Tíminn - 01.02.1976, Qupperneq 3

MMínn ____________________3
1 október 1972 fundust viö rannsókn i Kiúbbnum flöskur, sem ekki voru merktar með stöfunum VH eins
og allt vin, sem selt er i veitingahúsum á að vera. Þessar flöskur voru allar gerðar upptækar og bókhald
hússins tekið til athugunar. Myndin var tekin, þegar fliiskurnar voru fluttar á brott. Timamvnd:
Róbert.
sögn, sem þó verður a'rið löng. en
bréfið er siður en svo óheimilt
þeim, er þessi greinargerð snert-
ir.
Af dagsetningum bréfa þeirra.
sem tilgreind eru hér að framan.
má glöggt sjá, að dauflegir mættu
þykja tilburðirnir ef þeir væru
ætlaðir til að stöðva rannsóknina,
sem þá þegar, er umrædd um-
kvörtun er borin fram. hefur
staðið f 2 1/2 mánuð og meira en
mánuður liður siðan, þar til um-
rætt bréf ráðuneytisins er skrifað,
en þá samlimis var stofnað til enn
frekari rannsóknar svo sem stað-
fest er siðan með skipan rann-
sóknardómarans 8. april.
Regla allra
dómsmála-
ráðherra
Þess skal ennfremur geta, að
það hefur verið föst regla allra
dómsmálaráðherra a.m.k. þau 35
ár sem þeir er nú starfa i dóms-
málaráðuneytinu þekkja til, að
koma umkvörtunum borgaranna
á framfæri, og það væri einmitt
afbrigðileg meðferð að gera það
ekki, hvernig svo sem mat er á
þær lagt, og möguleika á að sinna
þeim, og er i þvi sambandi tekið
fram. að engin umsögn kom frá
bæjarfógetaembættinu um bréf
ráðuneytisins og var ekki eftir
leitað. enda má segja^að ráðu-
neytið hafi sjálft svarað með til-
stofnun enn frekari rannsóknar.
Það á vart að þurfa aö bæta þvi
við i sambandi við þá tilstofnun,
að það þefir vafalaust verið fleir-
um i huga en ráðuneytinu, að lik-
legustu leiðirnar til upplýsingar á
hvarfi Geirfinns Einarssonar
gætu legið frá rannsóknarþáttum
smyglmálsins mikla.
Slíkt dettur
engum heilvita
manni í hug
Loks. og að endingu. þykir rétt
að upplýsa, varðandi störf Hauks
Guðmundssonar, lögreglumanns
að framangreindri rannsókn, að
hann var, samkvæmt beiðni
bæjarfógetans i Keflavik, leystur
frá öðrum starfsskyldum, með
bréfi ráðuneytisins dags. 17. des-
ember 1974, svohljóðandi.
..Eftir viðtöku bréfs yðar. herra
bæjarfógeti. dags. 13. þ.m., þar
sem þér óskið þess. að Haukur
Guðmundsson, rannsóknarlög-
reglumaður, megi helga sig störf-
um viö rannsókn vegna hvarfs
Geirfinns Einarssonar, Brekku-
braut 15. Keflavik, um óákveðinn
tima, tekur ráðuneytið fram., að
fallizt er á beiðnina enda sé rikis-
saksóknara jafnan gefin skýrsla
um framvindu málsins, og fyrir-
mæla hans leitað, sbr. 21. gr. laga
nr. 74 1974 um meðferð opinberra
mála.
•lafnframt heimilast vður. að
ráða til lögreglustaría ■ um
óákveðinn tima Guðmann Rúnar
Lúðviksson. Grænagarði 8. Kella-
vik. þannig að kærum og öðrum
löggæzluverkefnum verði sinnt
með óbreyttum hætti.”
læssi skipan hélzt óbreytt til 4.
júni 1975. þ.e. i narri 3 mánuði
eftir að hið margumra'dda bréf
ráðuneylisins var skrifað. Það
mætti virðast fráleitt. flestum
iiðrum en höfundi Visisgreinar-
innar. að túlka það bréf þannig.
að rannsóknarlögreglumaðurinn
skvldi að visu áfram einbeita sér
við rannsókn á hvarfi Geirfinns
Einarssonar. en hann ma'tti bara
ekki leiða grun að 2 tilteknum
mönnum . — Þannig dettur engum
heilvita manni i hug að ha'gt sé að
standa að rannsókn sakamála.
