Samtíðin - 01.03.1957, Side 7

2. hefti 24. árg.
Nr. 230
lllarz 1957
TÍIVIARIT TStL $KEMMTU\AR OG FRÓÐLEIKS
SAMTÍÐIN kemur út mánaSarlega nema í jan. og ágúst. Ritstjóri og útgefandi: Sigurð-
ur Skúlason, Reykjavik, sími 2526, pósthólf 472. Árgjaldið, 45 kr. (erl. 55 kr.), greiðist
fyrirfram. Áskriftir miðast við siðustu áramót. Áskriftargjöldum veitt móttaka i Bæk-
ur og ritföng hf., Austurstræti 1. — FcTagsprentsmiðjan hf.
^4ron Cju&lran l
áóon ,
Lauwi syndarinnar er tlasiiíi
EKKI ERU mörg- ár, síðan svo var kveð-
ið: Farið allar fornu dygðir/
fjandans til í bráð og lengd.
I meira en þúsund ár hefur okkar litla
þjóð lifað í þessu lirjóstruga landi í nábýli
við hafís og heimskautskulda. Hungrið
var helvegur hennar og beiningastafur-
inn fangaráð þeirra, er ekki eygðu aðra
leið til iífsbjargar. Lif þjóðarinnar var
háð duttlungum skins og skúra, og þó
voru skuggarnn miklu fleiri en ljósgeisl-
arnir, sem heilladísirnar vörpuðu á veg
hennar. Pegar kjörin voru kröppust, komu
kostir þjóðarinnar hvað greinilegast í ljós.
Fornar erfðadygðir entust þá bezt í bar-
áttunni við eymd og áþján.
Hófsemi, trúrækni, skyldurækni, spar-
semi og nýtni hafa löngum verið taldar
dygðir. Án þeirra hefðu íslendingar liðið
undir lok. I>að bar við, að hungrið knúði
menn til þjófnaðar og gerði þannig upp-
reisn gegn eignaréttinum. Og refsingar
voru harðar. Ef Gálgaklettar Þingvalla
mættu mæia og hamraveggir Almanna-
gjár í grennd við Drekkingarhyl fengju
bergmálað neyðaróp þeirra, er þar létu líf
sitt oft fyrir litlar sakir, myndu menn
skilja betur, hve strangar kröfur voru
fyrrum gerðar hér tU dygðugs lífernis.
Menning og mannúð okkar tima fer
mýkri höndum um hrösula meðbræður
en gert var fyrr á öidum. En samúðin
gerir líka minni kröfur til dygðugs líf-
ernis. Og svo langt skref befur verið stig-
ið hér aftur á bak, að hinum fornu dygð-
um hefur afdráttariaust verið sagt að fara
til fjandans. í því litla rúmi, sem mér er
ætlað hér, langar mig að víkja örfáum
orðum að einni þessara fornu dygða, spar-
seminni.
Hófleg sparsemi hefur jafnan verið tal-
in dygð hér á landi og jafnframt verið
mörgum manninum lífsnauðsyn. Á undan-
förnum árum hafa margir íslendingar
eignazt mikið fé með tiltölulega lítilli fyr-
irhöfn. En það er gamalla manna mál, að
fljóttekinn gróði loði fáum Iengi við hend-
ur. Á s'.ðustu ánmi hafa skapazt hér alveg
ný viðhorf til sparseminnar. Fólk, sem
hefur neitað sér um margháttuð lífsþæg-
indi, en sparað og lagt fyrir fé, hefur vakn-
að við þann vonda draum, að sparifé þess
var að engu orðið og hin forna dygð,
sparsemin, er í framkvæmdinni helber
lieimska. Vilji íslendingar njóta fjármuna,
sem þeir afla, verða þeir að eyða þeim
tafarlaust, en tapa þeim að öðrum kosti.
Frá sjónarmiði einstaklingsins er þetta
brot á aldagamalii reglu: að f é skuli minnka
því meir sem það liggur lengur á vöxtum.
Frá sjónarmiði þjóðfélagsins er það stað-
reynd, að þann dag, sem ekkert sparifé
er til í landinu, er hér ekki framar um
menningarþjóðfélag að ræða. En þjóðfé-