Tíminn - 24.12.1977, Síða 5

Laugardagur 24. desember 1977
5
Þegar ég var barn, var lltiö
um „haröa pakka” um jólin. Þó
barst okkur einn og einn, en svo
kom striöiö og allt fór úr bönd-
unum.
Börnin frá
Viðigerði
Ég man ekki lengur hvenær
okkur vargefinbókin Börninfrá
Viöigeröi eftir Gunnar M.
Magnúss, en þaö hlýtur aö hafa
verið mjög snemma, þvi ekki
var ég læs, en ég staröi langtim-
um saman á þessa bók, á mynd-
ina á forsiðunni, og hún er
greypt i huga minn eins og sag-
an, sem lesin var fyrir okkur
oftar en einu sinni.
Hitt veit ég ekki hvort þetta
var góð saga, en hún var
áþreifanleg og sönn, eins og
djúpur draumur.
Ég held aö þaö hafi ekki liðiö
mörg ár, unz atvikin höguöu þvi
svo, aö einhver sagöi okkur aö
maöur sem við hittum heföi
skrifað þessa bók. Hann heitir
Gunnar M. Magnúss, og viö
horföum með djúpri lotningu á
þennan gjörvilega mann, sem
haföi búiö til börnin i Viðigeröi,
og viö mundum hann eftir þaö
jafn vel og hina yndislegu bók.
Siöan hafa liðið margir ára-
tugir, — næstum þvi fjórir, og
nú á dögunum leit hann inn og
haföi i fórum sinum fimmtug-
ustubókina, Myndina afkóngin-
um.Hann dró hana úr barmin-
um og lagöi „haröan pakka” á
boröiö.
Fimmtiu bækur
Þetta var Gunnar M. Magúss,
og þótt hann sé næstum oröinn
áttræöur, er hann enn kvikur i
hreyfingum og augun geisla af
fjöri og áhuga.
— Geröu svo vel, sagöi hann.
Fimmtugasta bókin, en sumir
segja þær nú reyndar vera 51
sagöi hann. Ég kann ekki tölu á
þeim lengur, og svo fórum viö
aö tala um annaö.
Gunnar M. Magnúss lauk
kennaraprófi árið 1927 og stund-
aði framhaldsnám viö kennara-
háskólann i Kaupmannahöfn
veturinn 1936-7. Siðan var hann
kennari i Reykjavik og á
Stokkseyri.
Lengst þó i R vik, eða frá 1929-
1947, en siðan hefur hanri séð
sér farborða með ritstörfum,
eða i þrjá áratugi. Hann geröi
lika margt annað, var forstöðu-
maöur námskeiðs fyrir atvinnu-
lausa unglinga á kreppuárun-
um, hann sat á þingi og var um
skeið formaður i félagi barna-
kennara. En svo komu sam-
felldar skriftir, sem staðiö hafa
i hálfan fimmta áratug.
Fyrsta bók Gunnars M.
Magnúss var barna- og ung-
lingabókin Brekkur.sem út kom
áriö 1931. Siðan kom hin fræga
bók Börnin frá Viðigeröi, sem
liklega var „harði pakkinn” i
farangri þessa afkastamikla
rithöfundar, þvi bókin gerði
hann frægan.
Siöan hefur hver rekiö aðra,
bækur, leikrit, skáldskapur,
þjóðlegur fróöleikur, saga og
ævisögur.
Frægustu siöari tima verkin
eru án efa I múrnum, eöa Múr-
inn.sem fyrst kom i útvarpinu
1964 og var siðan ieikiö i sjón-
varpinu fyrir nokkrum árum.
Virkið I norðri I. II. III., Arin
sem aldrei gleymast og bókin
um hana Guðrúnu A. Slmonar
og hann Magnús á Grund.
Myndin af
kónginum
Það væri að æra óstööugan, aö
þylja upp fimmtiu bókartitla,
enda verður þaö ekki gert hér,
Syrpa um
líðandi
stund
Gunnar M. Magnúss
en á þessum timamótum, hljóta
menn aö hugleiða hvilikt afrek
þessi maöur hefur unniö, aö
setja saman fimmtiu bækur,
auk annars, og viö engan aö
styöjast nema pennann. Það er
lika efni i fimmtiu bækur, því oft
bera höfundar litið úr bítum fyr-
ir störf sin.