Klúbbmálið
Hitt málið. sem Vilmundur
(Jvlfason Ijallar um i umræddri
Vísisgrein. er rannsókn á ýmis-
konar óreiðu i sambandi við vin-
kaup veitingahússins Klúbbsins.
á árinu 1972. lim það mál hefur
Vilmundur Ijallað a.m.k. tvisvar
áður. og þá að sjálfsögðu með
talsverðum gifurvrðum. að
vanda. Ráðunevtið hefur leitt hjá
sér. e.t.v. ranglega. að sinna
þeim skrifum, enda hefur hann þó
ekki þar verið að bera ráðuneyt-
inú á brýn vfirhylmingu með
hugsanlegri ábvrgð á manns-
hvarfi svo að ekki sé fleira talið.
sem þo grein hans ga'ti gefið i
skyn.
Hinsvegar er allavega óhjá-
kvæmilegt, þegar þessi tvö mál
eru tengd saman i grein Vilmund-
ar. að gera einnig grein fyrir hinu
eldra.
Áburður
Vilmundar
' Áburður Vilmundar Gylfasonar
um afskipti af þvi máli felst skýr-
ast i eftirgreindum kafla úr grein
hans:
,,Saga þess máls er sú að seint
um haustið 1972 stóðu lögreglu-
menn aðstandendur hússins að
verki, þar sem þeir eru að nætur-
lagi að koma vinbirgðum úr rikis-
áfengisverzlun til veitingahúss-
ins. Þessi rannsókn tengdist þá
viðfeðmu smyglmáli. Þegar um
morguninn kröfðust lögreglu-
mennirnir þess að veitingahús’ið
yrði innsiglað til þess að úttekt
gæti farið fram i starfsemi þess.
Þegar var veitingahúsið staðið að
söluskattsvikum sem námu þá
rúmum 16 milljónum króna. þá
upphæð má nú tvö- eða þrefalda.
Nú hefði maður ætlað að lög-
reglumennirnir - þarna voru
meðal annarra lögreglumenn af
Suðurnesjum, áreiðanlega ein-
hverjir þeir fremstu þessarar
þjóðar — hefðu fengið nokkurn
tima til þess að taka þessa svika-
mvllu i gegn, sem þeir vildu. En
nær strax kom tilskipun frá Ólafi
Jóhannessyni dómsmálaráðherra
um að veitingahúsið skyldi opnað
aftur. Allir möguleikar til frekari
rannsóknar voru þar nieð eyði-
lagðir. Dómsmálaráðherra
hindraði að rannsókn gæti farið
fram.”
Lögreglusfjórj
lokar Klúbbnum
IJmrædd rannsókn hófst i saka-
dómi Reykjavikur hinn 14. októ-
ber 1972 og var veitingahúsinu
lokað þann dag með ákvörðun
lögreglustjóra, með skirskotun til
heimildar i 2. málsgr. 14. gr.
áfengislaga nr. 82/1969, sem til-
kvnnt var veitingamanni af full-
trúa lögreglustjóra i réttarhaldi i
sakadómi Reykjavikur að kvöldi
þess dags.
Hinn 18. s.m. ritaði veitinga-
maðurinn dómsmálaráðuneytinu
bréf. þar sem hann skýtur um-
ræddri ákvörðun til dómsmála-
ráðherra samkvæmt heimild i
sömu lagagrein.
Athvgli skal vakin á þvi að
hvergi i grein Vilmundar er
minnzt á það, að dómsmálaráð-
herra er i lagagreininni beinlinis
uppálagt að leggja úrskurð á
áfrýjun þess aðila, sem fyrir lok-
un verður, hvort heldur er áfeng-
isverzlun eða veitingamaður.
Þvert á móti er öll frásögn hans
bvggð á þvi, að það hafi verið frá-
leitt og ótilhlýðilegt af hálfu ráð-
herra að taka málið til úrskurðar.
— Til þess kom þó raunar ekki.
þar sem lögreglustjóri felldi niður
ákvörðun sina. er hann vissi af-
stöðu ráðherra.
