Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 11.12.1950, Blaðsíða 1

Mánudagsblaðið - 11.12.1950, Blaðsíða 1
3/aSfyrir 3. árgangur. Mánudagur 11. desember 1950 44. tölublaö. asvarle járhagsrák Verzlun og siglingar hafa írá upphafi vega verið snar þáttur í menningarlífi og fjárhagskerfi íslenzku þjóðarinnar. „Skrautbúin skip fyrir landi flutii með fríðasta lið, færandi varninginn heim." Þannig var það og er enn þann dag í dag. Við státum nú af þeim langstærsta skipaflota, sem íslendingar hafa nokk-ru sinni átt. Oi't hafa komið fram raddir, þar sem einhverri ákveðinni stétt manna er teflt fram og hún talin öðrum fremri, en ýmsar aðrar stéttir jafnvel taldar vera hálfgerð byrði á þjóðfélaginu. Verzlunarstétt- inni hefir íil dæmis oft verið hallmælt. Heildsalar og kaupmenn hafa verið uppnefndir okrarar og jafnvel þjófar. Skrifstofumenn og búðarþjónar mannleysur og ónytjungar og þar fram eftir götunum. En sann- leikurinn er sá, að engin ein stétt ber freinur hita og þunga dagsins en önnur. Skifstofustörf eru sannar- lega ekki hollari fullhraustu fólki en erfiðisvinna. Það er leikur einn að eyðileggja heilsvma á hvorutveggja, ef skynsemi er ekki gætt. Enginn maður vanmetur með góðri samvizku störf sjómannanna okkar. Þar skal þurfa karl- mennsku til verka, ef vel á að vera. Allir vita, að bændastéttin er traustur og tryggur hornsteinn í þjóðfélaginu, þrátt fyrir mæðiveiki og óþurrkasumur. Enginn efast um gildi iðnaðarstéttarinnar, svo marg- vísleg og nauðsynleg sem störf hennar eru. En verzl- unarstéttin er engu síður nauðsynlegur liður í sam- starfinu og allra hluta vegna fjórði hornsteinninn, sem byggja þarf á. Það hlýtur öllum að vera ljóst, hve mikils virði það er fyrir okkur, að framleiðsla þjóðarinnar seljist jöfnum höndum, ýmist á innlend- um eða erlendum markaði — og það helzt með góðu verði. Fiskveiðar, landbánaður og iðnaður eiga til- veru sína algjurlega undir góðum sölumöguleikum. Ekki er það síðu? nauðsynlegt að hafa góð verzlunar- sambönd við stó-þjóðirnar til kaupa og innflutnings á Iiráefnum, veiðarfærum og öðrum áhöldum tií fram- leiðslunnar. Það er þyí fullljóst, að góð samvinna, samúð og skilningur allra stétta er nauðsýnlegt atriði hverju þjóðfélagi til íarsældar. ÞvLmiður vcrður ';ví ekki í móti mælt, að alvar- legar meinsemdir hafa á undaní'örnum árum grafið um sig í flestum atvinnugreinum okkar. Við brennd- iim okkur liastarlega á „guhinu", en ekki þó svo, að við höíum ennhá Iært að forðast eldlnn. Að þessu sinni ætla ég að ræða nolíkuð um verzlunarstéttina ogverzlunarmátann í heild. Það er öllum Ijóst, að verzlunarmálin okkar eru, og hafa undanfarin ár verið í argasta öngþveiíi. Hvað innanlandsviðskiptunum viðvíkur, þá hef ir þróazt hér svo hatíamlegt svartamarkaðsbrazk og bakdyra- verzlun, að það er hverjum heiðarlegum manni raun að þurfa að kaupa nokkuð í sig eða á. Það er leiðin- legt til þess að vita, að verzlunarmenn skuli margir hverjir kjósa þann kostinn að flakka um sem nokkurs konar farandsalar til þess að selja vöru sína heimul- lega, heldur en að dreifa henni á eðlilegan og venju- legan hátt. Að vísu má segja, að ekki sé skemmtilegt að setja vörur fram í verzlanir, þegar það er vitað, að kaupendur láta stunduni eins og brjálað fólk, hamstrar, og kaupir margra ára birgðir af vörum, sem það hefir lítið með að gera. tjtkoman verður sú, að vörurnar ganga strax upp og aðems tiltölulega fáir hafa birgt sig upp, en almenningur verður útundan. En það er óneitanlega hlutverk afgreiðshifólksins að afheuda aðeins takmarkaðan skammt til hvers og eins og reyna það, sem hægt er, til þess að sem flestir fái einhverja úrlausn. Ef til vill kunna kaupmenn að segja, að þá varði ekkert um það hverjir kaupa, en