Tíminn - 29.03.1973, Side 7

Fimmtudagur 29. marz 1973.
TÍMINN
7
Ctgefandi: Framsóknarflokkurinn
Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þór-
arinn Þórarinsson (ábm.), Jón Helgason, Tómas Karlsson,
Andrés Kristjánsson (ritstjóri Sunnudagsblaös Timans).
Auglýsingastjóri: Steingrimur Gislason. Ritstjórnarskrif-
stofur i Edduhúsinu viö Lindargötu, simar 18300-18306. Skrif-
stofur i Bankastræti 7 — afgreiöslusimi 12323 — auglýsinga-
simi 19523. Aðrar skrifstofur: sfmi 18300. Áskriftagjaid 300 kr.
á mánuði innan lands, i lausasölu 18 kr. eintakiö.
Blaöaprent h.f.
_______________________________
Mjólkurverkfallið
Það getur verið afsakanlegur misskilningur
hjá vissum reykviskum húsmæðrum að beina
óánægju sinni yfir dýrtiðarvextinum gegn
landbúnaðarvörum, enda þótt óyggjandi tölur
sýni, að þær hafi hækkað sizt meira en margar
aðrar nauðsynjavörur, innlendar og erlendar.
Ef ástæða væri til að mótmæla verðbólguþró-
uninni með þvi að draga úr vörukaupum, væri
það áreiðanlega eðlilegra að láta það bitna á
öðrum vörum en landbúnaðarvörum.
Þær reykviskar húsmæður, sem hér um ræð-
ir, hafa þvi leiðzt út á villigötur. En þær hafa
þá afsökun að hafa i bráðræði hafizt handa
um aðgerðir, sem ekki eru rökréttar. Stjórn-
málaforingjarnir og stjórnmálablöðin, sem
styrkja þær beint og óbeint i mjólkurverkfall-
inu og kjötverkfallinu og hvetja þær til að
halda áfram, hafa hins vegar engar afsakanir.
Þessir aðilar vita betur. Hjá þeim er ekki um
það að ræða að mótmæla dýrtiðinni. Tilgangur
þeirra er að reyna að afla sér fylgis hjá bæjar-
búum með þvi að ýta undir óánægju gegn
bændum og koma sökinni á þá og forustumenn
þeirra. Hér endurtaka sig sömu vinnubrögðin
og þegar Sjálfstæðisflokkurinn studdi mjólkur-
verkfallið 1935 og Mbl. og Visir birtu uppskrift-
ir um, hvernig menn gætu sparað sér að kaupa
mjólk og kjöt. Sá var munurinn þá, að þá sýndu
leiðtogar Alþýðuflokksins bændum fullan
skilning og studdu málstað þeirra, þvi að þeim
var ljóst, að alþýðan i sveit og við sjó yrði að
vinna saman. Þetta hefur gerbreytzt siðan
Gylfi Þ. Gislason tók við leiðsögu Alþýðu-
flokksins, þvi að enginn annar maður hefur
farið með fleiri villandi upplýsingar um land-
búnaðarmál en hann eða frekar reynt að nota
sér andúð gegn landbúnaðinum og bændum til
að afla sér kjörfylgis i Reykjavik.
Þeir Jóhann Hafstein og Gylfi Þ. Gislason
vinna óþarft verk, þegar þeir eru með mál-
flutningi sinum að ýta beint eða óbeint undir
mjólkurverkfall, sem nokkrar húsmæður i
Reykjavik hafa verið að boða. Með þvi er ekki
aðeins verið að beina baráttunni gegn dýrtið-
inni inn á rangar brautir. Með þvi er verið að
vekja upp hinn gamla rig milli sveita og bæja,
sem góðu heilli hefur farið mjög dvinandi á
siðustu áratugum.
Þessu til viðbótar kemur svo, að engir menn
ættu siður að láta heyra til sin en þeir Jóhann
og Gylfi, þegar dýrtiðarmálin ber á góma.
Aldrei hefur dýrtiðarvöxturinn verið hrika-
legri en þegar þeir fóru með stjórn saman. Á
einum áratug áttu sér stað fjórar stórfelldar
gengisfellingar með öllu þvi dýrtiðarflóði, sem
þeim var samfara. Vissulega hefur núv. rikis-
stjórn ekki enn náð þeim tökum á þessum
málum sem skyldi. En dýrtiðarvöxturinn i
valdatið hennar hefur þó verið miklu minni en i
stjórnartið Jóhanns og Gylfa.
En hvað sem þvi liður ættu þeir Jóhann og
Gylfi að hætta þvi að styðja mjólkurverkfallið.
Þeir ættu þvert á móti að leiðbeina þeim hús-
mæðrum, sem fara villar vegar. Af þvi yrðu
þeir menn að meiri. En hlutur þeirra verður
þvi verri, sem þeir styðja mjólkurverkfallið
lengur.
