Verkalýðsblaðið - 14.08.1979, Blaðsíða 4

4 VERKALÝÐSBLAÐIÐ
14-tbl. 14.-:
ORKA OG OLÍA
Rotterdamsvindlið
Birgðateinkar olíuspek-
úlantanna í Rotterdam eru
sneisafullir. í einu vet-
fangi hækka þeir olíuverðið
svo að það verður tvisvar
sinnum hærra en verð það sem
OPEC (olíuframieiðandi rík-
in) ha.fði sett sem hámarks-
verð.
Sannleikurinn um Rotter-
dam-olíuverðiö er sá að það
er eitt allsherjar gróða-
svindl olíuauðhringanna.
Frá skrifborðum olíukónga x
Rotterdam er olíuverðinu
stýrt, en ekki frá skrif-
borðum olíukónga olíufram-
leiðandi ríkjanna.
Um langan tíma hafa
OPEC-ríkin unnið markvisst
að því að skapa einingu sín
á milli um hámarksverð á
olíu jafnframt sem þau hafa
reynt margar leiðir til þess
að hækka verðið. OPEC-ríkin
eru flest þriðjaheims ríki,
þ.e. fátæk þróunarlönd, sem
hafa ekki yfir að ráða fjöl—
breyttum atvinnuvegum og
alls ekki þróaðri iðnaðar-
tækni. OPEC-ríkin hafa
langflest þurft að kaupa nær
alla tækniþekkingu sína og
tæknibúnað til olxuvinnsl-
unnar frá iðnvæddu ríkjum
heims, fyrst og fremst Band-
aríkjunum og V-Evrópu. Verð
á þessari tækni og fram-
leiðslutækjum hefur alls
ekki lækkað í verði, heldur
þvert á móti—það hefur
hækkað mjög mikið. Er þvx
hægt að búast viö að OPEC-
ríkin haldi verðinu á olí-
unni lágu og óbreyttu?
Verðhækkanir OPEC-rfkjanna
eru hvergi nærri því sem nú
hefur gerst á Rotterdam-
markaði. Ef við berum sam-
an olíuverð OPEC-rxkjanna
og annað verð á vörum, þá
kemur £ ljós að verðhlut-
fall núna f júnfs.l. var
næstum því það sama og það
var árið 1974« Þetta þýðir
að ólfuverð OPEC-rfkjanna
gerir ekki meira en að halda
f við annað verðlag. Hver
skyldi svo gróði OPEC-rfkj-
anna vera af þvf?
lrVið kaupum togara eins
og bíla1’ sagði útgerðar-
maður einn, eigandi tveggja
t ogara. Það var hans
athugasemd við deilurnar
um togarakaup í kjör-
dæmi sjávarútvegsráð-
herra. Já, það er mun-
ur að vera maður og míga
standanc’i!
En kauði sagði meira
í blað þjóðfrelsis og
sósfalisma. Hann var
spurður, hvérju sætti,
að togarar hans sigldu
með allan afla. Jú,
hann sagði dallana vera
svo litla og gamla og
ófengsæla, að hann yrði
að láta þá sigla til að
mannskapurinn fengi
meira frí. I sigling-
um fær nefnilega hluti
áhafnar frí.
Ég leit yfir viðtalið.
Mig grunar, að einhverjir
sem þekkja þessa útgerð
gætu sagt okkur ýmis-
legt annað. Gaman
hefði t.d. verið að
rabba við eins og einn af
áhöfninni.
Hann hefði sagt okkur
að útgerðarmenn hugsi
nú um aðra en dekkblæk-
urnar, þegar þeir ákvæðu
hvort siglt skuli með
afla eða ekki.
Hann hefði sagt okkur
að gj aldeyririnn skipti
útgerðina miklu. T.d.
hefði síðari togarinn
verið keyptur fyrir gjald-
eyri, sem sá fyrri gaf
af sér.
Hann hefði sagt okkur,
að útgerðarmenn þessir
græddu vel á hverri sölu-
f erð.
