Fríkirkjan - 01.12.1899, Qupperneq 4

180
fyrirkoraulagimi að nema af þeim mönnum, sem fylgja ])eim
meginreglum „að guðs orð eitt, en ekki rikið né biskupar",
eigi að ráða löguin og lofum.
Um Ameríku segir hann: „mikiu meira líf og hreyíing er
þar í kirkjum en nokkurstaðar í gömlu löndunum.
Eptir að síra Mattías hefur lokið þessu lofsorði á frikirkj-
urnar, þá kemur hjá honum lýsing á ekta ríkiskirkju, nefnilega
biskupakirkjunni á Englandi, og er sú lýsing alit annað en fögur
eða fyrirmyndarleg: „ofmetnaður og eigingirni, skinhelgi og
þráiyndi, apturhald og hroki — aliar syndir skriptlærðra og
farísea. “ Vér bætum við: allar venjulegar ríkiskirkju syndir.
Hún vill „eiga allt, gína yfir öllu“ (gín ekki kirkjan á landi
voru enn yflr rangfengnu fé ?). . . . Forréttindi auður og ofmetn-
aður. . . . Fjöldi presta lifir við sult og seyru, en aðrir fá laun
eins og biskupar (þetta frá 2,000 til 15,000 pund, 36,000 til
270,000 — kr.).“ Verður ekki hver, sem les þetta, ósjálfrátt að
færast nær fríkirkjuhugmyndinni?
Síra Mattías kannast við að fríkirkjuhreyfingar i öðrum
löndum hafi haft mjög góð áhrif í tímanlegu tilliti og tekur
auðsjáanlega þær fríkirkjur, sem hann þekkir þar, framyfir
ríkiskirkjuna. Getur þess að margir (og má bæta við hinna
vitrustu manna t. d. Gladstone) vilji afnema rikiskirkjubáknið
enska, sem ekki er nein furða eptir lýsingu síra Mattíasar á
henni. En á íslandi á þetta að vera allt með öðrum hætti,
þar á fi íkirkja að vera óhugsanleg, og hið mesta óráð, að losa
kirkjuna úr sambandinu við rikið. Og fyrir hverjar sakir?
í einu orði fyrir það, að „ísland er ekki Ameríka!" Það er
hægt að kasta fram svona ástæðu. en það er erfiðara að sanna
að hún liafi verulegt gildi.
Auðvitað er ísland ekki eins fjölbyggt og auðugt eins og
sum önnur lönd; en til þess að þar af .verði dregin sú álykt-
un, að vér íslendingar hljótum þess vegna að fara á mis við
blessun þá, sem fríkirkja annarstaðar hefur haft í för með sér, þá
verður að leiða rök að því, að fátækt landsins gjöri fríkirkju
ómögulega. En það verður erfitt viðfangs, eptir að söguleg
sönnun, reynslusönnun, er komin fyrir hinu gagnstæða, þar
sem lítill hluti einnar sveitar hefur urn mörg ár haldið uppi
hjá sér frjálsri kirkju.