Mánudagsblaðið - 04.10.1948, Blaðsíða 6

Mánudagsblaðið - 04.10.1948, Blaðsíða 6
C' MÁNUDAGSBLAÐIÐ Mánudagur 4. október 1948 ,¦'« Karl. Isfeldi :NDA ÞÓTT því fari víðs-j hann, að hann Ha.fi svikið frcls- cþxti, 30 Sögueyjan sé miðdep- ji vcraldarinnar, eða aS ,,augu .-'ác heimsins mæní á ísland", 'iafa mörg stórmenni socc okkur :>,:m a þessu sumri, svo scm itægir. íþróttamcnn, lcikarar og ¦öngvarar, að ógleymduhi liin- Hn kunna, norska' fyrirlesara, .imöfúndi; smásagnasemjara og c.æðagerðarmanni Arnulf Övcr- íaud, scm Norræna félagið bauð bJhgáð til að fara mcð kvcðskap <i»8 og reyria að hressa upp á hú mor- scm hafa löngum ifidlegheitin í vorum cnauða bæ — -¦ :ið fullmikiS háð þýhgdárlog- uáuinö ..... með nokkrum vænei- !<S»rn orðurri í obundnu máli. •>'.:áldíð las kvæði sín af mikilli .'.'ifningu, cn um fvrirlestrana Hfðu margir fyrir vonbrigðum. •f.á', sem a'ttu von í að fá að seyrá cicthvað fvndiS og fcemmtiiegfc, fengu í þcss stað 10 hlusta á fvrirlcsarann láca í'cs dularfulla andúð síha arann, og sízt af öilu fyrir svöíia lítinn pcning, cina skkria þrjá- tíu silfurpcnihga, og var Valdi- mar hcitinn Bricm þar nákvæm- lega á sama máli, 'svo scm sjá má á vandlætingarorðum hins hneykslaða guðsmanns. (og búmanns) í Biblíuljóðunum: ,,Og það fyrir þvílíka borgun. A morgun, á morgun." Sagan cr rituð af sérstakri nærfærni og lofsverðri innlífun í sálarfar og hugarhcim aðai- iöguhctjunnar. Eg hcld mcr sé óhætc að ullvrða, að þvðing Helga Sæ- ntihdssbrtar sc eins góð og fram >.st verður á kosið. En höfund- uiiin mæcci gjarnan hafa það ugfast, að það er mikill vandi 0 skrifa smásógún cvsilecrur vandi. geti haldizt það uppi nokkurn veginn óátalið, verður það frem- ur fáranlegt, þcgar það kemur cír pcnna hinna smærri spá- manna, og þegar komið er alla leið niður að okkur Kristjáni Röðli og þess háttár fólki cr hcppilcgasc að hafa hugfastan v/supartinn, scm okkur var kehndúr í barnaskólanum: „Orðin síanda eiga en þó bil á milli." X'CC', Horfinn góðhestúr? ! Þrj'ii bindi erti komin úc af ævisögu séra Árna prófasts Þór- arinssonar og ér það raunar kapp- nóg af slíkum varnihgi, þq að cicgcfandinn hafi í hyggju að miðla okkur, af hinrii alkunnu rausn sinni, að minnsta kosci Sctilka með inflcicnsu var t. d. lácin smala. Hún fékk lúngna- bólgu og dó. En það var nóg eftir af þessu. Og þarna var hið fegursta manrilíf". Þessa tippeldisaSferð hafa þeir scnnilega ckki kunnað á Snæfellsnesinu, enda var þar \onc fólk og þar af leiðandi ekki fagurt mannlíf. Sennilegc er, að Þórbergi Þórð arsyni hafi ekki fundizt það ó- maksins vert að spandcra tmklu púðri á þessa ævisöguritun, því að varla verður því trúað, að þessi fjölhæfi gæðingur á skeið- vclli ritaðs máls sé koininn í tölu h.orfinna góðhesta — og það a Bezta aldri. BOK UM FYLLIBI. Y'msir góðir höfundar hafa cekið sér fyrir hendur að skrifa bækiir tun fyllirí. Bcstu skáld- sögurnar, sem eg hef lesið um þccca cfni, cru Hærværk. cfcir Alvcg lémer dottar ,. AcomscoS H. K. Laxncss hcf íromgavcrðu scorvcldi, sem '¦ * ¦ , . ,,,-,, ..,*,£. , iur mcð einhverjum duiarrullum tflginn vcit til aS hafi gert hon- , . r .