Tíminn - 26.11.1974, Blaðsíða 8

8
TÍMINN
Þriöjudagur 26. nóvember 1974.
Taka vestur-þýzka togarans
blandast inn í umræður um
upplýsingaskyldu stjórnvalda
i gær var til fyrstu
umræðu í neðri deild
Alþingis frumvarp um
upplýsingaskyldu stjórn-
valda. Urðu nokkrar
umræður um þetta
frumvarp. Inn í þær
umræður blandaðist mál
vestur-þýzka togarans
Arcturus, en einn þing-
manna, Sighvatur
Björgvinsson, gagnrýndi,
að fréttir af töku togarans
hefðu borizt erlendis frá.
ólafur Jóhannesson dóms-
málaráðherra svaraði
þessari gagnrýni og sagði,
að á vissum stigum væri
ekki hægt að gefa upp
fréttir. Svo hefði verið nú.
Hefði verið send út frétta-
tilkynning, áður en
togarinn var færður til
hafnar, hefði það skapað
hættu á þvi, að aðrir
vestur-þýzkir togarar, sem
voru á veiðum á svipuðum
slóðum, hefðu gripið inn í.
Ólafur Jóhannesson fylgdi
frumvarpinu um upplýsinga-
skyldu stjórnvalda út hlaði. Hann
gat þess að frumvarpið hefði
Tveir af þingmönnum
Framsóknarflokksins, þeir
Gunnar Sveinsson og Halldór
Ásgrimsson, flytja þings-
ályktunartillögu i sameinuðu
þingi um innborgunargjald af
vörum frá Vestur-Þýzkalandi. t
henni segir, að Aiþingi áiykti, að
meðan EBE-löndin hafi ekki
fuilgilt tollasamninginn við
island, verði Seðlabanka Islands
falið að innheimta 25%
innborgunargjald af vöruinn-
fiutningi frá Vestur-Þýzkalandi,
sem geymt verði á bundnum
reikningi f 90 daga.
t greinargerð með þings-
ályktunartillögu þeirra Gunnars
Sveinssonar og Halldórs
Ásgrimssonar, segir:
„Eins og alþjóö er kunnugt hafa
Vestur-Þjóðverjar einir þjóða
Gunnar Sveinsson
verið flutt á tveimur siöustu
þingum, en ekki hlotiö afgreiöslu
Hann sagði, áð frumvarpið hefði
verið samið eftir samþykkt
þingsályktunartillögu frá 1972,
þar sem rikisstjórninni var faliö
aö undirbúa og semja frumvarp
um upplýsingaskyldu stjórnvalda
um skjöl og reikninga, sem
almenning varðar. 1 framhaldi af
þvi sagði dómsmálaráöherra, að i
islenzkri löggjöf væri ekki að
finna á einum stað ákvæði um
upplýsingaskyldu, en hins vegar
væri að finna ákvæði um þagnar-
skyldu. Rannsóknir um
raunverulegar framkvæmdir
þessara mála skorti algerlega.
U m g e r ð
þessa frum-
varps sagði
dómsmálaráð-
herra, að það
væri að mestu
sniðið eftir
dönskum og
norskum lög-
um. Þvi næst
sagðist hann vilja vtkja aö þeirri
gagnrýni, sem fram hefði komið
vegna frumvarpsins. t þvi sam-
bandi minnti hann á, aö blaöa-
ekki viðurkennt útfærslu fisk-
veiöilandhelginnar i 50 milur og
með þvi hindrað, að tollasamn-
ingar okkar við Efnahagsbanda-
lagslöndin kæmu til fram-
kvæmda. Hefur þetta valdið
okkur tslendingum stórtjóni. Á
meðan hafa viðskipti við Vestur-
Þjóðverja gengið óhindrað fyrir
sig af beggja hálfu og viðskipta-
jöfnuður verið Vestur-Þjóð-
verjum stórkostlega i hag.
Meö þessari tillögu, sem hér er
flutt, er ekki verið aö fara fram á
neinar hefndaraðgerðir gagnvart
Vestur-Þjóðverjum, enda hafa
viðskipti okkar við þá litil áhrif i
þeirra þjóöarbúskap og skipta
ekki miklu máli fyrir hinn stóra
gjaldeyrisvarasjóð þeirra.
