Mánudagsblaðið - 04.10.1948, Blaðsíða 5

Mánudagsblaðið - 04.10.1948, Blaðsíða 5
Mánudagur 4. október 1943 MÁNUDAGSBLA3DIÐ letiileys' mannð L~~WJU 'jj Hversvegna er áfengislög- SSfiS* S£ ~l gl«íi»»i «*** f raiuf ylgt? ÞAÐ hefur ekki verið ætl un mín til skamms tíma a skrif bindindismanna undan-«f farnar vikur hafa þó gefið*um selt er áfengi, þótt bann- tilefni til þess að starf þeirra^ ^ ^g jögum að selja í þágu almennings verði tek-j^gri mönnum en 21 árs in til alvarlegrar íhugunar.j>afeilga drykki. Ekki hafa Drykkjuskapur þjóðarinn.ar,»þeir heldur gefið þjónunum sér í lagi æskunnar, er núj^kipun ^^ að krefjast skil- kominn á það stig að t&|kfc;$8J fra ^j^ yngstu um, vandræða horfir. Hugsandi»að þeir hafa náð lögaldri. 1 mönnum i er þegar ljóst að»öðru lagi hafa þeir gert sig eitthvað verður að gera, tiWseka um „einkennileg" við- þess að þessi meinsemd hafi»skipti, 0g það má gott þykja, ekki varanleg áhrif á þjóð-j^f þeir hafa ekki brotið lög félagið. Það er því ekki úr#landsins í þema efnum. vegi að athuga þær tillöguríj Eins og kunnugt er, • þá bindindismanna og annarra,»fiytur Afengisverzlu'n ríkis- sem fjallað hafa um þess»ins ýmis konar sterka og mál. Það er einskis nýtt aðcveika drykki til landsins, og fordæma þá, sem vín °hafa»fer útsöluverð þeirra eftir um hönd eða gráta krókó-!Bgæðum og ihnkaupsverði. — dílstárum yfir þeim hryggð-»Hótel Borg kaupir flestar, ef armyndum, sem ofnautn á-»ekki allar, þessar tegundir fengis hefir skápað. Betra er|0g selur, með. nokkru hærra að ganga hreint til verks ogaverði eins og lög gera ráð leita að þeim beinu orsökum^^fypij.. sem komið hafa þessum bletti á þjóðina. Hlutlaus rannsókn á þessu máli leiðir í ljós, að hin raunverulega ástæða til þessa ástands er beinlínis úrræðaleysi og getu leysi hins opinbera og svo alls ekki sízt cr það að kenna bindindismönn- um sjálfiim og f orsprökknm , þeirra. Skrif þeirra, hingað til, hafa einungis miðað að • því að skella skuldinni á aðra, gera samþykktir, sem nálega þykja einsdæmi að óvitaskap,og svo að fá borg- arstjóra eða önnur tyllinöfn, til þess að hrósa sér fyrir afrekin. Það er því bezt að kom- ast að merg málsins og ræða að iiokkru um þá staði, sem drykkja er almennust, og þá sérstaklega Hótel Borg. — Skal í því sambandi rætt um, hve skammarlega for- stöðumenn þessarar stofn- unar hafa farið með þá ein- stöku aðstöðu sem ríkið hef- ir veitt eigandanum til f jár- öflunar. Eigandi þessa fyrir- tækis er, cins og kunnugt er, Jóhamres, glímukappi Jósefs- son. Benda öll i'ífckiii á, að honum hSfi getizt illa að þeim álmennu siðum, sem hótelstjóra ber að nota, og hin síðari áv hefur hann feng- izt lítt við daglegt strit rekst ursins, "en fengið hann í hendur undirtyllum. Sjá und- irtyllur um mat- og vínkaup, herbergjaleigu og aðrar ann- ir en skila tekjunum til hús- bóndans. Bera þeir því. alla ábyrgð á hvernig þetta einkaleyfi er notað, en ekki þjónar og annað starfsfólk. Hvernig hafa þessir menn svo notað þetta leyfi? í fyrsta lagi hafa þeir enn ekkert skipt sér af því, hvcrj Nú er það alkunna, að vín- kaup hér á landi, séi'staklega á hótelum og , dansleikjum, eru afar dýr og kaupir al- nenningur ódýrustu tegund- irnar, sem eru brennivín og aquavitae. Verðið á einstök- um „sjúss" af