Ég veit ekki hvort nýja bókin,
Myndin af kónginum á aö vera
hátíöarútgáfa, hvort bókin er
samin aö þessu tilefni, en vel á
hún viö. I smásögum slnum,
sem birtar eru i bókinni, birtast
allir þættir Gunnars M.
Magnúss. Samtöl, saga og frá-
sögn af raunverulegum atburö-
um. Saga af börnum.
1 bókinni eru tiu sögur, og
lengst þeirra er óli prammi,
sem þekur sextiu siður.
Eftir lestur þessarar bókar,
ereinsetning mjög minnisstæð,
og viröist hún táknræn fyrir
stööuna núna:
„Hátiöleiki vorsins í sveitun-
um nær hámarki sinu um
lestirnar, þaö er aö segja, þegar
ullin er i góðu veröi.
Þannig var það I minni sveit.”
Við þökkum ágæta bók og
hinn hai ða pakka.
Óli G. Jóhannsson
frá Akureyri
sýnir málverk
Það var fyrir fjórum árum,
eða fimm, aö nokkrir ungir
Akureyringar, leigöu flugvél,
litla flugvél, og tróöu hana fulla
af málverkum, og þrengdu siö-
an sjálfum sér inn og vélin hóf
sig á loft innan um ógnvekjandi
skýin og siðan hvarf hún I hrið-
ina og það tók undir i fjöllunum.
Þeir voru á leiö suöur til þess
að sýna myndir og fá gagnrýni,
sögöu þeir, og þeir hengdu
myndirnar upp, i Norræna-hús-
inu, eftir aö þessi mikla freist-
ing skaparans haföi lent á
Reykjavikurflugvelli i myrkr-
inu.
Meöal þessara manna var Óli
G. Jóhannsson, kornungur stúd-
entog menntamaöur, kominn af
póstmeisturum á Akureyri i tvo
ættliöi eöa þrjá, þvi aö póst-
meistarinn, eöa pósthúsiö þar,
erfist eins og önnur prússnesk
riki, mann fram af manni.
Óli G. Jóhannsson byrjaöi
snemma aö mála og teikna, og
verkin i Norræna húsinu voru
dálitið sér á parti fannst okkur,
sem sóttu sýninguna, sem var
auðvitaö full af dapurlegum
myndum, — manna, sem lokazt
höföu inni i norölenzkum firöi,
myndlistarlega séö a.m.k. En
þaö ernú liöin tiö, og a.m.k. þrir
þeirra eöa fjórir, hafa bætt
miklu viö sig og þeir mála mikiö
enn, allir að ég held, og núna
miklu betur.
Um daginn var mér tjáð aö
Óli G. Jóhannsson væri aö sýna
málari byrjaöi og myndir hans
vöktu mikla gleði, svo ákveöið
var aö halda áfram að sýna
þama og hefur það veriö gert
siðan.
Þaö hefur ekki veriö venja aö
skrifa um þessar sýningar i
blööin, en ekkert er þvi þó til
fyrirstööu.
I fyrsta lagi, eru hérá feröinni
ný og merkileg almennings-
tengsl viö myndlistina, og svo
hafa þarna verið haldnar sýn-
ingar á mjög merkilegum
myndlistarverkum, sbr. frum-
herjann.
Undirritaöur átti þess kost aö
sjá sýningu þá er nú stendur I
mötuneytinu á Reykjavíkur-
flugvelli, en þar sýnir Oli G. Jó-
hannsson núna tiu verk.
Þetta eru mjög skemmtilega
gerðar myndir, og sýna aö þrátt
fyrir „gagnrýni aö sunnan” hef-
ur honum tekizt aö halda
þræöinum og bæta viö.
Myndefnihans eru gömul hús,
þreyttar stofur, heimilisfriöur
og þorp, þar sem menn hafa
sjávargötu skamma.
Hann ræður yfir sérstæöri
tækni i meðferö acryl-lita, og
myndir hans eru undarlega
grafiskar og finlegar I gerð
sinni. Minna á oliukrit, þar sem
penslað er yfir meö uppleysi eöa
oliu.