Tilgangurinn meö þessum til-
löguflutningi er fyrst og fremst að
Halidór Ásgrimsson
menn hefðu haft áhuga á þvi, að
settar væru almennar reglur um
upplýsingaskyldu, enda heföi
stundum risið ágreiningur milli
fjölmiðla og stjórnvalda. I fram-
haldi af þvi sagöi ráðherrann, að
ekki væri auðvelt að setja reglur
um þetta efni. Fara yrði meðal-
veginn, sem ekki væri alltaf
auörataður. Bæöi yrði að lita á
rétt blaðamanna til upplýsinga-
öflunar svo og á þá hlið, sem
lýturað varðveizlu upplýsinga, er
varða einkahagi manna. Dóms-
málaráöherra sagðist vilja vekja
athygli á þvi, að enda þótt hér
hefðu ekki verið til neinar al-
mennar lagareglur um þetta efni,
þá hefði það i raun verið þannig,
að hérlendis hefði verið opnari
aðgangur aö upplýsingum en I
sumum nágrannalöngum okkar.
Þá vék ráðherrann nokkuð að 2.
grein frumvarpsins, en i henni er
fjallað um þau atriði, sem undan-
þegin eru upplýsingaskyldu sam-
kvæmt frumvarpinu. Sagöist
hann ekki hafa oröið var við
gagnrýni á einstaka liði þeirrar
greinar, þó að sumum fyndist
e.t.v að undantekningarnar bæru
aðalatriði frumvarpsins ofurliði.
sýna, hve alvarlegum augum
við Islendingar litum á þá
ákvörðun Vestur-Þjóðverja og
annarra EBE-landa að neita
okkur um eðlileg viðskiptakjör á
þeim grundvelli, að Vestur-Þjóð-
verjar hafa ekki fengið vilja
sinum framgengt um veiðar
innan Islenzkrar fiskveiðilögsögn.
Þetta gerum við á áhrifarikan
Sighvatur
Björgvinsson
(A) talaði næst
ur. Sagðist hann
hafa oröið fyrir
vonbrigðum
með frumvarp-
ið og sagði, aö
verr væri farið
en heima setið,
ef 2. grein frumvarpsins yrði
samþykkt óbreytt. Sagöi hann, aö
islenzkir blaðamenn litu svo á, að
það, sem gefið væri með 1. grein
frumvarpsins, væri aftur tekið
með 2. greininni. Taldi hann sioan
undantekningaratriöin upp (þau
voru birt á þingsiðu blaðsins i
siöustu viku) og spurði siðan,
hvað stæði eftir. Hann sagðist þó
lita svo á, að i 2. greininni yrðu
þaað vera triði, er vöröuðu
öryggishagsmuni landsins.
Þá vék þingmaðurinn að þeim
atburði, er Islenzkt varðskip færði
vestur-þýzkan togara til hafnar.
Sagðist hann vilja gagnrýna það,
að fréttir af þessum atburði hefðu
borizt hingað til lands frá
erlendum aðilum. Gagnrýndi
hann fréttaþjónustu I sambandi
við landhelgismálið.
hátt með þvl að draga úr
viðskiptum við Vestur-Þjóðverja
meðan þetta ástand variri. 25%
innborgunargjald á vörukaup frá
Vestur-Þýzkalandi hefði þau
áhrif, að innflytjendur beindu
viðskiptum sinum annað, og
jafnframt sýndi þann hug, sem
Islendingar bera til Vestur-Þjóð-
verja vegna þessa máls”.
Schram (S)
sagði, að það
ylli sér von-
brigðum, að
frumvarpið
væri lagt fram i
óbreyttri mynd.
Sagði hann, að
siðan frum-
varpiö var samið 1972, hefði oröið
þróun i þá átt að opna aögang að
skjölum. Sú þróun væri jákvæö.
Þá ræddi þingmaðurinn um þær
umsagnir, sem borizt höfðu
vegna frumvarpsins. Sagði hann,
að þær umsagnir hefðu verið nei-
kvæðar. Embættismenn teldu, að
með frumvarpinu væri gengið of
langt, en blaðamenn og frétta-
menn væru á öðru máli. Loks
sagði Ellert B Schram, að þaö
væri út af fyrir sig sjónarmið að
leggja frumvarpið fram óbreytt,
þvi að með þvi gæfist alþingis-
mönnum kostur á að breyta þvi
sjálfir.
Óiafur Jóhannesson dóms-
málaráðherra tók þVi næst til
máls og gerði að umræðuefni
ýmislegt, er fram hafði komiö i
ræðum Sighvats og Ellerts. Að
þvi búnu ræddi hann um gagnrýni
þá, er fram kom hjá Sighvati um
fréttir af töku togarans. Sagði
dómsmálaráðherra, að athuga-
semdir þingmannsins væru
byggðar á algerum misskilningi.
Sagðist hann ekki vita til þess, að
löggæzlumenn tilkynntu um það
fyrirfram, ef handtaka stæði til.