Hann Jiefði sagt okkur,
að oft væri miklu smyglað
heim með skipinu úr sigl-
ingum. Það væri alls
konar varningur fyrir
útgerðarfólkið, s.s.
mublur og ísskápar. Og
það væru sko ekki græjur
af ódýrustu gerð.
Hann hefði sagt okkur,
að verðið úti er margfalt
á við það sem fæst hér
heima. Og svo fái út-
gerðin strax borgað, ef
siglt er.
Hann hefði sagt okkur
að útgerðin geti keypt
allt til skipsins úti
talsvert ódýrar en hér
heima, t.d. veiðarfæri
olíu, tæki, varahluti,
mat og ýmislegt fleira.
En hann hefði einnig
sagt okkur, að hitt væri
i svo sem alveg rétt að það
yrði kannski erfitt að
fá mannskap á fleytuna
ef alltaf væri landað
heima. Launamunurinn
væri það mikill.
Og hefði skipverjinn
sagt okkur allt þetta og
ýmislegt fleira, hefðum
við þakkað honum kærlega
fyrir.
Finnur
Olíuboranir við ís
Þegar orkukreppan veltur
yfir á þann hátt sem nú er
aö gerast fara hugmyndir og
vangaveltur af stað. Þær
hugmyndir hafa veriö settar
fram að hægt verði innan
ekki svo ýkja langs tíma að
vinna olíu úr olíuberandi
jarðlögum á landgrunni fs-
lands. Er þetta rétt?
Hvað tækniþekking framtíð-
arinnar kemur til með að
gera mcgulegt er ekki hægt
að geta sér til um. Hins
vegar er staðan í dag sú
að enn er ekki til f heim-
inum tækniútbúnaður sem ger-
ir það mögulegt á tryggan
hátt að bora eftir olfu á
svo miklu dýpi úti á regin-
hafi eins og er umhverfis
ísland. Auk þessa eru önn-
ur náttúruleg skilyrói sem
standa í vegi. Þar má
nefna að olía sem velkist
um í heitum suðrænum höf-
um brotnar niður á tiltölu—
lega skömmum tíma og er þvf
ekki alvarleg ógnun lífrík-
inu, nema f mjög miklum
mæli sé. 1 köldum sjó norð-
urhafa gerist niðurbrot olíu
hins vegar miklu hægar. Til-
tölulega lftið magn olfu
getur haft verulega skaðleg
áhrif á lífrfkið. Svif og
þörungar f efstu lögum sjá-
arins er f hættu og þar með
fiskar þeir sem á lffverum
lifa.
Margvísleg ófyrirsjáanleg
vandamál komu á daginn f
Norðursjónum. S þeim stutta
tíma sem olfustarfsemin hef-
ur verið í Norðursjónum hef-
ur lífríki sjávarins verið
stórskaðað. Fiskveiðar á
mörgum svæðum dregist saman
eða lagst af. A.m.k. einu
sinni hefur komið olfugos
(blow out), þar sem mikið
magn olíu rann út. Sífelld-
ur olfleki er við nær alla
borturna. Þetta á sér stað
í Norðursjónum, sem er frek-
ar grunnur og úthafsöldu
gætir ekki. Þar eru hins
vegar oft krappar kvikur og
yfirborðsbárur.
Sú reynsla sem hingað til
hefur fengist af olíuvinnslu
úr hafsbotni kemur ekki að
fullum notum við borun þar
sem úthafsöldur ráða og
dýpi er miklu meira.
Þegar tillit er tekið til
Líkur á því að elíu se að
finna á landgrunni íslands
eru allmiklar. Rannsoknir -
sem gerðar bafa verið benda
til þess. Sterkasta ábend-
ingin um að svo se er e.t.v.
þögn russa um niðurstöður
þeirra af rannsoknum á jarð-
lögum landgrunnsins noröur
og austur af landinu.

1 , R| . ‘VSWlr- iwv .J/FmmvS/’ ’