Sjómannablaðið Víkingur - 01.08.1941, Page 18

SIGURÐUR DRAUMLAND:
Ferðabækur Vilhjálms Stefánssonar
Hættur líðandi stunda mættu gjarna verða til þess
að leiða hugi manna meir í norðurátt en almennt lief-
ir átt sér stað hingað til. Heit veðrátta og mikil auð-
æfi eru orsök ósamkomulags og manndrápa. Hið
rauða blóð mannskepnunnar þolir eigi eldskin mið-
jarðarsólarinnar og enn síður töíra gullsins, sem hin
hlýju lönd- eru rík af. þegar sólin steikir manninn að
utan, en sindur gullsins bálar hið innra með honum,
er eigi von á góðu. Hinir stuttu mildu vetrar Vestur-
Evrópu og henni líkra landa, þýða sama og ekki neitt
slökkvilið í þessu efni. Hér þurfa til að koma grimmi-
legar hörkur, Síberíufrost og Islandsnæðingar. Stöð-
ug íshafsveðrátta er ákjósanleg.
það var mikil yfirsjón af skaparanum, að flæma
ísöldina burt úr Evrópu, án þess að gera ráðstafan-
ir gegn Iblóði mannsins, eldi sólarinnar og sindri
gullsins. Ætla má þó, að hér hafi skrattinn gripið
fram í, með sinni venjulegu óþægð, og að af þeim
orsökum stríði nú hið montna mannkyn á heljar-
braut. En þá er að flýja afleiðingarnar af valdi
skrattans. íslendingar og aðrir Norðurlandabúar eru
þar á góðri leið, enda byggja þeir köld lönd. Aust-
rænir þjóðflokkar liafa einnig náð að byggja nýjan
heim í napri náttúru rússneskra og síberískra land-
flæma. Að einræðið sverfur að þeim enn, stafar að-
eins af því, hversu fast eldurinn og sindrið sækja á
að sunnan.
Bezti úrkostur mannkynsins verður því sá, að
sækja í framtíðina meir til norðuráttar. í veðráttu
heimsskautalandanna mun kólna sá vítski logi, sem
brennur því innra um brjóst og utan á skinni, —-
tendrar vígamóð í rauðu blóðinu, sem síðan fer ham-
förum og einskis svífst, unz það flýtur dautt á jörð-
inni. —
Hver er sá íslendingur, sem ekki kannast við ís-
lenzka Ameríkumanninn Vilhjálm Stefánsson, land-
könnuðinn mikla, sem tvímælalaust er frægasti ferða-
langur, er nú er uppi? Tvímælalaust! Já, því að þótt
einhverjir hafi ef til vill verið duglegir að ferðast
einhvers staðar annars staðar á hnettinum, þá hafa
þeir hvorki fyrirhitt jafn merkileg lönd og Vilhjálm-
ur, né liait jafn glæsilegt ritvald á enskri tungu til
kynningar starfsemi sinni. Og svo hafa sennilega
fáir ferðalangar verið gæddir jafn miklum dugnaði
og hann.
Vilhjálmur Stefánsson hefir farið þrjár ferðir norð-
ur um höf til íshafsstranda Kanada, og dvalið þar
samtals 10 vetur og 13 sumur. Um hverja ferð hefir
hann skrifað bók. Gegnum þær bækur, sem ritaðar
VÍKINGUR
eru af dásamlegri snilld, iást kynni af öllum beztu
eiginleikum Vilhjálms, en þeir eru einkum óbilandi
hugrekki og þrautseigja, hugkvæmni, gjörhygli og
skarpskyggni. Bækur þessar skrifaði hann á ensku
og voru þær til skamms tíma sem falinn fjársjóður
fyrir allflesta íslenzka lesendur.
það eru tólí ár síðan, að því var fyrst hreyft á
prenti, að ferðabækur Vilhjálms Stefánssonar væri
æskilegt að fá þýddar á íslenzka tungu. það gerði
undirritaður í vikublaðinu Degi 1928, En það varð
eigi fyrri en seint á árinu 1937, að sú útgáfa var haf-
in. það var áhugamaðurinn Ársæll Árnason í'yrv.
bóksali, sem þar gerðist framkvæmdavald. þýddi
hann sjálfur bækurnar, að fengnu leyfi höfundar og
safnaði áskrifendum. Á næstu tveim árum komu þær
allar út í heftum, eitt í hverjum mánuði, gegn á-
kveðnu gjaldi. Sala var geysimikil, en þó mun nokk-
uð vera óselt af þeim enn.
í íslenzku útgáfunni eru bækurnar í fimm snotr-
um bindum. Veiðimenn á hjara heims (Hunters of
the Great North) segir frá fyrst.u í'erð Vilhjálms og
er mjög æfintýralega skrifuð bók. Meðal Eskimóa
(My Life -with the Eskimos) fjallar um aðra ferðina
og raunhæfa kynningu Vilhjálms af kynþætti norð-
urvega, mannkynsdeild, sem getur orðið fyrirmynd
annarra. þriðja bókin skiptist í þrjú bindi og heitir
Heimsskautalöndin unaðslegu (The friendly Arctic).
Langsamlega efnismest og víðtækust lýsing af ríki
norðursins. En allar eru ferðasögur þessar svo
prýðilega skcmmtilega skriiáðar, að leitun mun vera
á jafn heillandi skáldsögum. Otal smásögum um
æfintýralega viðburði er stungið inn í frásögnina og
jafnvel vísindalegar athuganir og ýmiskonar smá-
hugleiðingar bera á sér blæ snilligáfunnar. Auðsjá-
anlega stendur rithæfni höfundarins á ósviknum
merg fornsagna og þjóðsagna ættþjóðar hans, Islend-
inga. —
það mun oigi mega um það deila, að lönd þau,
sem Vilhjálmur Stefánsson hefir kannað, eru stór
kostlega þýðingarmikil fyrir framtíð mannkynsins.
Sérstaklega rnundi þjóðum Evrópu reynast drjúg
hamingja, að sækja þangað nokkurn svala.
Sigurður Draumland.
18