Vikan - 06.03.1940, Blaðsíða 3

VIKAN, nr. 10, 1940
3
Glatt á hjalla í Rauðhúsum. Stalin, Andrejew, Voroshilov, Dimitrof og M olotov fyrir framan múrana í Kreml. Eru þeir að hlæja af því, að þeir líti
svo björtum augum á framtíðina í Evrópu ? Eða um hvað eru þeir að hugsa, þessir státnu og broshýru menn, sem ráða örlögum 170 millj. manna.
Utanríkis-pólitík Rússa. “"“”A“ír
Eftir að styrjöld sú, er nú geisar í
Evrópu, hófst, lukust upp augu
manna fyrir þeim miklu lygum, sem
nazistar og kommúnistar hafa undanfarið
verið að telja mönnum trú um, að í heim-
inum yrði barizt um hugsjónir (ideallogi-
ur) en ekki um lönd og hagsmuni. Fyrstu
árin eftir að Hitler hafði fengið völdin í
Þýzkalandi urðu ofsóknir hans á hendur
verkalýðshreyfingunni til þess að vinstri
flokkar allra landa hófu ofsafengna bar-
áttu á móti öllum þeim, er höfðu samúð
með nazismanum. Jafnhliða því, sem Hitler
prédikaði krossferð á móti Sovétríkjunum
og lét það í ljósi, að höfuðhlutverk nazism-
ans ætti að vera að mynda brimbrjót á móti
rauðu hættunni. Þetta varð til þess að
Sovét-Rússland leitaði um stundarsakir
samstarfs við lýðræðisríkin í Vestur-
Evrópu, sem ekki að ástæðulausu óttuðust
uppgang Hitler-Þýzkalands. Jafnframt
þessu lét yfirstjóm 3. Internationale (Al-
þjóðasamband Kommúnista) flokka sína
víða um lönd leita samstarfs og samvinnu
við lýðræðissinnaða vinstri flokka á þeim
grundvelli, að hér eftir stæði úrslitabarátt-
an í stjómmálum heimsins um það, hvort
ráða skyldi lýðræðið eða nazistiskt einræði.
Þetta var í raun réttri rökrétt afleiðing
af utanríkispólitík Moskva-stjórnarinnar.
Samhliða því sem hún leitaði samvinnu við
lýðræðissinnaðar ríkisstjórnir vesturveld-
anna, hlutu stuðningsflokkar hennar að
leita samstarfs við lýðræðis sinnaða stjórn-
málaflokka hvar sem því var við komið.
Hitlers-stjómin, sem á sama tíma átti í
höggi við lýðræðisríki Vestur-Evrópu,
hlaut líka að segja þjóð sinni að Moskva-
komúnisminn og enska og franska lýðræð-
ið væri allt af sömu rótum mnnið. Og
stuðningsflokkar Hitlers utan Þýzkalands
skipuðu borgaralegum lýðræðissinnum,
sósíaldemokrötum og kommúnistum á
sama bekk. Þannig myndaðist meðal al-
mennings í Evrópu sú skoðun, að komandi
stríð yrði stríð milli nazisma og einræðis
annars vegar og hins vegar lýðræðis og
sósíalisma. Svo djúpar rætur festi þessi
skoðun meðal manna, að jafnvel þaulæfðir
blaðamenn, rithöfundar og stjórnmála-
menn, trúðu þessu í einlægni, en fleiri
munu þeir þó hafa verið, sem litu svo á
að hagsmunaástæður en ekki hugsjóna
lægju til grundvallar þeim miklu andstæðu-
fylkingum, sem virtust vera að myndast.
En einstaka hjáróma raddir hófu sig upp
úr öllu hugsjónaglamrinu og bentu á, að
hingað til hefði fyrst og fremst verið bar-
izt um hagsmuni í heiminum, og að ólíklegt
væri, að stórveldin færu nú að skipa sér í
fylkingu með eða á móti nazisma. Blædel,
utanríkismálaritstjóri hins danska íhalds-
blaðs Berlingske Tidende og hinn frjáls-
lyndi enski stjórnmálamaður Vernon Bart-
lett voru þar fremstir í flokki. Fáir tóku
þá alvarlega. Það þarf þó ekki mikla skarp-
skyggni til að sjá, að hinum borgaralegu
lýðræðisstjómum hefir ekki verið ljúft að
leita samstarfs við arftaka byltingarinnar
í austri og tæplega hefir Stalin-stjómin
rússneska borið mikla hlýju til Breta og
Frakka, sem á byltingarárunum höfðu
lagt hafnbann á Rússland og svelt það inni.
En allt um það, sá gagnkvæmi og innilegi
fjandskapur, sem ríkt hafði milli Frakka
og Breta annars vegar og Rússa hins veg-
ar hvarf sem mjöll fyrir sólu þegar Hitler
hrifsaði til sín völdin í Þýzkalandi. Allir
óttuðust yfirgang hins herskáa Stór-
Þýzkalands. Enda þótt Hitler sneri í fyrstu
sókn sinni á hendur smáríkjunum í Mið-
Evrópu, mun framsýnum stjórnmálamönn-
um í London og París frá öndverðu hafa
verið ljóst, að hann myndi ekki láta hér
staðar numið. Þess vegna reyndu Bretar
og Frakkar að koma upp sterku, and-
þýzku bandalagi. Hvort, sem þeim var ljúft
eða leitt urðu þeir að leita vináttu Rússa
og hún var í fyrstu auðsótt, því að Moskva-
stjóminni var vel kunnugt um Ukrainu-
draum Hitlers. Bæði í ræðu og riti höfðu
Hitler og félagar hans prédikað þýzka
krossferð í Austurveg og talað um, að
Ukraina og Kaukasus ættu að hverfa í
skaut hinnar miklu Germaniu, sem fyrir
tveimur áraþúsundum hafði teygt arma
sína austur að Don, þegar Austgotar réðu
yfir öllu Suður-Rússlandi. Stalin og félög-
um hans mun ekki hafa geðjazt vel að