Faxi - 01.05.1947, Qupperneq 5

F A X I
5
Málverkasýning F. í. F.
inn { loftinu, heiðríkjuna og blámann,
angan moldarinnar, hjal lindarinnar, báru-
nið við ströndina. Og við höfum hlustað
með þeim á fossaniðinn, heyrt hinar „ó-
leigðu gígjur“ slegnar uppi um öræfin,
lagt eyrun við kliðmjúku kvaki vorfugl-
anna. Það er ilmur gróandans úr vorkvæð-
um þeirra og heiðríkja vornæturinnar yfir
þeim.
Allir kannast við vorljóð 19. aldar skáld-
anna. Þau lýsa hugblæ eða stemningu, sem
er í ætt við vorið: . . . Nú andar suðrið
sæla vindum þýðum . . . Vorið góða grænt
og hlýtt . . . Þýtur á smávængjum grein
af grein, grösin við morguninn tala . . .
Nú vakna þú, Island, við vonsælan glaum,
af vorbylgjum tímans á djúpi . . .
Skáld þessarar aldar áttu mikið af vori,
enda er vorið grunntónninn í þeirra beztu
ljóðum. Nítjánda öldin er líka eins og
vor í íslenzkri sögu. Þá vaknar fyrir al-
vöru framfara og sjálfstæðisþrá Islendinga.
Skáldin urðu snortin af þessu innra vori
í hugum manna, og þau efldu kjarkinn og
stæltu viljann til þess að söguþjóðin öðl-
aðist fullt frelsi á ný.
Skáld 20. aldarinnar yrkja líka um vor-
ið. Þau eru snortin af hinu vaknandi lífi,
tímamót vetrar og vors valda þeim geð-
blæ, sem minnir á „sól og vor um allan
dalinn . . .“
Sunnanvindur sumarhlýr,
sól og vor um allan dalinn.
Heilsar tindum himinn nýr.
Huldan ,sem í fossi býr
gígjustreng af gleði knýr.
Grænkar meðan hlustar balinn.
Og svo þessi blessaði lífskraftur, þegar
allt verður aftur nýtt, hin eilífa endur-
nýjun:
Yfir veg þinn, vorið nýtt,
vaxa blóm í hverju spori.
Allt, sem fraus, er aftur þýtt,
allt, sem kól er vermt og hlýtt.
Allt hið gamla er aftur nýtt,
yngt og prýtt af sól og vori.
Kliðmjúkur vængjaþytur vorgyðjunnar
birtist í kvæði eins og þessu, þar sem skáld-
inu finnst eins og innsta þrá mannsins
laugist og skírist í ljósalind vorsins:
Yfir lágsveit, hæðum, hnjúkum
hvílir friðarmóða blá.
Gyðja vorsins vængjum mjúkum
veifar yfir landi og sjá,
starir mildu ástarauga
eilífdjúpum himni frá —
eins og hana langi að lauga
ljósi, mannsins innstu þrá.
Dagana 9 til 21. apríl sýndu 30 frí-
stundamálarar 225 olíumálverk, vatnslita-
myndir og teikningar í Sýningarskála
myndlistarmanna, Reykjavík.
■ En fyrir tæpu ári síðan, 17. maí 1946,
var félagið stofnað með 30 meðlimum,
sem ákváðu þá þegar að vinna að sam-
sýningu þessari, — og fleiri munu á eftir
fara. Meðlimir félagsins eru nú orðnir 50.
A.lls sóttu sýninguna 4500 manns, en 27
myndir seldust.
1 ávarpsorðum sýningarskrár segir m. a.:
„Höfuðmarkmið og tilgangur þessarar
sýningar er að hvetja sem flesta til þátt-
töku í myndagerð, í fullri vissu þess, að
sú tómstundaiðja er bæði þroskandi og
skemmtileg og getur orðið hagnýt, ef vel
tekst.