Atvikaröð er lýst i skýrustu
máli i minnisblaði þess starfs-
manns.sem um þetta málfjallaði
i ráðunevtinu. svo sem öll mál er
varða vinveitingahús. skrifstofu-
stjóra ráðuneytisins, en minnis-
blaðið. söm er dagsett 20. októ-
ber. hljóðar svo:
Lokað, meðan
þörf var á
október 11)72.
Ræddi við lögreglustjóra um
vinveitingabannið i La-kjarteig 2.
Taldi hann rétt að halda banninu
áfram á meðan rannsóknar-
dómari teldi þess þörf. Rann-
sóknardómari teldi ekkert gefa
tilefni til að falla frá banninu.
20. október 1!)72
Ræddi við Þóri Oddsson.
fulltrúa i sakadómi. Taldi málið
alfarið vera ákvörðun lögreglu-
stjóra. Hallvarður Kinvarðsson.
aðalfulltrúi saksóknara. hefði
komið upplýsingum um málið til
lögreglustjóra. þegar rannsókn
var að hefjast. Hetðu menn talið
algjörlega óviðeigandi, að
starfsemin héldi áfram.
Rannsóknin snýst um áfengis-
innkaup. sem fóru tram frá
áfengisútsölu utan afgreiðslu-
tima. og áfengið er ekki merkt
VII Þá er bókhald allt i molum.
skattframtölum "hefur ekki verið
skilað. launamiðum o.fl. Ekki
taldi hann bannið skipta lengur
máli fyrir rannsóknina. en fannst
þó rélt að láta það standa áfram.
Ekki taldi hann unnt að gera það
á grundvelli réttarfarslaga,
a.m.k. ekki nú.
Hallvarður Kinvarðsson taldi
rétt, að bannið stæði á meðan
meginþungi rannsóknarinnar
færi fram. a.m.k. fram i næstu
viku.
Tilgangur
áfengislaganna
Athugun fór fram á tilgangi 14.
gr. áfengislaga. Greinargerð með
áfengislagafrumvarpi 1952 segir
ekkert um þetta ákva'ði. en til-
svarandi ákvæði var ekki i eldri
áfengislögum. eingöngu i reglu-
gerð, sbr. 17. gr. reglugerðar nr.
126/1945, en þar er við það miðað,
að ástand skapist, þannig að sér-
stök hætta geti stafað af vinnautn
manna.
Að svo búnu ræddi ég málið við
ráðherra. og vorum við sammála
um að lita bæri svo á, að ákvæðið
ætti ekki við hér, a.m.k. ekki
lengur. Tilvist ákva-ðisins i
áfengislögum væri fvrst og
fremst með tilliti til öryggis-
sjónarmiða. Almenn réttarfars-
lög vrðu að ákvarða, hvort
veitingar ' vrðu bannaðar fram-
vegis. Þvi skyldi bannið fellt
niður. Akvæði 12. gr. áfengislaga
um leyfissviptingu geta hins veg-
ar komið til skoðunar. þegar
niðurstaða rannsóknar liggur
fyrir. Baldur Möller var þessu al-
gjörlega sammála.
Þetta tilkvnnti ég lögreglu-
stjóra. sem kvaðst ósáttur við. að
starfsemin héldi áfram.en kvaðst
þó mundu tilkvnna niðurfellingu
sjállur. án Ivrirskipunar ráðu-
nevtisins.”
Svo sem fram kemur i minnis-
blaðinu voru þeir aðilar. sem að
ákvörðun lokunarinnar höfðu
staðið. þeirrar skoðunar. að
bannið ætti að standa lengur. en
rannsóknardómarinn tók fram.
að hann teldi lokunina ekki lengur
skipta máli fyrir rannsóknina.—
Með þessu er fullkomlega fallinn
málatilbúnaður Vilmundar. sem
byggist á þvi, að ráðherra hafi.
með hnevkslanlegum afskiptum
sinum. spillt rannsókn málsins
Niðurlelling lokunarinnar hafði.
s a m k v æ m t v f i r 1 ý s i n g u
rannsóknardómaranssjálfs engin
áhrif á rannsóknina.
