Fálkinn - 16.06.1934, Qupperneq 4

4
F Á L K I N N
jörðu víða uni land, en eigi meiri
en svo, að varla mundi liafa
verið orð á þeim gert, ef þær
hefðu ekki staðið í sambandi
við liinn mikla Eyjafjarðar-jarð-
skjálfta. Því Islendingar eru þvi
svo vanir, að jörðin bifist.
Það er venjan, þegar svo
mikla jarðskjálfta ber að hönd-
um, sem hjer var um að ræða,
að fólk sje ófúst til að liverfa
inn í hibýli sín aftur, jafnvel þó
að þau megi lieita lítið sem
ekkert skemd. Geigurinn, sem
grípur fólk, þegar jarðskjálft-
ann, Iiið ferlegasta náttúrufyrir-
hrigði sem heimurinn þekkir,
hýður því að halda sig úti undir
beru lofti, eða undir tjalddúk,
en ekki innan veggja eða undir
þaki, sem getur kramið fólk til
bana. Því að altaf má búast við
þvi, að móðir jörð liristi sig á
ný og máske öflugar en i fyrra
skiftið. Á Dalvik og víða í Hrís-
ey var svo ástatt, að jafnvel þó
að fyrirhygt hefði verið að fleiri
hræringar kæmi, var ekki við-
lil að fara aftur inn í húsin.
Þau hjengu uppi, enn ekki stóðu,
stenhúsveggirnir ýmist sprungn-
ir þvert og endilangt, eða með
gínandi sár, þar sem liálfir gaflar
eða meira höfðu fallið, eða gap-
andi rifur klofið veggina ofan
frá þaki og niður í jörð. Sam-
kvæmt skýrslu Sveinbj. Jóns-
sonar byggingameistara um
skemdirnar í Dalvik liöfðu 6
steinhús gereyðilagst og 16
skemst mikið, af 33 alls. En að-
eins 7 voru lítið sem ekkert
skemd. Timburhúsin, sem alls
voru 27 á Dalvík, sluppu betur.
Af þeim skemdust aðeins fjög-
ur mikið og ekkert es'ðilagðist,
en 13 sluppu að mestu leyti. Af
17 torfbæjum í Upsasókn eyði-
lögðust 6 og einn skemdist mikið
en aðeins tveir sluppu að heita
mátti. — Að því er skilgrein-
inguna snertir þá bendir hin
nýfengna reynsla i þá átt, sem
afleiðingar jarðskjálftans 1896
sýndi, að því er snertir lorfbæi
og timburhús. Þá gjörfjellu 161
hýli í Rangárvalla- og Árnes-
sýslu, og að kalla eingöngu torf-
bæir; en þau fáu vönduðu timb-
urhús, sem til voru á Suður-
landsundirlendinu, stóðu. Stein-
steypuhús munu þá engin hafa
verið lil austanfjalls, svo að ekki
er hægt að gera samanburð livað
þau snertir. Jarðskjálftinn síð-
asti er fyrsta prófraunin á stein-
steypuhús hjer á landi, og hún
virðist gefa vísbendingu um, að
timburhús sjeu öruggustu bygg-
ingarnar í jarðskjálftum og að
steinsteypuliúsin standi þeim
ekki snúning, nema steypan sje
því betur járnbent.
Allur sá fjöldi manna, sem
sviftur var húsnæði sinu þarna
í einu vetfangi varð fyrst og
fremst að fara að hugsaf' til þess,
að koma sjer sem best fyrir úti.
Tjöld voru ekki til nema af
skornum skamti, en því var
Fólk fyrir utan skemd hús, með etdhúsáhöld, sem bjargast hafa. í
miðjum hópnum sjest sjúklingur, sem búifí hefir verifí um i flatsœng.
tjaldað sem til var. Sumir gerðu
sjer tjald með því að reisa
rimlagrind og þekja liana með
segldúk og aðrir tóku til ólík-
legri úrræða, því að svo fer jafn-
an að þegar óvænl neyð steðjar
að, þá fallast manninum annað-
livort liendur, eða liann finnur
úrræði sem hann liefði ekki
fundið ótilneyddur. Tjöld komu
frá Alcureyri með fyrstu 1‘erð
og aðrar nauðsynjar sem fólkið
liafði verið svift. Leirtau var t.
d. lítið sem ekkert til á Dalvík
eða Hrisey, jafnvel i þeim hús-
um, sem, stóðu af jarðskjálft-
ann. Múrföst eldfæri öll úr
greinum gengin og ónotliæf. Það
má því geta nærri, að erfitt liafi
verið um alla matseld fyrsta
svo þá, sem jarðskjálftinn hafði
kvíað inni í híbýlum sínum, með
því að skekkja svo dyraumbún-
aði, að hurðum varð ekki lokið
upp. Um sjúklinga varð að búa
úti á víðavangi þangað lil tjöld
fengust handa þeim, eða hús-
næði i þeim fáu liúsum, sem
örugg þóttu.
Hjer hefir einkum verið sagt
frá því, sem gerðist á Dalvík,
því að þar var jarðskjálftinn
magnaðastur. Sá staður sem
næstur gekk var Hrísey. Þar
gerskemdust fimm steinhús og
60—70 manns urðu húsnæðis-
lausir. Kirkjan skemdist allrnik-
ið og klofnaði turninn frá kirkj-
unni. 1 Grenivík fjellu liús og
skemdir urðu miklar á brot-
Eitt af skemdu húsunum. Gaflinn altur gjörsprunginn og ónýtur. Verið
er að að koma fyrir skástífum við hann, til að halda honum uppi.
kastið, eigi síðnr en um aðbúð-
ina yfirleitt úti í tjöldunum.
En sú líkn fylgdi þrautinni, að
hið mesta blíðviðri og liiti var
þegar jarðskkjálftinn kom og
lijelst næstu daga. Ljetti það
mjög liðan fólksins, er ekki var
of góð fyrir. Það má nærri geta
hvernig fólkinu liefir verið inn-
anbrjósts, eftir ótta þann sem
það var lostið, að liorfa á Iieim-
ili sin hálfeydd eða í rústum og
mega biiast við nýjum skelfing-
um á hverri stundu. Og nærri
má geta, að ógnirnar sem yfir
dundu hafa eigi síst lcomið við
gamalmenni og sjúklinga, og
hættum innánhúsmunum. Og
hæir þar fyrir norðan hrundu
og skemdust.
IJeita mátti að jörðin væri á
sifeldu iði næstu daga og fram
á miðja viku, einkum á sunnu-
dag og mánudagsnótt. Þá nótt
voru um 20 kippir taldir í Hrís-
ey og sennilega hafa þeir ekki
verið færri í Dalvík, og voru
sumir þeirra snarpir. I þessum
kippum urðu meiri skemdir,
einkum á þeim húsum, sem lask-
ast liöfðu i fyrsta jarðskjálft-
anum.------
Að því er náttúrufræðingarnir
Steindór Steindórsson og Sig-