Sjómannablaðið Víkingur - 01.08.1941, Side 19

Fimm millóna verðlagsuppbótin.
Verðlagsuppbótin á útfíutningsvörurnar
þykir alveg dæmalaus ráðstöiun
Þegar það fréttist, að Bretar ætluðu að ein-
hverju leyti að bæta íslendingum það tjón, sem
þeir kynnu að bíða af hernáminu og missi Mið-
Evrópu markaðarins, ætluðu sumir Framsókn-
ar-bændur eða kosningarsmalar alveg vitlausir
að verða. Þeir réðust á heygarðinn hjá Tíma-
liðinu með svipaðri græðgi og beitarhúsafén-
aður, sem ekki hefir séð stingandi strá í marga
daga.
Þessir menn heimtuðu, að öllu fénu yrði ráð-
stafað til þeirra. Eftir þetta urðu störf þing-
manna eintómar innbyrðis erjur út af þessu leið-
inda máli. Eftir mikið brask og braml var á-
kveðið að skipa nefnd til að úthluta þessu fé.
Eins og geta má nærri, þá ætlaði það ekki
að ganga vel að fá menn til að taka sæti í þess-
ari nefnd. Nefndinni var þó komið á laggirnar,
og hún hefir nú nýlega lokið við niðurjöfnun,
og hafa þau störf hennar orðið með hinum
mestu endemum.
Látum nú vera, þótt nefndin hafi látið sér
sæma að útbýta bændum um 87 % af uppbót-
inni, þótt þeirra hlutur af útflutningunum fyr-
ir hernámið hafi ekki verið nema 5%. Hitt er
öllu alvai'legra, að það er ekki hægt að sjá ann-
að en tilgangur þeirra með niðurjöfnuninni
hafi verið að viðhalda dýrtíðinni og verðlauna
alls konar okur.
Bændur eiga að fá greidda kr. 1.10 á hvert
kg. kjöts, kr. 2.00 á hvert kg. ullar og kr. 1.47
— eina krónu og fjörutíu og sjö aura — á
hverja kindagörn í viðbót við þá kr. 1,40, sem
þeim var borgað fyrir hana síðastliðið haust!
Á öðrum stað hér í blaðinu er birt núverandi
verðlag á landbúnaðarvörum í Noregi, og er
þar hægt að sjá, hverju íslenzkir bændur hafa
tapað við að geta ekki sent hinar fáu saltkets
tunnur þangað. Enski markaðurinn fyrir kjöt-
ið hefir alla tíð staðið þeim opinn, en verðið
þar verið miklum mun lægra en á innlenda
markaðinum. Því er þeim ekki úthlutað verð-
uppbót á eggin, sem þeir hafa selt Bretunum ?
Þessi úthlutun hefir þannig farið bændum
einum í vil, aðeins einum manni á hverju
sveitaheimili — hitt sveitafólkið allt, sem vinn-
ur hjá bændunum fyrir ákveðið gjald, hefir
verið jafnafskipt og „Grimsby-lýðurinn" við
sjóinn.
Úthlutun þessa uppbótarfjár er mál, sem all-
an almenning varðar. Það getur vai'la verið, að
nefndin hafi haft neinn siðferðilegan rétt til
að fara þannig að ráði sínu. Hvers vegna var
ekkert tillit tekið til sjómanna og útvegsmanna
á hinum afskekktu smástöðum, sem ekki höfðu
aðstöðu eða tækifæri til að selja nýjan fisk í
skip til útflutnings. Þeir hafa orðið að láta sér
nægja margfallt minna verð fyrir sama fisk-
magn en hinir, sem betur voru settir.
Þegar Bretar buðust til að greiða þessa upp-
bót, vissu þeir ekki og hafa varla búizt við, að
það, sem bændur kynnu að tapa við missi Mið-
Evrópu mai'kaðai’ins, rnyndu þeir meira en
bæta sér upp, með því að okra á innlendum
fjölskyldufeðrum við sjávarsíðuna, og brezka
setuliðinu.
Getur nokkrum réttsýnum mönnum blandazt
hugur um, að þessu fé hefði verið betur varið
á einhvern annan hátt. Segjum t. d. að mynd-
aður hefði verið með því séi’stakur sjóður til
að bæta framleiðendum tjón er þeir kynnu að
bíða af hernáminu eða völdum ófriðarins, og
þá ekki síður til að létta undir með þeim, er
misst hafa fyrirvinnu sína af styrjaldar ástæð-
um.
1 öðru lagi: að bæta neytendum í laixdinu hið
háa vöruverð og minnka þamxig dýrtíðina inn-
anlands, og létta um leið byrðar hinna virki-
legu fi'amleiðenda þeirra, sem íxota minna af
hi’ossum eix meii’a af aðkeyptu vinnuafli.
Eða í þriðja lagi. Ef ekki var hægt að koma
við neinu réttlæti við útbýtinguna, þá hreint og
beint að gefa Bi'etunum þetta fé aftur, til að
útbýta meðal þeirra í Englaixdi, sem hafa oi'ð-
ið harðast xiti í loftárásum, eða til að ala önn
fyrir ófeðruðum Bi’eta börnum.
Þetta myndi hafa verið rausnarlegt og sænx-
andi hinni ágætu íslenzku bændastétt, eins og
húix var, áður en nxikið af henni var spillt af
ófyrirleitnunx atkvæðasmölum. Kannske að það
hefði að einhverju leyti geta oi’ðið til þess að
eyða þeii’ri sérhagsnxuna sótt, sem þjóðin hefir
verið snxituð af síðasta áratuginn. Sjómaður.
VÍKINGUR
19