ERLENT YFIRLIT
Panama leitaði ekki
til Alþjóðadómsins
Panama fékk góðan stuðning Öryggisráðsins
I SIÐUSTU viku lauk auka-
fundi öryggisráðs sameinuöu
þjóðanna, sem hafði verið
haldinn i Panama. Fundur
þessi var haldinn að frum-
kvæði rikjanna i latnesku
Ameriku og var aðalefni hans
að ræða sambúðarmál
Panama og Bandarikjanna i
sambandi við Panama-
skurðinn. Niðurstaða
fundarins var mjög hagstæö
fyrir Panama. Af fimmtán
rikjum, sem eiga sæti i
öryggisráðinu, studdu þrettán
málstað Panama. Eitt riki,
Stóra-Bretland, sat hjá.
Aðeins Bandarikin ein greiddu
atkvæði gegn ályktunartil-
lögunni og felldi hana meö þvi
að beita neitunarvaldi. Það
var i þriðja sinn, sem Banda-
rikin beittu neitunarvaldi i
öryggisráðinu.
Málavextir eru i stuttu máli
þessir:
A siðustu áratugum 19.
aldar hófst Ferdinand de
Lesseps, sem byggði Súez-
skurðinn, handa um byggingu
skipaskurðar i Panama, sem
þá var hluti Colombia. Fyrir-
tæki de Lesseps varð fjárvana
og tók þá við þvi annar
Frakki, Jean Bunau-Varilla,
að nafni. Hann sá að eina
leiðin til að koma verkinu
áleiðis, var að fá stuðning
Bandarikjanna. Honum tókst
aö vekja áhuga Bandarikja-
stjórnar á verkinu og hófust
þvi samningar milli Banda-
rikjanna og Colombia um.aö
Bandarikin önnuðust verkiö
og hlytu ýmiskonar sérréttindi
i sambandi við það, m.a. við-
tækan yrirráðarétt á svæðum
meðfram skurðinum. Banda-
rikjaþing samþykkti
samningsuppkastið, sem haföi
verið gert, en Colombia
hafnaði þvi. Meðal Panama-
búa var þá risin hreyfing um
aö skilja við Colombia og
stofna sjálfstætt riki. Þessa
hreyfingu notuðu Bandarikja-
menn sér. Uppreisn var gerð i
Panama gegn yfirráðum
Colombia og lýst yfir sérstakri
rikisstofnun 1903. Bandarikin
viðurkenndu strax þetta nýja
riki. Sama vorið gerðu Banda-
rikin við það samning um við-
tæk sérréttindi. Samningurinn
var gerður til ótiltekins tima
og án uppsagnarákvæöa.
ÞAÐ hefur lengi verið
áhugamál Panama að fá
þennan samning felldan úr
gildi og gera nýjan samning
við Bandarikin. Bandarikin
hafa hins vegar notað sér það,
að hann er ótimabundinn og
án uppsagnarákvæða.
Panama hefur einkum hert
róðurinn fyrir þessu siöustu
árin. Til athugunar hefur
komið, að Panama leitaði
réttar sins hjá Alþjóðadóm-
stólnum og reyndi að fá
samninginn ógiltan á þann
hátt. Slikt hefur þó ekki þótt
vænlegt til árangurs sökum
þess hve ihaldssamur dóm-
stóllinn þykir og fastheldinn i
gamlar lagahugmyndir.
Niðurstaðan varð þvi sú, að
Panama skyldi sækja rétt sinn
á vettvangi öryggisráðsins og
fá stuðning þess til að knýja
Bandarikin til nýrrar
samningageröar. Til þess að
koma þessu fram fékk
Panama stuðning annarra
rikja i latnesku Ameriku. Til
að vekja enn meiri athygli á
málinu, fengu þau þvi fram-
gengt, að fundur öryggis-
ráðsins, sem fjallaði um þetta
mál, yrði haldinn i Panama.
EINS OG AÐUR segir, er
þessum fundi nýlega lokið.
Niðurstaða hans varð sú, að
borin var fram ályktun, þar
sem skorað var á Panama og
Bandarikin að gera sem fyrst
nýjan samning, sem tryggði
til fulls, að Panama hefði
raunveruleg yrirráð yfir öllu
landi sinu. Þessa tillögu
studdu eindregið öll þróunar-
löndin, sem eiga sæti i
öryggisráðinu, auk
kommúnistarikjanna og
Frakklands. Alls greiddu
þrettán riki af fimmtán, sem
eiga sæti i öryggisráðinu, at-
kvæði meö tillögunni. Stóra-
Bretland sat hjá, en Banda-
rikin ein greiddu atkvæði á
móti og beittu þau neitunar-
valdinu til að fella tillöguna.
Þessi niðurstaða þykir
mikill ávinningur fyrir
Panama og styrkja mjög að-
stöðu landsins i deilunni við
Bandarikin. Jafnframt þykir
þessi niðurstaða sýna, að
málstaður smárikja njóti
orðið mikils stuðnings i
öryggisráðinu þegar stórveldi
er annars vegar. Þetta gildir
þó ekki sizt um nauðungar-
samninga, sem stórveldi hafa
neytt smáriki til að gera. Full-
trúar þróunarrikjanna standa
undantekningarlaust með
smárikjunum þegar um slikt
er að ræða. Munurinn á
Alþjóðadómnum og öryggis-
ráðinu er sá, að öryggisráðið
metur málið frá siðferðilegu
sjónarmiði, en Alþjóða-
dómurinn frá sjónarmiði laga,
sem oft eru orðin úrelt. Þ.Þ.
Lega Panamaskurðarins
Þ.Þ.