Kkki svnist fært að sleppa. að
lokum. að skyra frá þvi. að i grein
Vilmundarer i tvigang skrökvað.
algerlega. upp orðum. sem hann
segir þáverandi saksóknara
rikisins. Valdemar Stefánsson.
heitinn. hala viðhaft. m.a. i bréfi
til ráðunevtisins.
r
Osannindi
Vilmundar um
látinn mann
Ummæli Vilmundar eru þessi:
..Ekki ómerkari maður en
Valdemar Stefánsson fvrrum
rikissaksóknari, mótma'lti að-
gerðum dómsmálaráðherra
kröftuglega. en allt kom fyrir
ekki.”
II. ..Valdemar Stefánsson. rikis-
saksóknari mótmælti og sagði
i bréfi að dómsmálaráðherra
hefði með þessu gengið gegn
réttarhagsmunum i landinu.
hvorki meira né minna. Það
þurfti eitthvað til að jafn
stilltur og yfirvegaður maður
og Valdemar Stefánsson léti
slikt Irá sér fara i bréfi. Þetta
sagði hann samt.
Með þessu drýgði Ólafur
Jóhannesson athæfi. sem
varla mun fyrnast i islenzkri
réttarsögu. Pln hversu lengi
verður öðrum alþingismönn-
um þolað að þegja? Hversu
lengi verður þetta látið liggja i
þagnargildi? Alþingi verður
samsekara með hverjum
deginem sem liður.”
Það eina sem ráöuneytinu barst.
frásaksóknara rikisins Valdemar
heitnum Stefánssyni um þetta
mál var svohljóðándi bréf dags.
23. október 1972:
..Hér með sendi ?g hinu háa
dómsmáiaráðuneyti til athug-
unar afrit af skýrslu og umsögn
Hallvarðs Kinvarðssonar, aðal-
fulltrúa, er hann hefir lagt fyrir
mig um mál það. er þar um
ræðir.”
X
Það fer heldurekki á millimála
að munnlega fjallaði Valdemar
heitinn heldur e'kki um málið, við
neinn starfsmann ráðuneytisins
né ráðherra og hefði Valdemar
Stefánsson þó sizt skort hrein-
lyndi til þess, ef honum hefði þótt
við eiga, en ekki mundi öðrum
ljósara en honum, að með þvi
hefði verið teygzt inn á valdssvíð
ráðherra. sem honum hefði verið
viðs fjarri skapi.
Túlkun á laga-
ákvæðum
‘ Hins var áður getið. hver var
skoðun aðaifulltrúa saksóknara á
þessu efni. þótt ráðunevtið væri
ekki sammála þeim ma'ta manni
og þeim öðrum sem vildu láta
lokunina standa. Knginn þeirra
berþó i þvi sambandi fram neina
túlkun á þvi lagaákvæði. sem um
var fjallað i lokunarákvörðunni.
Kr þar að visú nokkuð langt að
rekja og vandrakið. allt attur til
ársins 1935. að nokkru. Svo löng
er þessi greinargerð orðin. að rétt
þykir að láta þann þátt biða um
sinn. Þó má geta þess. til Iroð-
leiks. að núverandi dómsmála-
ráðherra var einn af hötundum og
annar tveggja lögíræðinga er
sömdu áfengislagafrum varpið.
sem varð að lögum 1954 og núver-
andi ráðunevtisstjóri samdi þá.
sem fulltrúi i dómsmálaráðu-
neytinu. undir handleiðslu þáver-
andi dómsmálaráðherra. reglu-
gerðum sölu og veitingar álengis
Akvæðin um lokun vinveitinga-
húsa i lögunum og reglugerðinm
eru óbrevtt frá setningu þeirra
1954. og hafa aldrei verið lulkuð
með öðrum hætti. hvorki i með-
ferð málsins á Alþingi né i raðu-
neytinu en að er vikið i áður-
greindu minnisblaði.
I)óms- og kirkjumálaráðuneytið.
31. janúar 1976.
útsala
í„ríWntt’’
Karlmannaföt
Fermingarföt
Drengjaföt
Stakir jakkar
Stakar buxur
Gerið góð kaup
SNORRABRAUT 56 SIMM3505 REYKJAVIK
----*