Tíminn - 28.11.1981, Blaðsíða 8

ivmrn
Laugardagur 28. nóvember 1981
Laugardagur 28. nóvember 1981
9
8
Jón Jónsson forstöðumadur Hafrannsóknarstofnunar:
„KOMNIR LENGRA í FISKFRIÐUN
EN NAGRANNAÞJÓÐIR OKKAR”
■ Siguröur Cunnarsson merkir grásleppu I
rannsóknarferö.
■ Jón Bjarnason les aldur á þorskhreistri i
einni af rannsóknarferöum stofnunarinnar.
■ Mælingar á sjávarhita um borö I Bjarna
Sæmundssyni.
■ Stofnunin hefur til umráöa sina eigin tölvu sem auöveldar alla vinnslu á gögnum þeim sem berast
stofnuninni.
■ „Viö islendingar erum komnir
talsvert lengra i fiskfriðun en
nágrannaþjóöir okkar og byggist
þaö meöal annars á þvi aö i ýmsu
hefur veriöfarið eftir þeim tillög-
um sem Hafrannsóknarstofnunin
hefur lagt til i þeim efnum” sagði
Jón Jónsson forstöðumaöur Haf-
rannsóknarstofnunar i samtali
viö Timann en hlutverk þeirrar
stofnunnar er m.a. aö afla þekk-
ingar á hafinu og lifriki þess til
skynsamlegrar nýtingar á auð-
lindum þess.
„Ef viö tökum þorskstofninn
sem dæmi þá eru tillögur um há-
marksafla hluti af stjórnun veið-
anna. Þýðingarmesta aðferð okk-
ar til endurreisnar þorskstofnsins
var fyrst og fremst útfærsla fisk-
veiðilögsögunnar, siðan ýmsar
aðgerðir m.a. stækkun möskvans
i botnvörpum, fyrst i 135mm og
siðan i 155 mm. Norðmenn eru til
dæmis enn aö reyna að fá þvi
framgengt að stækka möskvann i
135mm en það gengur ekki og
stækkun i 155 er langþráður
draumur hjá þeim, en reynslan
okkar sýnir hve þessar aðgerðir
eru þýðingarmiklar fyrir upp-
byggingu stofnsins. Við erum að
vernda smáfiskinn með svona
stórum möskvum og þetta hefur
vakið athygli viða um heim.”
Tölvur hafa breytt
miklu.
„Við höfum engan áhuga á þvi
að stækka stofna meira en nauð-
syn krefur og byggjum ráðgjöf
okkar á þvi að stofnarnir séu
nýttir á skynsamlegan hátt en
listiner að finna út það jafnvægi,
þar sem hvorki er tekið of litið
eöa of mikið úr stofnunum.”
„Vitneskja okkar er ekki full-
komin á þessu sviði, frekar en
öðrum en þrátt fyrir þaö má segja
að miklar framfarir hafa orðiö á
þekkingu okkar á ástandi nytja-
stofna og áhrifum veiðanna á þá,
sérstaklega stæröfræðilegri úr-
vinnslu gagna.”
„Á undanförnum áratug hafa
orðið verulegar framfarir á þessu
sviði og þar kemur til skjalanna
tölvutæknin en með henni getum
við unnið mun betur úr gögnum
sem viögátum ekki nema að tak-
mörkuöu leyti áður.”
„Viö höfum okkar eigin tölvu
hér á stofnuninni sem mötuð er
daglega á þeim gögnum sem inn
koma. Sem dæmi má nefna að um
leið og við höfum lesið úr aldurs-
sýnishornum á þorski eru þau
gögn sett inn i tölvuna og þau fara
á sinn stað i kerfinu en hægt er að
kalla þau fram hvenær sem er og
þegar dæmið er gert upp er öllum
gögnunum raðað saman á þann
hátt sem þörf er á og þau sett inn i
Hafrannsóknarstofnunarinnar.
prógrömm sem við höfum til að
meta ástand fiskistofnanna.”
Landhelgismálið.
Útfærsla fiskveiðilögsögunnar
á sinum tima var m.a. byggð á
ótta okkar við það hve mikið var
farið að ganga á fiskstofnana hér
við land og þar lagði Hafrann-
sóknarstofnunin fram þau gögn
sem hún hafði um þau mál og var