* , „ , ¦,. .,, 1 ' , , hætti tanö 1 taugarnar a monn- om neitt íllt, og cnn þa dular- ' ö , , , :..m- ...../* , S ••* ... um, sem annars eru þekktir að ./tlii samuö mco oðru mio<r svo \ , , . ^ , • *• *• , ,. serstakn o;eospckt oc andlceu •irointíarverðu storveldi, scm |. r . %. "; h, " h\ ;arnvægi. kg se enga astæðci til að scökkva upp á nef scr út af Jingarverou scorveicu, sem cliginh.yeit.til að hafi gert hon- ifltt neitt gott. Varla mun of- íiHBty, að það sé hæpin kurteisi t.íí nota hið ágæta og vafa- Inast- velmeinta boð Norræna 'cíagsins: til ^ð 'þreyta hlustir .TÍdauss; fóiks með pólitísku rexi, CCE chacun tue ses puccs a sa T2Sm, 'eins og þeir segja í París r&org,- eða sérhver drepur sínar ¦!r;r með sínu lagi. þcssari sögu, ncma cf vera skyldi fyrir þá sök, að þetta er, að niínu viti, misheppnaðasta bókin, scm H. K. Laxness hefur skrifað, síðan hann reit bækurnar um Sölku Völku. Þecca er sem sé aðcins acómstöð. en alls éngiri acómsprengja. Að vísu skal það hrcinskilnislcsa iácað, aS és kann ekki aS dcfínera kontra- punktinn, enda var það ckki cg, scm bjó hann til, hcldur átci Bach mcstan þátt í því — cn cg fæ ckki betiir scð, en að Acómstöðin sc aberandi' hroð- cinu bi|idi í v'iðbót. Þórbers Þórðarson hefut fært ævisögunai; í lectir, og hcíði þao cinhvcrn- tíma þóit h rirsögn, cið Jicifundur Brcfs til Láru cvddi bczta starfsríma ævi sinnar t aktaskrift, cnda er það aðdácndum ¦hans iríOM IÆSNIG. Af tilefni heimsóknar Över- •c;;idsvar gcfið cit sniásagriasáfn Jtir hann, Fögur er foldin, þýtt af Hclga SæmundssyniJ' bíaðamanni. Um þcssa .bók er það skjótt að scgja, að hún er '•ín fromasta lesning og engar l'kur til að hcin gcti valdið nokkrum óróa, hvorki austan né /estan járntjaldsins. Hitt er svo trinað málj að það er mikill virknislega samin skáldsaía, o<r adeilan míssir marks v 'cgna þess að höfundurinn kann sér ekki hóf. Hins v.egar er fvndni höf- undaríns og órðkyngHiin sama og áður. Að nrinu viti er saean hæpinn skáldskapuc og mis- eppnuð n'dcila, cn h randí aðsemja smásögur Það \nePPDU0 aaeu^ c» ]111» vegar crefst mcSal annars' mikillar ' -..mnáccu, lífsreyn.siu, cinbeic- Qgar hugans pg hnicmiðaðs orða l-.gs. En þessi grundvallaracrioi cfní ég aðcins vegna þess, að % þykist s)á að Arnulf Över- 'imd hafi ekki gert scr þau næo-i !cga ljós. Hann virðist t. d. skotta átakanlega skyn £ það, ;em kallað er „Komposition" í ¦ skáldskap. — Og sumar þcssara ngna na'Igast miklu fremur að i-era ritgerðarsögur en smásög- ur. Annars virðist hérium eínkar- Hgið: að. cndursegja biblíusögur á viðkunnanlegan og.nocalegan bitt óg má þar nefna t. d. Bréf Jódasar, sem á að vera dns konar moralskt testamenti þessa t-iisskilda dánumanns, sem allt- oí lengttóur legið óbættur hjá t^rði.' Eg fyrir mitt Jcyti bef "aíiirei -getað tEÚað því upp á crc ao segja, því jafriyel Hómcr getur doccað, og H.K. [,axness á árei^anlega inni fyri,.