Atuagagdliutit - 24.11.1994, Blaðsíða 11

Nr. 91 • 1994
11
Nattaannguaq - uangalu
Oqaluasaarereerpara toor-
nartaama siulliit ilaat, Nat-
taannguaq. Taamatullu
oqaluasaarereerpara toor-
nartaarisat siulliit allanit
qaninniarnerpaasarmata,
attaviginarnerusarmata.
Nattaannguarlu uaguk taa-
maappuguk. Sumi asimi
ujarlerujuttunga malunnar-
toqarminanilu tikiuttaraaq,
amerlasuutigut ujarleqqin-
nissaraluannik taamaatitit-
sisittarlunga, naalli aamma
ilaatigut ajoqersuuttarniar-
lunga toornassannillu naa-
pitsisitsarlunga. Ilaliullugu
oqaluasaarilara taama naa-
pitsitsinerisa ilaat ataaseq.
Aasaanerit ilaanni Ikkat-
simiissimalluta suli aasap
taassuma ilaani Toqqutta-
mut aasiit ingerlasimavu-
gut, tassani ukiiniarluta.
Ukiigatta aasaqqeriarne-
rani Qeqertaasamut pivu-
gut, Ikerasaarsuup eqqaani.
Ullut ilaanni ujarlernissa-
mik eqqarsaateqarnanga
anguniaannarlunga saqivu-
nga, taqqamunga kangerlu-
ata iluanut. Aatsaat piniar-
niassallunga takullunga
ajornannginaarlugu qa-
ngaammalli angusaraara,
tassalu sanarferiarlugu ka-
lusiullugu angerlamut aal-
laruppara, aasiit taamani
ullut marluk piterarsimal-
luni nerisassaq nutaaq ajor-
narserujussimasoq. Sukka-
lisaavillunga - kaannerma
nalaatigut angugaangama
pilertorniai’lunga sanngisa-
rujussimanera atortarakku
- nuggersimaneqqiisaq sini-
allallugu kisiat oqarpallari-
armat: »Tassa nunannut
ingerlalerpit?«
Inussamik ilimasunngin-
nama - ujarlerniannginna-
mami, sulilu tupattarama -
tupallunga timmut qiviari-
allarama inuk-una. Sanini
pattalaarlugu aggeqquseri-
armat-aasiit tungaanut aal-
larpunga - qaangiinnarner-
mi ajornarmat - tikileriarpa-
ra sunaaflaana Nattaan-
nguaq, taannaqa qanillimi-
saalerakku taannaatillugu.
Tikikkinnilu pilerpaanga:
»Saqqisinnit nunamut qaqi-
niarit!« Ingerlaannartunga
niusungalu peqqippaanga:
»Timmissamik takunnissa-
vutit!«
»Aamma taanna sussa-
mik?«
»Ersigisaqarlutit uagut
sapissagaluarutsigu tim-
missap taassuma sapissan-
ngimmagu.«
»Ii.«
Angersimatsiartunga su-
millu allamik qanoriliornis-
samik oqarfiginngikkaanga
takulerpara timmissap aar-
saartorsuulluni pingorajiip
tungaaniit ornikkaatigut,
nalunarani timmiaq taku-
minallartoq. Sunaanersoq
paasinagu aatsaat sanitsin-
nut mimmat periallarpara
nappatikitsertuukajik-una
(kissaviarsuk), taamaatto-
qatiminilli allanit takusar-
takkannit anginerungaar-
toq.
Mitsimatsiartoq Nattaan-
nguup pilerpaanga: »Aana
taanna timmiaq takunna-
tippa-aa, sumilluunniit ersi-
gisaqalerlutit imanna eq-
qarsaateqaleruit-aa: Imma-
qaana innga aggeruni - er-
ngerluni tikittareerumaa-
raatit.
»Ii.«
»Isattorniarummi!« Taa-
va oqaasia naalallugu saa-
minnik-aasiit attorpara.