þessum teg- undum með gosdryickjum er milli 7 og 9 krónur, þó að þessir „sjússar" séu allra hluta minnstir, fingurbjarg- arsjússar svo kallaðir; Hér hafa undirtyllur þess- ar sýnt óvenjulega sálfræði- lega kunnáttu húsbónda sín- um til hags og framdráttar. Brennivín sést þar ekki, og á einhvern kynjafullan hátt verða þjónar uppiskroppa með aquavítið iira tíu leytið. Verður þess ekki vart fyrr en á hádegi næsta dags. Frá því klukkan 10 til 11.30 að kveldi fæst svo ekki annað en wisky, gin og kohjak, dýrustu vínin, þar sem konjakið slær rnetið og kost- ar um 11 krónur „sjússinrf'. Þó að sálfræðin, sem Borg armenn sýna rneð þessu at- ferli, sé ekki með stórkost- annað en „dýrari tegundirn- ar" að ræða. Fá þeir nú einn „sjú^s" fyrir það, sem þeir áður; fengu tvo, þótt breyt- ingin, felist aðallega í bragð- inu. Ástæðan fyrir þessum „þrotum" er augljós. Yfir- menn hótelsins skammta þjónunum svo lítið af odýru tegundunum, að þeir verða uppiskroppa snemma kvölds. Ég veit ekki hvaða dóm al- menningur kami að leggja á slík snilldarbrögð, sem fæðzt hafa í huga slíkra manna, en hitt er víst að enska orðið „gentlemen" yrði aldrei brúk að um þá. — lega við kröfum gesta sinna. En hvað gera þeir, sem fyrir dansleikjunum standa til þessj að állt fari fram með þeim sóma og ánægju sem skyldi. — Undantekningar- lítið| gera 'þeir ekki neitt, hema^ef til vill að kalla á lögr^gluna, þegar allt lítur út fjyrir að lenda í logandi slagsmáium. Fyrir þeim virð- ist vaka það eitt að græða, án minnsta tillits til gesta, sem i augljóst er af eftirfar- andii Öll samkomuhús hafa tak- markað húsrúm, borðaf jölda og stóla o. s." frv. Þrátt fyrir það hefur ekki einni einustu hússtjórn dottið.það í hug að hafa eftirlit með því, hve narga aðgöngumiða hinar ýmsu dansnefndir selja á skemmtanir. — Á hverjum Þegar ekki fæst bjórimi.... þá brennivínið. Ekki hefur þess heldur orð- ið vart að Sjálfstæðishúsið og hin danshúsin hér í bæ fremji slík „viðskipti." Og þetta leyfir Borgin sér að- eins vegna þessj að lögin veita henni sérstöðu til i'jár- afla, og fyrir viðskiptavini er ekki Um annan stað að velja. En um réttindi eig- anda hennar til þessarar sér- stöðu fram yfir Sjálfstæðis, húsið, Tjamarcafé eða ann- arra slíkra siaoa mætti ræoa langt mál, ckki sízt þegar hugsanatiiþrifum þeir haía farið svona lúalega legustu þesaarr.r aldar, ber þó að veita I.cnni dálitla ;,( ;;. Þegar menn, sem setiö 'a á Borginni frá því kl. 7 að kveldi og snætt og drukkið, eða kannsiœ aðeins drukkið, þá eru þeir orðnir um tíu leytið, sem kallað er „léttir" Hefur þetta misjöfn áhrif á menn, og má segja mcð vissu að flestir verða nokkuð gá- lausari í f jármálum og þykj- ast færari um að sinna stór- útgjöldum en ella. Þegar svo þjónarnir eru tilneyddir að tilkynna þeim að aquavítið sé þrotið, þykir þeim íllt að verða að hætta að skemmta sér, jafnvel þótt ekki sé um að raði sinu. — Fr ; ; oa txs or r; ,i áfram svívirðilég. og þjó ¦ til stórrar vansæmdar. Um aðra dansstaði bæjaritis. Nii skal að nokkru vikið að þeim stöðum, sem halda dansleiki og selja • jafnframt vín. Kunnastir þessara staða eru Sjálfstæðishúsið, Tjarnar café, Bi'eiðfirðingabúð, Röð- ull og Mjólkurstöðin. Þar eru dansleikir haldnir um hverja helgi, að minnsta kosti á