stofunni.
Gísli Gíslason er jarðfræðingur og
landslagsarkitekt. Hann segir að
Landmótun vinni jöfnum höndum að
skipulagsmálum og hönnun. „Þessi
mikla breidd í menntun starfsfólks-
ins hefur að einhverju leyti rennt
styrkum stoðum undir stofuna og
hún skilar sér vel í hinum mismun-
andi verkefnum sem stofan fær,“
segir Gísli. „Nokkur okkar hér á
stofunni eru með náttúrufræðibak-
grunn sem er mjög mikilvægur þeg-
ar kemur að skipulagsmálum, en
berggrunnurinn og jarðfræði eru
sérkenni Íslands. Það er því inn-
byggt í okkar vinnuaðferðir og
menntun að nota náttúrufræðiþekk-
inguna í skipulagsmálum, til dæmis
þegar við unnum að skipulagi miðhá-
lendisins, sem var eitt stærsta verk-
efni á þessu sviði sem unnið hefur
verið hér á landi, en það náði til 40%
alls landsins.“
Vinna við aðalskiplag sveitarfé-
laga er stór þáttur í starfsemi Land-
mótunar. Hér á landi er aðalskipulag
lögboðið skipulagsstig hjá öllum
sveitarfélögum, sem þurfa að upp-
fylla ákveðin lög þar að lútandi í allri
sinni skipulagsgerð. Þeirri vinnu á
að vera lokið fyrir árið 2008.
„Hér áður fyrr þurfti eingöngu að
vinna aðalskipulag fyrir þéttbýlis-
staðina, en nú ber að skipuleggja allt
svæðið innan sveitarfélagsins og hef-
ur það breytt okkar vinnu töluvert,“
segir Einar.
Aðalskipulag tekur á öllum aðal-
þáttum sveitarfélaganna, svo sem
byggðarþróunaráætlun, þ.e. hvernig
gert er ráð fyrir að sveitarfélagið
byggist upp á næstu 12 árum. Hlut-
verk þeirra sem koma að aðalskipu-
lagi sveitarfélaga er að aðstoða sveit-
arfélagið við að marka þá stefnu sem
það ætlar að vinna eftir. „Við erum í
raun ráðgjafar sveitarfélaganna og
sýnum raunhæfar leiðir hvernig
megi hrinda stefnunni í fram-
kvæmd,“ segir Gísli. „Við tökum til
dæmis frá landsvæði sem ætluð eru
fyrir íbúðasvæði, leggjum til hvernig
samgöngukerfið á að vera í framtíð-
inni, bæði í þéttbýli og í dreifbýli.
Einnig þarf að skipuleggja útivist-
arsvæði og þá þarf að taka tillit til
þess hversu mikinn umgang við-
kvæm svæði þola. Við sameiningu
sveitarfélaga getur t.d. mynstur í
skólakerfinu breyst og þá þarf að
styrkja samgöngukerfið í tengslum
við það svo sveitarfélagið geti veitt
íbúunum góða þjónustu. Síðan eru
einnig margir undirliggjandi þættir
sem taka þarf tillit til og þá er oft
betra að fá óháða utanaðkomandi að-
ila til að koma að málunum.“
Þverfagleg vinna
Landmótun hefur komið að mörg-
um stórum skipulags- og hönnunar-
verkefnum víða um landið og hefur
oftast hlotið þau verkefni eftir að
hafa tekið þátt í og unnið samkeppni
um verkið.
„Við fáum þessi verkefni ekki á
neinu silfurfati því það liggur oft
gríðarlega mikil undirbúningsvinna
að baki tillögum okkar,“ segir Einar.
Mörg verkefni liggja á borðinu hjá
Landmótun um þessar mundir, en
stærstu skipulagsverkefnin eru fyrir
Vesturbyggð, Dalabyggð, Tálkna-
fjarðarhrepp og Borgarfjörð eystri,
og einnig er stofan nýbúin að skila af
sér aðalskipulagi fyrir sveitarfélagið
Ölfus.
Hin síðari ár hefur það aukist að
þverfaglegir hópar vinni saman að
hönnunar- og skipulagsverkefnum.
Ingibjörg Kristjánsdóttir er lands-
lagsarkitekt og hlaut sína menntun í
Bandaríkjunum. Hún segir að þau
skipulagsverkefni sem stofan hefur
unnið að víða um land hafi iðulega
gefið af sér annars konar verkefni,
svo sem deiliskipulag og hönnunar-
verk.