»Aana-aasiit isattorniarit,
sumik ersinartumik takun-
nikkaluaruit, taannalu tu-
sarlerniariarukku, taava
nukingikkattammik tikitta-
reerumaarpaatit.«
Soorluluunniit oqaatsini
naalluanngikkaa, qangaa-
malli nappatikitseq aallar-
poq, aasiit aggernermitut
qaatsiarluni aarsaajusaan-
narluni, tappavunga ilum-
mut, Qeqertaasap iluani
sermersuup killingani qaq-
qarsuarmi sunaaffa ineqar-
toq, tikitassaanngiusartu-
mi.
Nappatikitseq toornat na-
kuunersaasa piginnaane-
qarnersaasalu ilagaat. Soor-
lu tupilak nunamiittoq toor-
nat allat saperiarpassuk,
toornaarsuullu imaaniin-
nerminit qaqqivigineq sa-
perlugu, aatsaat nappatikit-
sip pisarisinnaavaa. Kisian-
ni taanna toornaarsummik
taaneqarneq ajorpoq, naak
taasumatut sapinngitsigiga-
luartoq.
Tassalu taamani nappai-
kitseq qimagummat Nat-
taannguaq najutsiaraluar-
lugulu allamik oqaqqerian-
ngimmat oqaloqatigeqqin-
nagulu suli tassaniittumi qi-
mappara. Angerlamullu aal-
larama soorlumi kali tara su-
li oqiliallaqqissimasoq, suli
sapinnginneruleqqissimari-
arama.
Tassa Nattaannguaq taa-
maattarpoq.
Nattaannguaq taamaam-
mat assigiinngitsunik aper-
sortarpara, sunik eqqarsaa-
tigisartakkannik paaseru-
suttakkannillu. Ilaanni
aamma taamaalluni tikim-
manga qangali eqqarsaatigi-
sartakkannik matuminnga
aperilerpara, tassami paasi-
saqarniamisaartalerama
imaluunniit malussarniar-
talerama ilaanni isikkorlun-
neqartarlunga: »Qanoq
makkuat inoqatikka iliorni-
assavakka uannut ajortunik
eqqarsaateqariaraangata,
naluj unnaariaraangakkit
narrusuutigigaannga?«
Nipaatsiarluni pivaanga:
»Qorluaqartoqatit (angute-
qatit) tungernut ajorniar-
saariarpat, kiinarloriarpat,
illillu nammineq malunnan-
ngitsumik akiniariaruma-
gukku, taava immamit nua-
raapilummik (nuarlermik)
Éa aj£'Cij2'(/é/:a É/C
GRØNLANDSPOSTEN
pissarsiniariarlutit pissarsi-
avit taassuma ilaa nerisas-
saanut ilissavat. Taava ilan-
ngullugu misiginagu nereri-
aruniuk nuaarlerlu taanna
aqajaruaniilerpat taava aqa-
jarua taqqanna isumaminik
aserortilissaaq, taannalu to-
qussutigumaarpaa.«
Sivisulaartumik nipa-
ngersimariarluni kinguller-
mik pivaanga: »Aamma
imaaliorsinnaavutit: Nipi-
saap aqajarormiuanik su-
naagaluartumilluunniit pis-
sarsioriarlutit, pissarsiguit
taassuma ilamernanilluun-
niit imissaanulluunniit nak-
kartitsiguit, taannalu nak-
kartitat imeqatigiguniuk,
taava kingunerilerpat aner-
saariartarnera tutsikkiartu-
lissaaq, anersaartorfia im-
minut nippukkiartulissaaq,
taamaalerninilu issannguu-
tigisalerlugu toqussutigis-
savaa.«
Tassanilu nipangillatsi-
aannaraluarluni kingumut
nangeqqippoq: »Aamma
imaaliorsinnaavutit: Naa-
sut orpigaasat kiinnarissu-
nik kakillarnaqutaasanik
pilutallit inigisartagaata qu-
laanut iligukkit, taava ki-
ngunerilerpat taakkua am-
mut kapoortutut pissavaat,
taamaaliuinnarlugulu ilum-
mut ammartalerpassuk to-
qussutigissavaa.«
Taama ajoqersuussinera-
ni tusarnaarlugulu allanillu
eqqarsaateqarpunga, naak
aatsaalli eqqarsaatiginngi-
saraluannik. Qajartorneq
nuannareqaara piniarlun-
nerlumi, sooruna kisiat
inuuneqaatiginiarakku, ua-
ngalu inuusuttunngorninni
inoqarpoq suli pisinnaaga-
luarluni qaannamut nangia-
lersimasumik. Naluara su-
na pillugu, eqqarsaatigisar-
parali uanga taamaalissaga-
luaruma qanoq ajortigissa-
soq. Taamaattumik taama-
ni piukkoorpunga tamatu-
minnga paasiniaaffigiumal-
lugu, siumut ilisimasaqa-
reerluni ajunngerummat.