svo er ekki. Hverjum þegn þjóðfélagsins ber sið- ferðileg skylda til þess að stuðla að því að meinsemd- um og kjánalátum sé bægt í burtu, begar hætta er á því, að slíkt skaði eðlilegt viðskiptalíf. Viðskiptin við útlönd hafa bví miður ekki verið skemmtilegri, nema síður sé. Við höfum beðið vívo alvarlegan álitshnekki hjá ýmsum af okkar beztu viðskiptaþjóðum, að það er í rauninni óskiljanlegt, að nokkur heiðarleg viðskiptafélög skuli lengur vilja við okkuf" tala. En hér eru það íslenzkir, opinberir starfsmenn, semnær eingöngu hafa iðkað skemmdar- starfsemina með afskiptum sínum af utanríkisverzl- iminni. Það hefir oft áður verið talað um það, að gjaldeyrismálum okkar hefir verið stjórnað af þeim fávitaskap, fyrirhyggjuleysi, kæruleysi og fantaskap, að slík meðferð þeirra mála er áreiðanlega heimsmet, og miða ég þá auðvitað við opinberar ráðstafanir annarra þjóða, en ekki glæpabrask einstaklinga eða ræningjasamtaka. Allir þeir, sem kunnugir eru starfsháttum þeirra embættismanna, sem gjaldeyrismáhmum áttu að stiórna, furða sig ekki á því, þótt lestir, sundrung, óheiðarleiki og sviksemi hafi grafið um sig í verzlun- arlífi þjóðarinnar. Uppsprettu hins fúla viðskiptalífs er að finna á hærri stöðum, á skrifstofu vesalinga, sem ýmist voru ekki starfi sínu vaxnir eða svikust undan skyldustörfum þeim, sem þeim voru falin. Það hef'ir oft í bessu blaði verið flett ofan af störfum opinberra starfsmaima og þeir klæddir úr lörfum blekkinga, þagnar og moldviðris, sem þeir höf'ðu sveipað um sig, til þegs að hylja með myrkra- verkin. En þótt þeir eftir háttinn hafi staðið þannig berátrípaðir f'rammi fyrir almenningi, hafa þeir ekki hingað tíl kunnað að skaminast sín, og læra líklegast aldrei. Undanfarna daga hefir mér orðið það á, eins og mörgu öðru góðu fólki, ungu og gömlu, að skoða í búðargluggana tii þess að svipast um eftir hentugum jólagjöfum. Eg hefi m. a. tekið eftir því, að í allar skartgripaverzlanir er komið ógrynni af silfurskeið- um, silfurgöfflum, silfurspöðum og óðrum silfurmun- umrÞað, sem vakti og eftirtekt mína, var bað, að allar verzlanirnar höfðu nákvæmlega sömu gerðimar — Ofbeldl % Nýlega gerðust þeir at- burðir í Reykjavík að drukkinn maður varð manns bani með höfuð- höggi. Ofbeldishneigðin virðist nokkuð rílv í Islendingum, ekki sízt við vín. Almenn- ingsálitið og löggæzlan virðist líka eiga hér á nokkra sök, því altítt er að virða mónnum til af bötunar og málsbóta drykkjuskap. Þó er hitt engu að síður staðreynd að í skjóli þessa hugsunarháttar er það ekki ótítt að menn hclli sig f ulla til þess að vinna óhæf uverk sem þeir innu ekki ófullir og nota sér drykkjuskap- inn svo til afbötunar. Það er ekki langt síðan að hér í Eyjum gérðust þeir at- burðir sem leitt hefðu get- að til nianns bana, þegar drukknir „Löggæzlumenn" reykvískir, sem hér höfðu dvalið í „embættiserind- um?" stofnuðu til óeirða og gerðu bæði að ærumeiða, og líkamsmeiða menn, eltu kvenfólk á götum úti og voru barðir, og grétu a£ eins og snviböm. Éngu skal um það spáð hversu tekið verður á máli þessara ólánsmanna, en þeim var sleppt til Keykja- víkur að lítt rannsökuðn máli og halda þar áf ram að útbreiða illmælgi um menn sem þeir eiga ekkert sökótt við. En þriðji félagi þeirra vwj svo ölvaður að hann hvorki reyndi né gat unnið nokkur hervirki, enda haf ði hann miskunnsaman drykk jusamver ja sem f orð- aði honum í húsaskjól. I þessu sambandi rif jast upp þegar maður hér í Ey j- um sumarið 1948 bar stárfsmenn landhelgisgæzl- unnar meinsærum og margs konar illyrðmn, en menn þessir, sem eru opin- berir starfsmenn, fengu húsbændiir sína til að gera kröfu um að mál væri höfð- Fram!-ald f- 8. síðu. _., ^„J

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.