„Við höfum jöfnum höndum verið
að vinna að skipulagsmálum og
hönnun, en þessir tveir verkefna-
flokkar styðja vel hvor annan. Við
vinnum mikið bæði með arkitektum
og verkfræðingum og höfum m.a.
unnið að rammaskipulagi Mýrargötu
og Slippsvæðisins í vesturbæ
Reykjavíkur. Það verkefni fengum
við eftir að hafa unnið 1. verðlaun í
hugmyndasamkeppni ásamt VA-
arkitektum, Hönnun og Birni Ólafs
arkitekt. Útkoman úr þeirri sam-
keppni var síðan notuð sem hug-
myndagrunnur fyrir rammaskipu-
lagið. Í kjölfarið átti sér stað langt og
mikið samráðsferli sem byrjaði í jan-
úar 2003 og lauk í maí 2004. Farið
var af stað með þetta verkefni með
það fyrir augum að virkja vel bæði
íbúa og hagsmunaaðila á svæðinu og
fundað var með þeim nokkrum sinn-
um. Viðbrögðin hafa verið mjög góð
og búið er að vinna úr þeim athuga-
semdum sem komu frá þessum að-
ilum. Eftir er að raða skipulaginu
upp í nokkra reiti og vinna deili-
skipulag að hverjum reit fyrir sig, en
í heildina má sjá hvar byggðin á að
vera, umferðarmannvirki og aðkom-
ur til og frá svæðinu.“
Sé litið á teikningar af skipulaginu
má sjá að gert er ráð fyrir ívið meira
af grænum svæðum en maður á að
venjast í elstu hlutum höfuðborgar-
innar. Ingibjörg segir að hingað til
hafi ekki verið mikið um opin svæði
og útivistarsvæði í þessum elsta
hluta borgarinnar, en þau hafi hug á
að breyta því að einhverju leyti.
„Slippurinn hefur verið þarna í um
hundrað ár en nú er verið að leggja
hann niður. Aðalmarkmiðið með
þessu nýja skipulagi var að koma
þarna fyrir blandaðri byggð með
íbúðum og atvinnusvæði. Til að gera
svæðið meira aðlaðandi var hug-
myndin að auka vægi grænna svæða
með því að leiða bílaumferðina niður
í stokk sem opnast vestan við Æg-
isgötu og kemur síðan upp við
Grandagarð. Þessi hugmynd fékk
góðar undirtektir þegar hún var
kynnt á stórum opnum fundi og einn-
ig síðar á minni fundum með íbúum
svæðisins.“
Mýkja áferð stórra
mannvirkja
Meðal verka sem Landmótun hef-
ur unnið að undangenginni sam-
keppni má nefna Áslandsskóla,
Lækjarskóla, vestursvæðið á Sel-
tjarnarnesi, endurgerð Arnarhóls og
lóðar Seðlabanka Íslands svo eitt-
hvað sé nefnt, en þessi verk hafa ver-
ið unnið í samvinnu við ýmsa aðra
fagaðila.
Eftir að hafa unnið samkeppni um
hönnun Lækjarskóla á sínum tíma
kom Landmótun að skipulagningu
útivistarsvæðisins á Hörðuvöllum,
umhverfi Lækjarins í Hafnarfirði, og
síðar umhverfi Reykjanesbrautar.
Þá hefur stofan einnig unnið í sam-
starfi við verkfræðistofuna Línu-
hönnun við umfangsmiklar fram-
kvæmdir við gatnamótin við
Stekkjarbakka og tengingu á milli
útvistarsvæðanna í Fossvogsdal og
Elliðaárdal, en hið síðasttalda er
dæmigert fyrir verk þar sem Land-
mótun er hluti af samstarfi í stærri
vinnuhópum. „Okkar hlutverk í þeim
hópi er ekki síst það að leitast við að
mýkja áferð stórra mannvirkja,“
segir Áslaug. „Við reynum að láta
umhverfisbreytingar líta út fyrir að
vera ekki jafn gríðarlega umfangs-
miklar og þær eru í raun og veru.“
Verkefni Landmótunar eru af
ýmsum toga og ekki öll jafn risastór
og þau sem að framan getur. Þau
hafa einnig látið til sín taka við hönn-
Að lesa landið
Landmótun ehf. vinnur
skipulagsáætlanir fyrir
ríki og sveitarfélög ásamt
deiliskipulagi einstakra
bæjarhluta, útivistar-
svæða og sumarbú-
staðahverfa. Guðlaug
Sigurðardóttir ræddi við
eigendur stofunnar um
verkefni fyrirtækisins,
sem spanna allt frá
skipulagningu miðhálend-
isins niður í reiðhjóla-
grindur. Um þessar
mundir er stofan tíu ára.
Morgunblaðið/Golli
Starfsfólk Landmótunar getur notið útsýnis yfir til Öskjuhlíðar og ylstrandarinnar í Nauthólsvík, en þau hafa komið að
hönnun ýmissa verkþátta á þeim stöðum.
Við Lækinn í Hafnarfirði.
Gatnamótin við Stekkjarbakka eru dæmi um verk þar sem Landmótun er hluti af samstarfi í stærri vinnuhópum, en hlut-
verk þeirra í þeim hópi var ekki síst að leitast við að mýkja áferð þessa gríðarstóra mannvirkis.