Taamaattumik oqaloreer-
mat nipangillatsiarnerani
pilerpara: »Sooq inuit ilaat
qajartussaartarniarpat?«
Pilerpaanga: »Amerlane-
rit nangialissutigisarpaat
inoqamminnit ajortumeer-
neqarniartarnertik. Illit ta-
matigut qaannat misissor-
luartassavat, pingaartumik
ukiuunerani. Tassami nuna
aputeqarluartumi naasullu
takussaanngitsuni qaanna-
vit qaava aputeqanngeqqii-
sartoq naasuminernik ilitsi-
vigineqarsimariaruni tassa
nangialissutaasussiaapput.
Arajutsinagilli peeriarukkit
ajoqutigissanngilatit.«
»Taamaaliortormi taava
qanoq pissavara?«
»Taamaattunik naam-
mattoorseriaruit imaalioru-
maarputit: Naasumernit
taakkua tigorialugit taa-
maaliuisimagunartup anigi-
artarfianut iliumaarpatit,
taava taakkuninnga ilisisi-
masup tummarunigit taava
taanna qajartornermut na-
ngiartalissaaq.«
Paasisakka amerleqqitsi-
ar araat.
Toornara Nattaannguaq
oqaluttuarinerani una aam-
ma ilanngukkallarlara, taa-
manerpiaq pisimasuunngik-
kaluartoq. Tassa ilaanni
naapisimaarlugu-aasiit, as-
sigiinngitsunillu ajoqersuu-
terujullunga pilerpaanga:
»Nipisaap nipputtaatimini-
anik arlaatigut naammat-
toorseriaruit mikigaluartu-
mik iisiumaarputit!«
Kingunerilermat puiorsi-
magaluarlugu saqisimallu-
nga nunamut niutsiassallu-
nga agiaarusullualeqigama
(anai’usuppoq), sissamut
pillungattaaq nipisak naam-
matooriarakku pisar er iai’lu-
gu ilamernanik iisifiigaara,
aanali sumut atornissaa na-
lugaluarlugu, taamani oqar-
figinngimmanga sumut ilu-
aqutigiumaariga, naalli si-
ornatigut ajoqersuutereer-
simallunga allamut atorne-
qaruni qanoq ajoqusiitigi-
sinnaasoq. Kingornali aat-
saat paasivara sooq taamaa-
lioqqusimagaanga.