Föndur með pensil og liti glæðir einnig
áhugann fyrir málaralistinni og eykur
skilning á verkum listamannanna, og verð-
ur til þess að gera málaralistina að meiri
almenningseign en nú er. Það getur ekki
hjá því farjð, að aukinn skilningur al-
mennings á viðfangsefnum og verkum
listamannanna, verði þeim stoð og hvatn-
ing í hinni menningarlegu baráttu, er þeir
heyja fyrir land og þjóð.
Þessi sýning á þv! ekki rætur í fordild
einni saman, heldur er hún aðeins einn
þáttur í vaxandi starfsemi, sem vill vinna
að auknum skilningi og vaxandi virðingu
fyrir hinni ungu íslenzku málaralist.
Enginn, er sýnir myndir sínar hér, telur
sig vera listamann, því síður að krafa sé
gerð til að aðrir telji að svo sé . . . “
I öðrum vorkvæðum kveður við af
djarfri kæti og glæstum vonum:
Eg vaknaði snemma, og frjálsari en fyr,
og fagnandi vorinu stökk eg á dyr
og unað og gleði eg alls staðar sá,
og aldrei var fegra að lifa en þá,
því geislarnir dönsuðu um sveit og um sæ,
það var söngur í lofti og ilmur í bæ.
Það var morgun í maí.
Þá fann eg, hvað jörðin er fögur og mild.
Þá fann eg að sálin er moldinni skyld,
fannst guð hafa letrað sín lög og sinn dóm
með logandi geislum á strá og blóm.
Öllu hógværar varð ekki að orði komizt
gagnvart sýningargestum og gagnvart
myndlistarmönnum dagsins, sem hafa
væntanlega einhvern tíma verið á svipuðu
þroskastigi og sumir hverjir hinna þrjátíu
frístundamálara, er sýndu þarna.
Maður vaknar sem sagt ekki við það
einn góðan veðurdag að samtíðin segi:
„Þú ert orðinn landsfrægur listmálari",
— nema að hafa föndrað lengi við liti og
pensil, lagt að sér, orðið fyrir vonbrigð-
um og lært af reynslunni.
Það er margur kallaður, en fáir einir
útvaldir listmálarar ! orðsins réttu merk-
ingu. Guði sé lof, því hvað yrði um þorsk-
inn, ef allt mannfólkið tæki upp á þv!
að vaka samfleytt í fjörutíu daga og fjöru-
tíu nætur við myndagerð?
Keflvíkingar áttu tvo fulltrúa á þessari
sýningu, Helga Jónsson, — sem beitti sér
fyrir stofnun félagsins og er formaður
þess, — og Arinbjörn Þorvarðarson.
Myndir þeirra beggja vöktu athygli sýn-
ingargesta og dagblöðin gátu þeirra að
nokkru.
Einn sýningargesta sagði við mig:
— Þið eruð farnir að standa uppúr kös-
inni, Keflvíkingarnir, þykir mér“.
— Finnast þér myndir Helga og Arin-
björns bera svo mjög af hinum? sagði ég.
— Nei, ég átti nú ekki beinlínis við
það, heldur hitt, að þið virðist vera farnir
að koma auga á annað en þorskinn".
— Blessaður vertu, svaraði ég þá. — Það
er óralangt síðan, að Keflvíkingum var
ljóst, að aðra fiska væri að finna ! sjónum
Allt bergði af loftsins blikandi skál.
Allt blessaði lífið af hjarta og sál.
Jafnvel moldin fékk mál.
— Umhverfið er hrjóstrugt. Melar og
móar, holt og heiðar breytast lítið öld
fram af öld. Þó klæðast þessi hrjóstur nýj-
um skrúða á hverju vori, þá tjalda þau þv!
frjómagni sem íslenzk mold á til. Og um
leið og hið nýja líf fæðist úti í náttúr-
unni kemur aftur „vor í sál“ hinna mörgu,
sem fagna íslenzka vorinu.
Velkomið, vor. V. G.