óverjandi hefði veriö að tilkynna
um töku togarans fyrr en eftir að
varðskip hefði fært hann til
hafnar. Að öðrum kosti heföi
verið hætta á þvi, að aðrir þýzkir
togarar hefðu blandað sér i
leikinn.
Þá gerði ráðherrann að
umræðuefni samskipti blaða-
manna og Landhelgizgæzlunnar.
Sagði hann, að sjaldan hefði verið
rekin betri fréttaþjónusta vegna
einstaks máls en fréttaþjónusta
sú er Landhelgizgæalan hefði
boðiö upp á, Sérstakur blaðafull-
trúi hennar hefði verið til viðtals
við blaðamenn jafnt á nóttu sem
degi.
Sighvatur Björgvinsson tók
aftur til máls og kvartaði undan
þvi, að dómsmálaráðherra hefði
notað ,ófagrar aðferðir til að
snúa sig niöur” eins og hann
orðaði það.
Siðast tók ólafur Jóhannesson
til máls, en að þvi loknu var
frumvarpinu visað til 2. umræðu
og allsherjarnefndar.
1 gær var til fyrstu umræðu i
neðri deild frumvarp um
trúfélög. Mælti ólafur
Jóhannesson kirkjumálaráð-
herra fyrir frumvarpinu. I
frumvarpinu eru settar Itar-
legri reglur um söfnuði utan-
þjóðkirkjumanna. 1 athuga-
semdum meö frumvarpinu
segir, aö það hafi verið lagt
fyrir siöasta Alþingi, og þá var
m.a. sagt ígreinargerð:
,,t upphafi þings haustið
1973 lýsti forsætis- og dóms-
málaráðherra, Ólafur Jó-
hannesson, þvi, að hann
hygðist leggja fyrir Alþingi
það er nú situr, lagafrum-
varp, þar sem endurskoðaðar
og ýtarlegri reglur yrðu settar
um söfnuði utanþjóðkirkju-
manna, en núgildandi lög um
það efni eru orðin næsta gömul
og eru, sem vonlegt er, orðin
ófullnægjandi og I ýmsum
efnum óskýr við nútima
aöstæður, en lög þessi nr. 4.
19. febr. 1886, um utanþjóð-
kirkjumenn, hafa aöeins sætt
litils háttar breytingum fyrir
70 árum með lögum nr. 6 4.
marz 1904. — Lagafrumvarp
þetta,um trúfélög, hefur verið
samið á vegum dóms- og
kirkjumálaráðuneytisins. Svo
sem fram kom hjá forsætis- og
d óm sm á 1 a r áð h er r a i
umræðum á Alþingi á þessum
vetri, hefur hann skipaö nefnd
til þess að fjalla um endur-
skoöun á löggjöfinni um þjóö-
kirkjuna. Nefndina skipa
biskup Islands, herra Sigur-
björn Einarsson, sem for-
maður nefndarinar, dr.
Armann Snævarr hæsta-
réttardómari og Baldur
Möller, ráðuneytisstjóri i
dóms- og kirkjumálaráðu-
neytinu. Verkefni nefndar-
innar er mjög umfangsmikið
og vandasamt, en islenzka
kirkjulöggjöfin, er, svo sem
kunnugt er, all ósamfelld og
eru i gildi, þótt með óljósum
hætti sé, ýmis ákvæði langt
aftur úr öldum. Er þess að
vænta, að sú endurskoðun taki
talsverðan tima. Þótti þvi,
einnig af þeirri ástæðu, ekki
rétt að láta það efni, sem um
er fjallaö i þessu laga-
frumvarpi, biða slikrar endur-
skoðunar, enda má segja, að
það málefni, sem fyrst og
fremst varð tilefni frumvarps-
gerðarinnar, staöa utanþjóð-
kirkjumanna, sem vakiö haföi
talsverða umræðu undanfariö,
standi nokkuð til hliðar við
hina almennu kirkjulöggjöf,,
þótt tengsl séu að sjálfsögðu á
milli. Má þvi og ætla, að við
hina almennu endurskoðun
komi einnig það efni til frekari
skoðunar, og það þvi fremur,
sem rétt hefur þótt, að frum-
varpið fengi almennari grund-
völl en hin gömlu lög um
utanþjóðkirkjumenn. Er I þvi
efni fylgt fordæmi Norð-
manna, sem fyrir fáum árum
endurnýjuðu sin gömlu iög um
utanþjóðkirkjumenn
(„dissenterloan” frá 1891)”.
1
Þingsályktunartillaga Gunnars Sveinssonar og Halldórs Ásgrímssonar:
Innborgunargjald á vör
ur frá V-Þýzkalandi