Mest er um vert, aö málarinn
hefur þróað meö sér sinn eigin
stil, hefur ekki bara vakiö upp
Mynd eftir ólaf G. Jóhannsson, Akureyri
myndir hjá Flugleiðum, i
veitingabúð starfsmannafélags-
ins á Reykjavikurflugvelli, en
mötuneyti þetta er alveg nýtt,
var innréttaö eftir brunann
mikla,þegarstóra skýlið brann.
Þar er allt fyrsta flokks, ekki
aðeins maturinn, heldur lika
salarkynni og húsmunir, og siö-
an hafa listamenn oft verib
fengnir til þess aö sýna verk sin
þarna, þar sem starfsmenn
félagsins gleypa i sig r'étt dags-
ins og fá sér kaffisopa i björtum
húsum og hlýjum.
Starfsmenn félagsins skipta
hundruöum, og þótt sumir séu
svangir, gefa flestir sér tóm til
þess að skoða myndimar, og
listamennirnir hafa ekki alltaf
veriö af verri endanum, fremur
en maturinn, — þótt auðvitaö
hafi þetta nú verið svolitiö mis-
jafnt. Valtýr Pétursson, list-
einhvern draug, eins og flestir
aðrir gera, og viö óskum honum
til hamingju meö þessa litlu,
friðsælu sýningu, og Flugleiöa-
fólkinu sömuleiðis meö ágætan
rekstur á galleriinu (oftast).
Þeirra vandi er talsveröur, og
það riður á aö þeir haldi vöku
sinni og haldi áfram kynningu á
. list i sinum húsum, án þess aö
minnka kröfurnar til gæbanna.
Það má ekki i eldhúsinu, — ekki
i flugmaskinunum og allra sizt i
listinni.
Arkitekt
býr til leikföng
Það er iðja flestra arkitekta
að teikna hús, þvi miður — en
sárafáir leiöa hugann aö list-
rænum verðmætum i alvörunni,
sinna nýjungum eöa tilrauna-
starfi.
Húsameistarinn byggir að-
eins hús.
Ekki mega menn samt lita
svo á, aö arkitektar séu sérstak-
ur vandræðabekkur, en þeir
gera i flestum löndum kröfu til
þess aö teljast til listamanna,
skálda i steypu og járni, og þvi
hljótum viö aö gera til þeirra
listrænni kröfur, en til dæmis til
verkfræðinga og vélfræðinga.
Einn ungur arkitekt hefur þó
skorið sig úr hópnum, hefur
villzt frá hjörðinni, sem himir
við garöann, en þaö er Einar
Asgeirsson, arkitekt.
Ég veit ekki hvort hann getur
teiknað hús, en sjálfsagt getur
hann þaö lika, en hann hefur
unniö aö kynningu á nýjum hug-
myndum. Hefurhaldiö sýningu i
Hamragörbum, þar sem hann
kynnti léttbyggð hús sem hafa
samt ótrúlegan styrkleika.
Hann hefur kynnt Buckminster
Fuller, frægan arkitekt og hönn-
uð léttbygginga, fyrir þjóðinni
og þannig hefur hann vasazt i
einu og ööru, eftir þvi sem tæki-
færin hafa leyft.
Það nýjasta frá hans hendi er
„kassakúlan” sem er þroska-
leikfang fyrir börn. Marglitörk,
sem getur tekið á sig margs
konar rúmfræðilegar myndir.
Meö þessum örkum, geta börn
og fullorðnir gert furöulegustu
kúnstir, búið til kúlur, kassa,
kúluhús, kampaskerma, gesta-
þrautir og raðkubba.
Allt sem þarf er lim.
1 hverjum kassa eru sex
kassakúlukassar og ein lim-
túba.
Fljótt á litið, viröist hér vera
um sérkennilegt, frumlegt
þroskaleikfang aö ræöa, en timi
til tilrauna getur þó ekíri hafizt
fyrr en um jól, en þaö er engu aö
siður þakkarvert, að einhver
skuli hafa tima til þess aö hugsa
um teoriur á timum fjótandi
gengis og smjörfjalla.
Jónas Guömundsson
Einar Asgeirsson, arkitekt
*
Samábyrgð /s/ands á fiskiskipum
Lágmúla 9 — Simi 8-14-00 — Reykjavik.
óskar viðskiptavinum sinum og landsmönnum öllum
gleðilegra jóla og farsældar á komandi ári.
fólk í listum