sú þekking mikilvægur þáttur i
málinu. Það var okkar mat að
fiskistofnarnir þyldu ekki það
álag sem þessar alþjóðlegu veið-
ar sköpuðu. Þekking okkar
styrkti þessar aðgerðir og það var
ætiðmat islendinga að við værum
sjálfir færastir um að stjórna
þessum veiðum sem eru grund-
völlur efnahagslegrar velferöar
þjóðarinnar”.
„Stofnunin hefur ætið gengt
fræðilegu hlutverki af þessu tagi
frá þvi hún var stofnuö og það
hlutverk var áður i höndum fyrir-
rennara stofnunarinnar, fiski-
deildar Atvinnudeildar Háskól-
ans.”
Loðnuveiðar
Á undanförnum vikum hefur
mjög verið deilt um ástand loðnu-
stofnsins, viö leituðum álits Jóns
á þeim málum.
„Stofnunin hefur ekki sagt að
loðnustofninn væri hruninn, það
hafa blaðamenn sagt. Ég var að
visu ekki heima er þessi frétt kom
en árangur fyrstu mælinga okkar
á stofninum var ansi dapurlegur,
en siðan hafa verið endurteknar
mælingar sem sýna okkur heldur
stærri stofn. Þrátt fyrir það virð-
ist ástandið alvarlegt.”
„1 fyrri yfirferðinni komu fram
ýmis atriöi sem voru óörugg
þannig að þau þurftu sérstakrar
athugunar við. Við sögðum þó
ekki að stofninn væri hruninn
heldur að mælingar gæfu tilefni
til aö fara þyrfti að öllu með gát.”
Fiskifræðingar mega
vel við una.
t framhaldi af þessu spurðum
við Jón hvort stjórnvöld tækju al-
mennt nógu mikið mark á þvi
sem sérfræðingar stofnunarinnar
legðu fram?
„tslenskir fiskifræðingar mega
tiltölulega vel við una bæði hvað
varöar afstöðu stjórnvalda og af-
stöðu sjómanna og útgerðar til
þess sem þeir leggja fram. Eng-
inn er spámaður í föðurlandi sinu,
allra sist i fiskifræðum en mér
finnst ef við litum yfir samskipti
okkar viö bæði ráðuneyti og fiski-
menn og berum þaö saman við
nágrannalöndin að okkar hlutur
sé snöggtum skárri.
„Eins og ég sagði fyrr þá erum
við framarlega hvað varðar ýmsa
fiskifriðun eins og til dæmis
möskvastærð i botnvörpum. Tak-
markanir á heildarafla eru
nauðsynlegar lika þvi við erum
komnir upp að veggnum að þvi er
varðar ýmsa nytjastofna. Við
viljum byggja upp stofnana þann-
ig að þeir séu nógu stórir til þess
að ekki verði miklar sveiflur i
veiðunum,en slikar sveiflur hafa
mikil áhrif á efnahagslif þjóðar-
innar og er æskilegt að stofnarnir
gefi af sér nokkuð jafnan afla yf-
ir langt árabil.”
„Við teljum að þegar aðgerðir
okkar til friðunar þorskstofnsins
hafa náð tilgangi sinum geti hann
gefið af sér um 450 þús. tonn á ári
að meðaltali en nátttúrulegar
sveiflur geta raskað einhverju.
Með skynsamlegri nýtingu á hann
að geta gefið þetta af sér og tak-
mark okkar er að koma honum i
það ástand.”
Hvað aftur á móti loðnu varðar
þá er hún þaðskammlif að ekki er
hægt að byggja upp þann stofn á
sama hátt, sveiflurnar eru svo
gifurlegar.
Ónýttar tegundir.
„Þvimiður er ekki um auðugan
garð að gresja i ónýttum fisk-
stofnum hér við land og við verð-
um þvi að fara varlega i sakirnar
á þvi sviði.”
„Hér er helst um að ræða djúp-
sjávartegundir eins og t.d. lang-
hala og gulllax. Þær tegundir eru
ekki nýttar af islendingum en
ekki er vitað nákvæmlega hvað
þessir stofnar eru stórir en viö