- því, þó aö honum mistakis"t"cjnu sinni. Orðin staíida eiga þétt, en þó bU á miíil. Fyrst mhinst er á þcssa bók, langar iriig cil að skjóca þ\ í hér :nn, an ég kanh ekki almenni- icga við þann limácc H. ¦ K. Laxness, að hnvca sair.an smá- orð, s'vo scm: þóáð, nieðþvíað ogsvoframvcgis, ogs'.o'íranivegis, og ég hclcl, að það sc ckki' hcppilegt ungum höfundum til efcirbrevcni, því að quód licct Jovi, licetjnon bovi, eins og Sesar 'sálugi sagði —* eða var .það -Messalína? -- en það úc- Icggsc: Það sein guðinn.n le\;fist,. lcvfist ekki naut/nu. Og þó að eigi lítið harmsefni, svo vel sem hann getur haldið á pcnna, þegar hann frumsemur. Að vísu verður honum aldrei nc'tið því um nasir, að hann se skáld. Af þeim grun hefur hann algjörlega hreinsað sig á þann einfalda hácc að birta kvcðskap sinn. Þegar ViSfjarS- arundrin hans kotmi úc, álitu margir, aS nú væri fárið að blika við sólarlag í andlegheitunum hjá honum, en þessi Viðfjarðar- undur erti að því levti merkileg að þau eru cinhver ómerkileg- uscu undrin, af öllum þcim undrum, sem gerzc hafa her a þcssu mikla undralandi. Að vísu cpk unciírritaðtir ckki þessar undraffásagnir sérlega hátíðlega, því að vitað er að í órnítólógí- unni flokkasc' höfundur þcirra undir þa ccgund scélpcnings, sem kallasc háðfuglar, og ckkcrc var líklcgra, cn að hann væri að prófa crúgirni okkar fávísra lcs- cnda, cil þess eius að narrasc að okkur á eftir. Ohlutvandir menn hafa vcr- ið að revna að skrökva því tipp á arvisögu ¦ Arna prófast Þór- arinsson, að hún verði sérstak- lega ýc\ skriíyð, en sannlcikur- inri cr sá, að hcin er ckki mikið yfir mcðallagið. Þ.ó er skylt að viðurkcnna, að scöku sctningar, einkum |5!tr, sem tjá hiS fróma álic prófastsins á sóknarbörnum sinurri á Snæfcllsncsinu eru' allc aS þv'í gentalar, en þeir kaflar, sem fjalla um góSu mcnnina*í Arncssvslu eru flatír og gfáir, þessari bók og fátc nýtt þar, cíns og þokudagur í sepcember- mánuSi nórður á Mclrakkasléccu, og lciðinlegri en dönsk kvik- ungttr, cfcir Jack Löndon. Nv- lcga er komin úc á i'slcnzku skaldsagan Losc Weekend, cftir Charles Jackson og hcfttr þvð- andinn, Bjarnþór Þórðarson, val- ið hcnni hcitið A valdi vínguðs- ins. Bókin fjallar um mann, scm cr á sótsvörtu fvlliríi í 5 daga. Maður þessi er svo ógeðfeldur naungi, að maður endist varla til að fylgjast með honum bók- ina á enda og kysi jafnvel held- ur, að óreyndu, að fara á hálfs- mánaðar fyllirí meS Snorra harmagrát, en að drekka cinn dag meS þessari ömurlegu sögu- hetju. Því ber þó ekki að ncita, að ýmislegt ævintýralegt kemur fvrir hann, meðan hann er á þesstim óyndislega túr, svo sem það, að hann cr, af misgáningi, scttur á drykkjumannahæli í stað geSveikrahælis, þár sem hann á miklu fremur beima. Auk þess fær hann ídelcríum trcmcns, með öllu tilheyrandi. Bókin er prýðilega þvdd, enda er þvðandinn, Bjarnþór Þórðarson, ágæcur málamaður og skrifar góða íslenzku. BÓK UM LIST ALLRA LÍSTA. M'cnn ættu aS geta orðiS sam- mála um, að listin aS lifa sc æðst allra lista og jafnframt erfiðust. i-\rir skömniu síðan kom úc í íslenzkri