Tíminn - 10.06.1994, Qupperneq 18

26
4mre....t.-
WWIwK
Föstudagur 10. júrií 1994
Spillum ekki fögru útsýni meira en nauðsyn krefur!
Notum dökkgræna rúllubaggaplastið frá
Eftirtaldir aðilar selja dökkgrænt umhverfisvænt Polybale
rúllubaggaplast
Suðuriand
Höfri-Þrfhymingur, Selfossi og Hellu S: 9Ö-75831
Vesturiand
Stefán Armannsson, Skipanesi S: 93-38894
Dalarkjör, Búöardal S: 93-41180
Kaupfélag Króksflarðames S: 93-47702
Norðuriand
Kaupfélag A-Húnvetninga, Byggingarvörur S: 95-24200
Sigurður Ingi Guðmundsson, Saurbæ S: 95-12673
Kaupfélag Hrútfirðinga, Borðeyri S: 95-11158
Kaupfélag Skagfirðinga, Sauðárkróki S: 95-35200
Þórshamar hf., Akureyri S: 96-22700
Kaupfélag Þingeyinga, Húsavik S: 96-40400
Fyrsta traktoranámskeibib vorib 1930. Vélarnar eru International 10/20. Takib eftir ab á þessum myndum eins og
mörgum öbrum frá þessum tíma eru mennirnir sparibúnir, enda hefur ábyggilega þótt tilefni til þess.
Austuriand
KASK, Jámvörudeild, Homafiröi S: 97-81200
Gijá hf.
Jaðar, 851 Hella
S: 98-75628 og 985-25628
Fax: 98-75629
MASSEY
FERGUSON
ÞjÓNUSTA 25ára
Sérþekking - sérverkfæri **
MF
ÞJÓNUSTAN
Útvega nýja eða notaða
varahluti.
SIGURÐUR SKARPHÉÐINSSON
Grænumýri .5, 270 Mosfellsbæ
Sími 91-667217, 985-40617
Fax 91-668317.
stýrði Frey 1939-1945, segir að
innflutningur þúfnabananna hafi
orðið til þess að traktorinn var
tímabuncMð afræktur sem rækt-
unarvél. Árni segir að notkun
þessara stórvirku jarðvinnsluvéla
hafi orðið til þess aö tefja nokkuð
að bændur kæmust upp á aö nota
venjulega traktora við nýrækt og
aðra jarðvinnslu.
Fyrsti þúfnabaninn var keyptur
hingað árið 1921 að undirlagi Sig-
urðar Sigurðarssonar, þáverandi
búnaðarmálastjóra, en alls voru
sex slíkir keyptir til ársins 1927.
Þúfnabanarnir voru í raun stórir
jarðtætarar. Þessar vélar voru
smíðaðar í Mannheim í Þýska-
landi. Árni G. Eylands segir að
eftir að hætt var að framleiða
þúfnabanana hafi ekki komið
fram neinar gerðir svo stórra og
aflmikilla véla er hentað hafi til
venjulegra nýræktarstarfa.
Þessir stóru traktorar vógu 6,6
tonn, en þeir voru í raun bornir
uppi af sex járnhjólum. Fram-
hjólin voru metri á hæö og ná-
lega jafnbreið, afturhjólin voru
135 sentímetra breið og tveir
metrar á hæð og loks hvíidi tætar-
inn sem festur var aftaní traktor-
inn á tveimur eins metraháum
hjólum. Vinnslubreidd tætarans
var rúmlega tveir metrar.
Þegar gest ber
að garði!
Höfum einnig á boðstólum mikið af áhöldum og tækjum fyrir ferðaþjónustu-
bændur, m.a. kaffivélar, borðbúnað og margt fleira. Einnig potta og pönnur af
öllum stærðum og gerðum.
Kynnið ykkur
verð og gæði.
A.KARLSSON HF.
BRAUTARHOLTI28, RVÍK,
SÍMI 627444
Danskur mótorplógur árib 1918.
Ein vél af þessari tegund var gerð
upp fyrir nokkrum árum og er til
sýnis á Búvélasafninu á Hvann-
eyri. Fyrsti þúfnabaninn var tek-
inn í notkun í Fossvogi í lok júlí
1921, en það sumar voru sléttaðir
um 70 hektarar við Reykjavík
með vélinni. Árið eftir keypti
Búnaðarfélagiö annan þúfnabana
og fór sá til Akureyrar. Segja má
að með tilkomu þessara véla hafi
orðið nánast bylting í ræktunar-
málum. Akureyrarvélin sléttaði
um 100 hektara í nágrenni bæjar-
ins á árunum 1922-24 og með
Reykjavíkurvélinni voru sléttaðir
hvorki meira né minna en 322,5
hektarar á árunum 1921- 1924.
En þúfnabanaskeiöið var tiltölu-
lega stutt á íslandi.
Árið 1927 voru keyptir fjórir
notaðir þúfnabanar til landsins
frá Svíþjóð fyrir milligöngu B.í.
Tvær af þessum vélum keypti
Thor Jensen, einn keypti Þúfna-
banafélag Akureyrar ásamt þeim
þúfnabana Búnaðarfélagsins sem
þar var fyrir, hinn fjórða keypti
Sveinn Jónsson frá Fjalli á Skeið-
um og loks seldi Búnaðarfélagið
gamla þúfnabanann í Reykjavík
til Gunnlaugs Gunnlaugssonar,
sem þá hafði lengi unnið á þeirri
vél. Þar með var þúfnabanaútgerö
B.í. lokið, en þessir aðilar notuðu
vélarnar næstu árin, þó að dagar
þessara vinnubragða væru senn
taldir.
Dráttarvélarnar taka viö
að nýju
fé og því var ekki hægt að dreifa
til margra verkefna í senn. Eftir
að áhugi framámanna fyrir
þúfnabönunum minnkaði
beindu menn sjónum sínum aft-
ur í auknum mæli að minni drátt-
arvélum. Árið 1926 veitti Búnað-
arfélagiö tveimur búnaðarsam-
böndum 1.250 þúsund króna
styrk hvoru fyrir sig til þess að
kaupa Fordson-traktora. Tveimur
árum síðar var sex búnaðarfélög-
um veitt lán úr Vélasjóði til
kaupa á dráttarvélum, 1929 21 fé-
lagi, 15 árið 1930 og frá 1931-
1932 fengu 18 búnaðarsambönd
lán úr sjóðnum til kaupa á trak-
torum. Margir af þessum traktor-
um munu hafa verið af Fordson-
gerð, en á árunum 1929-1931
flutti S.Í.S. inn 43 dráttarvélar af
gerð er nefnd var International
10/20.
Upp úr 1931 áttu íslenskir
bændur um 80 dráttarvélar, en
þegar heimskreppan skall á stöðv-
uðust vélakaup og um leið fram-
kvæmdir að verulegu leyti. Notk-
un þeirra véla sem þá voru hér
fyrir hélt áfram og var unnið
furðumikið að nýrækt með þeim,
en um traktorakaup að nýju var
vart að ræða fyrr en árið 1942.
Meginheimildin sem stuðst er
við í þessari grein er bókin Búvél-
ar og ræktun eftir Árna G. Ey-
lands, en jafnframt er stuðst við
Búnaðarritið, 35. og 47. árgang,
Tímann 7. september 1918 og
Dag á Akureyri 23. apríl 1919.
Vélvæðins í landbúnaði kostaði
■