Tassa tamatuma kinguni-
ngaatsiaagut tikippaanga
tamaanga qajartorsimasu-
nga. Sumillu tamakkunin-
nga maannamut suli eqqar-
saateqarneq ajoqqissaartu-
nga, tikissimatsiaannarlu-
nga pilerpaanga: »Saniliaqa-
lerlutit (nuliaq) quaatsiaqa-
lerlutillu (qitornaq) toqus-
sagaluaruit, taava quaatsia-
vit inuunerit nangikku-
maarpaat, ingerlateqqikku-
maarpaat.«
Taamaalimmat tupaallal-
lungalu akunnattuuallak-
kaluarlungalu pivara: »Qa-
noq qorluaqanngitsut ua-
nga tikinneq ajorikka!«
»Sooq?«
»Ittoornarnerinit.«
»Taamaassanngeqaatit.
Taammaakkaluaruit toqu-
guit naak kingunerni inuu-
sussaq? Qorluaqanngitsut
ittoorissanngilatit, ittoor-
nanngeqqissartut.«
Taama oqarlunilu nilleq-
qerianngitsunga nangippoq:
»Taamani nipisaap nipput-
taataata ilaanik nereqqu-
gakkit nerivutit-aa. Taanna
iluaqutigallugu ima atortas-
savat: Ilaanni arnamik
naammattoorsillutit pilerit-
saallugu ajorsitsaariarpat
piumarianngippalluunniit,
taava nukitit atorlugit assai
tappikunga qungasiata tu-
nuanut ilerialugit anernerit
najuuteriarlugu anillatsillu-
ariarukku, taava assai im-
minnut nipputissapput.
Taamaalereeraluarlugulu
suli pinaaserluni nillianiar-
saariarpat taava sakkortu-
sillutit ima oqarfigissavat:
Taamannak angitigisumik
nillianiaruit, uangalu kan-
ngusullunga aallariaruma
assatit taakkua nippusima-
sut peeqqaarnagit, illillu
angerlariaruit, taava kiap
piissavai? Peerneqarnavian-
ngitsut, nipputitsisup kisi-
mi peersinnaagai! Taamaa-
leriarukku piumigisat taan-
na taava naalaannalissaaq!«
Taamatulli ajoqersuineri-
galua atunngitsiarpara, im-
maqa iliarsuusimanermit
ersiortitaasimanermillu ta-
makkuninnga eqqarsaate-
qarsimanngisaannarama.
Tamakkuninngaluunniim-
mi taamani oqaluffigigalu-
armanga pileritsaaminngi-
langaluunniit.
Nattaannguarli tamakku-
nunnga pilerisaariuaraluar-
poq. Aamma ilaanni allak-
kut Inissalimiilluta tamaa-
nga arlaannut qajartorsi-
mallunga, puisimik qinerta-
ralualerlunga takuneq ajori-
arama nunamut niuvunga,
tamaanngaaniit puisimik
qinerniarlunga. Nuggersi-
maninnguami qinerniarlu-
nga tusanngilaraluunniit,
taavaana tikikkaanga. Piler-
paanga: »Susutit-una?«
»Puisimik qinerniaralu-
arpunga arlaatigut nuiso-
qassasoralugu, angorusun-
narneranit.«
»Kaattaqigavit?«
»Ii, ulluni kingullerni
kaarujunnarneranit puisi-
mik angusassannik qinertu-
nga.«
»Soormi nuliartaaliniar-
pit?«
»Uanga maannakkut nu-
liar navianngitsunga.«
»Naagaalaa! Kaattaravit
nuliartaariaruit nerisassa-
qar tittassagaluarpaatit.«
»Aamma qanoq?«
»Nuliaqaleriaruit qitor-
nartaarlutillu, qitornani
taanna nerisassarsiortariar-
pagu, taava aamma illit ilan-
nguttassaatit.«
»Uanga qorluaqanngitsut
qanoq isattorsinnaanngik-
kikka, qanoq qitornartaar-
sinnaavunga?«
»Nuliartaariaruit ernger-
lutit aamma qitornartaarta-
riissasutit.«
»Oqarpungaalaa: Qortua-
qanngitsut isattornavian-
ngikkikka.«
Taamaaliginni nipaatsi-
arluni pilerpoq: »Ii, illimmi
nunagaap qaani inuusutit,
illit nammineq pissavutit.«
Taamaalillunilu qimap-
paanga.