þýðingu bók um þessa vandasömu list-cftir hinn hcims- fræga, franska rithöfund, Andrc Máurois. En þó að vandamálið, scm hinn heimsfrægi höfundur tckur til mcðferðar, sé hiS merki legasta, cr sáralítið að græða á Bréf Herra ritstjóri! Viðvíkjandi lækningu drykkjumanna hefur margt verið ritað hér í bæ að und- anförnu. Telja flestir það nauðsynjamál mikið. Bæði þarf að iosa bæinn við þetta vandræðafólk, og svo telja iæknar unt að lækna eitthvað af því varanlega. Ríður á að vel sé byrjað á máli þessu og gætnir og reyndir menn leggi á ráðin. Leiðinlegt er að svo virðist, að nokkuð fruntalega hafi verið ritað í blaði um þetta. Bréf það, sem sagt er að Gísli Sigurbjörnsson hafi rit- að stjórn Hjálpræðishersins, er ruddalegt og ósamboðið forgöngumönnum þessa máls enda óðs manns æði, að ætla sér að koma þar upp drykkju mannahæli, (á gistihúsi í miðbænum). Hér þarf að sameina drykkjumanna sjúkrahús og vinnuhælí, enda þekkist, að nota má marga þessa menn til ýmiskonar vinnu. Mér dettur í hug, hvert einmitt hió myndarlega hús templara á Jaðri sé ekki ein- mitt tilvaiinn staður. Hús- rúm er þar ákjósanlegt fyrir 20—30 sjúklinga og nóg eru verkefnin á heiðmörkinni. Templurum má benda á, að miklu máli skiftir, að þeir menn sem þeir ætla að beita fyrir slíkum málum, séu val- inkunnir en ekki af þeirri tegund, sem enginn tekur mark á. R. L. Greta Garbo, sænska leikkon.- an, sem búsett hefur verið í Bandaríkjumtm síðasliðin 22 ár, hefur nú loksins sótt um amerískan ríkisborgararétt. mynd íneð Poul Reumert í að- alhlutverkinu. Þó rriá undan- skilja fáeinar ódauðlegar setning- ar um gagnholl þroskamcðul unglinga í Arncssýslu á uppvaxt arárum hins cilvonandi droccins þcnara. Þær hljóða svo í allri sinni tign: ^,Það hrökk kantiski cinn og höfundi éins og H. K. Laxncss Jeinn upp af vegna vinnuhörku^ því segja má um höfuridínn að' hann sé svo gáfaður, að hann viti allc, scm allir vita, cnda er scnnilcga crfitt að hrckja eða véfcngja nokkuð af því, sem srcndur J bókinni. Scm dæmi um hina víðcæku þekkingu og óskeikulu dómgreind höfundar- ins má nefna efcirfarandi setn- ingu: ,, . . . címinn gerir drengi ' að öldungum, cf þeir lifa nógu lengi." Þetta er ágæt handbók fyrir þá. tegund' manna, sem Kvikmyndir Framhald af 3. síðu. og margt Hiuiað þ^ssu likfc. skeður á þessum allt of löngu tveimur tímum. Þau undur skeðu á frumsýn.- ingu að einn boðsgesta mætti drukkinn og lýsti skoðun sinrti á myndinni í heyrand-.i hljóði. Hafð ihann í fullu tré við þul- inn um tima. 1 hléinu brá hann sér út en kom brátt aítur og var með miklu gleðibragði. Þeg- ar leið á seinni hlutann murt víhið eða myndin hafa borið hann ofurliði og þegar sýning- unniivar lokið svaf hann. A.B. langar til að verða sæmilega metnir á borgaralega vísu enda. gæti maður, scm kynni hana ut- an að, orðið svo mikill diplómat, að iiann gæti sennilega smcygt sér inn í himnaríki á atkvæðí fjandans.- . - Bjarnþór Þórðarson hefuf spanderað alttof góðri þýðihgu.á þessx bék. .

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.