veturna. Allir þessir staðn- selja hvers kyns tegundir af yínum og vcrða sómasam- laugardegi verða . margir gestir að hverfa á brott af vinsælustu danshúsum þessa bæjar, vegna þess.að þjónar hafa ekki getað veitt þeim borð. Á sömu kvöldvun hafa enn fleiri orðið að troða sér vio borð vina sinna, þannig að við fjögurra manna borð hafa oft setið 7—8 manns. Hefur þetta jafnvel gengið svo langt að eldhússtólar og bjórkassar, ætlaðir til augna blikshvíidar þjónustufólki, hafa verið settir undir gesti fram í danssalnum. — Svo hefir ¦ 'íx cinnig verið ófrá- ...... . /. \xrúga •"; mör'gum bovV-ur<\ á dansgólf- ið, að illmögulegt er fj'i'ir fólkið að fóta sig í þeim troöningi, sem óhjákvæmi- lega verður. Leióir þetta þaö eitt af sér, uð mertn annað hvort flýja staðinn, eða drekka sig svo fulla, að þeim er eiginlega nákvæmiiega samn upp á hvers manns „jússu" þeir káfsast. Aðgerð ir á þessu ástandi eru svo augljösar, að ekki þarf um þær að ræða. Afstaða, þjóna. Það hefur lpngum þóttl einna tiltækilegasti ¦ þegar- þessi mál eru rædd að Játa skap: sitt ;bitna lá-þjánum og kenna þeim það öngþveiti, sem iþessum málum.rikir. Þjónar eru upp og ofan, sem aðrar stéltir ' þjóðfélagsins, en þó bera þeir minnsta, ef nokkira, sök .á.þessu. ástandi. 1 flejsfcum tilfellum ákveður yfirþS'ónn borðafjölda hvers þjón^, og bér honum að sjá um, I að gestir við þessi ákveðnu borð hljóti af- greiðjslu. Þegar þessi ákveðni borðáfjöldi er setinn, þá á að v^ra ,og er á dansleikjum raunar þýðirigárlaust að leita til hþns í þessum. efnum. Á þeim! stöðum, sem alltaf er fulltleins og t. d. á Borginni og íj Sjálfstæðishúsinu eru venjilega öll bqrð upptékin fyrirj vissan tíma. A Borg- inni |er þó dálítið öðru. máli að gegna, þar sem mar'gir gestiii* koma aðeins til þesa að s^iæða en-fara síðan. Þar' ætti að taka upp'.^þá' reglu sem, tíðka'st 'á sams konar stöðum erlendis., Yfirþjónn, sem ekki þjonár á borð, heldur tektir aðeins á móti gestum, fær tilkyíiftin^ar um það frá hinum' þjónunum hve • mörg borð séu 'laus og hleypir giestum-^"inii"'éfj;ir' því. Fá þá þeir 'einir aðgang, sem gert hafa ráðstafanir' við þjóna eðadyravörðfyrir' fram, en aðririverða að bíða þar til • borð. losnar. Sparar* þetta þjónum erfiði og rifr- ildi, gestum ónæði eg" um- fram allt yfirfylli salar- kynna. í Sjálfstæðishúsinú og álíka stöðum, þar sem gestir panta- borð- fyrir ein- hvern vissan tíroa. ættu for- stöðumenn að sjá til þess, að ekki yrðu fleiri miðar seldir: en húsið getur með . góðu móti tekið á móti. Hó])ur sá, sem stundum hefur safnazt Við afgreiðslustað þjcna er oft á tímum.ærið skuggaleg- ur og hafo gestir ge,rst svo heimtufrekir um borð að endað hefur í heitingum. —> Þess eru og dæmi, að þjónar hafa sætt árásum þeirra heiftræknustu að næturlagi. . ••?¦ ...... lismaana. '' i þáttur Sigur- björnssonar. Vel sé þeihi, sem geta drepið þetta eitur með þekk- ingu síns eigins óverðugleika, áður en það blæs upp sálina, henni til eilífrar glötunar, sem vis er þeim, er hroka sér upp og þykir, að eingin standi sér jafnfætis . . (Vida- línpostilla). Allt það hrós og sjálfsálit^ sem hreintrúaðir' bindindis- menn báru r brjósti sér brauzt frr.r.r í skrÁfúni og Framhald á 7. siðu.

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.