Qimassimalermangali si-
ornatigut misigisimanngi-
sannik misigisaqariartuler-
lunga paasivara. Siornati-
gut taamaanngisaannarlu-
nga takorluujummerpara
ai'naq ataaseq, naalli pileri-
ginngikkaluarlugu, nammi-
neerniarfiginermi saperlu-
innarlugu takorloorakku.
Kingunerillualermalli paa-
sivara Nattaannguup Uua-
mik oqaluussimagaluaraa-
nga. Tassami kinguneriler-
mat pilerisaarneqarlunga
tassunga periarama, eeqqi-
mi, kaassaarlungalu qiias-
saalungalu pilerpunga, aana
sunaafla pilluarnartoq.
Kaarujunniaraluarluni-
luunniit sanianut pigaanni
aana uunnassimaarnartoq,
qaarsilaarnartutut misigisi-
manartoq. Tassungalu piga-
luaramali suli qitornartaar-
nissamik eqqarsaateqanngi-
langa, ima isumaqariarama:
Piniarsaarniarunni ajoreri-
aruninga angajoqqaaminut
oqaatigeqqaartarpaanga.
Sunaaffali aana utaqqiin-
narsimavaanga, naalaan-
narsimavaanga. Aatsaat
ukiut arlaqartut qaangium-
mata innarluta saamisaari-
arakku aatsaat. Tamatuma-
li siornatigut allanik pisima-
sorpassuaqarpoq. Unali
naatsunnguamik oqalua-
saarigallara:
Immaqa ajunnginnerus-
sagaluarpoq nuliartaarnera
oqaluasaareqqaaraluaruk-
ku, taamanimi aamma kan-
ngusuttarsimagama - ilu-
moorpungami, tusarumaar-
pat, aanali kanngusunngin-
nissamut ilinniartinneqa-
reersimagaluarpugut - aam-
ma uanga. Meeraanermami
nalaani arlaleriaqalunga ta-
matuminnga misigisaqar-
tar punga.
Tusaamavatit qamin-
ngaartartut. Taamaalior-
tarput pingaartumik ukiuu-
nerani, taartalernerani, taa-
maaliortarpullu pingaartu-
mik inunnik allanik tike-
raartoqarsimariaraangat.
Taamaaliornialeraangamik
sinilernissarput utaqqineq
ajorpaat, meeraasugut naat-
sorsuutigineqarneq ajorpu-
gut. Piumallerlutillumi aal-
lartiinnartarput. Taava qa-
meriaraangata uagut mee-
rartaasugut sumi tamaani
inissarsioruj u ttarpugu t,
amerlanertigut kilumut pi-
sarluta. Aallartippallalluari-
araangatali inigisarput
uninngavigisaiput qimat-
tarparput, tamakkulu taa-
maaliorpaluttut orneqattaa-
lersarpavut tamaana akor-
nisigut paarngorluta qulaat-
tarlugillu, qanoriliortut at-
torniartarlutigik. Tassalu
taamaaliortut tamaasa ki-
nguleriissaarlugit attoqat-
taartarpavut, alla pereerut-
sigu allanut. Taamaakkalu-
artoq inuusuttunngorpunga
tamakkuninnga soqutigisa-
qanngitsoq - kanngusuttar-
torlu. Naluara angakkumut
ilinniartussaasimagama
taamaallunga, naak taama-
ni taama pisoqarnissaanik
nalulluinnartunga.
Taamaalioreerunik ki-
ngunerilerpat aatsaat ilaati-
gut ikinniarsaaleraraat,
ilaannilu ataasiinnarmik
ikitsisoqartarluni.
GEORG QUPPERSIMAAN
Tulliani sisamnngornermi
AG-mi nangissaaq
V J
OG PÅ NUUSSUAQ:
^ 2-2202 j