höfum reynt að athuga það eftir
efnum og ástæðum. Ég tel þá aö
við getum nýtt þessar tegundir
betur. Langhalinn er náskyldur
þorski .þótt hann sé ófrýnilegur
útlits og er ágætis matfiskur.
Sovétmenn hafa veitt hann mikið
þar sem þeir hafa náð i hann og
hann er seldur i búðum i Moskvu.
Ég hef borðað hann hér heima og
finnst hann ágætur, flökin minna
helstá þorskenerulausari i sér.”
„Gulllaxinn er svo nýrri tegund
og blálangan þriðja en islending-
ar veiddu tiltölulega litiö af blá-
löngu áður, en hafa nú aukið mjög
veiðar á henni þannig að ég er
hræddur um að við séum þegar
komnir i fulla nýtingu á þeim
stofni. „Hiin er afbragðs matfisk-
ur.
„Þetta eru allt litlir stofnar svo
að við verðum að fara varlega i
veiðar á þeim þvi við eigum svo
afkastamikinn flota að hann gæti
ofnýtt þessar tegundir á ör-
skömmum tima.”
Fjögur skip
Hafrannsóknarstofnunin hefur
nú til umráða fjögur skip, þessi
skip eru Árni Friðriksson, 449
lestir, Bjarni Sæmundsson, 777
lestir, og loks má geta Hafþórs
sem áður hét Baldur, 741 lest aö
stærð, komst i umsjá Hafrann-
sóknarstofnunarinnar árið 1977.
Jón sagði að þessum skipum væri
i ár að meðaltali haldið úti 9
mánuði en það væri sparnaðar-
ráðstöfun af hálfu stjórnvalda.
I ferðum þessara skipa finnast
iðulega sjaldséðar tegundir fiska
ogannarraidýrasem lifa i sjónum
hér við land. Þessum tegundum
hefur verið haldið til haga hjá
stof nuninni og nú er búið að koma
þar upp visi að safni þessara teg-
unda.
Alltaf er eitthvað nýtt að koma
inn á borð hjá stofnuninni af
þessu tagi og er blaðamenn Tim-
ans litu þar inn hafði stofnuninni
nýlega borist nokkrar hauskúpur
af fiski sem ekki hefur fundist hér
viö land áður og gefið hefur verið
heitið Mjónefur.
Áð sögn Jakobs Magnússonar
deildarstjóra virðist samkvæmt
þessum beinum að fiskurinn sé
frekar ófrýnilegur en hann mun
likjast rottufiski i útliti énda
skyldur honum, en rottufiskur
mun stundum fást i vörpur sjó-
manna. —FRI
■ Þórunn Þóröardóttir deildarstjóri sýnir blaðamönnum geislatæki
sem er notað við rannsóknir á svifi meöal annars.
■ Kristin Norðdal vinnur við aldursákvaröanir.
■ Nokkrar hauskúpur fisks sem ekki hefur fundist hér við land áður en gefift hefur verift heitift Mjónefur.

' w

OG100 %
ATTFRIÁLS
FYRIR UNGT
1 Vísitölutiyggingin er reiknuð út mánaðarlega og hœkkunin
lögð við innstœðuna í byrjun nœsta mánaðar á eftir.
1.......WtjWSm

V::
■ .
* Skylduspamaðaríé er
skattírjálst með öllu.
« Vextir nema 2% á ári.

Á þessum kj örum hœkkuðu
t.d.kr. 3.930,-íkr. 5.932,-írá
júlímánuði 1980 til sama
tíma 1981. Hœkkun: 50.94%.
Skyldusparnaður í Byggingasjóði ríkisins er ein hagstœðasta
ávöxtun spariíjár sem ungt íólk á kost á nú.
Því skal það hvatt til að:
1. Takaekki út inneign sína, þótt réttur til þess sé íyrir hendi, nema
brýn nauðsyn krefji.
2. Fylgjast rœkilega með því að atvinnurekandi greiði tilskilinn
hluta launanna reglulega á skyldusparnaðarreikning.
Öll írávik frá því geta leitt til taps á vöxtum og verðbótum.
Þetta eru hyggindi sem í hag koma, því:
Skyldusparnaður nú getur gert íbúðarkaup möguleg síðar.
#