Framsóknarblaðið - 20.12.1994, Page 8

8
FRAMSOKN ARBLAÐIÐ
Þátttaka varnarliðsins í Björgunarstarfi
í Vestmannaeyjagosinu 1973
Stutt samantekt eftir Friðþór Kr. Eydal
um ösku sem lagðist með mikl-
um þunga á þök og veggi.
Megnið af þessum mönnum var
flutt loftleiðis með öllum tiltæk-
um flugvélum daginn eftir. í
þessum hópi voru meðal ann-
arra allt að 130 varnarliðsmenn
þegar mest var og unnu þeir að
þessu starfi, sem stóð sleitulaust
næstu vikurnar. Vinnuflokkur
varnarliðsmanna fékkst fyrst og
fremst við mokstur ösku af þök-
um húsa sem hundruðum saman
lágu undir skemmdum af hennar
völdum, en einnig tóku þeir þátt
í pökkun og flutningi á tækja-
búnaði fiskvinnslustöðvanna og
öðrum þeim störfum er til féllu.
Ýmsir erfiðleikar töfðu þetta
verk sem önnur, svo sem óblíð
vetrarveðráttan og eldvirknin
með öllum þeim hættum sem
henni fylgdu svo sem banvænu
gasi og ofankomu.
Er leið á mánuðinn var ljóst
að flytja yrði tækjabúnað fisk-
vinnslustöðvanna í Eyjum til
lands og var leitað til varnarliðs-
ins um aðstoð við þá flutninga í
lofti. Par eð varnarliðið sjálft
réð ekki yfir neinum stórum
herflutningavélum óskaði yfir-
maður þess aðstoðar bandaríska
flughersins sem brást skjótt við
og sendi tvær C-130 Herkúles
flutningavélar til landsins í
þessu skyni. Hófu þær að fljúga
með fiskvinnslutækin frá Eyjum
þann 16. febrúar. Alls höfðu
þessar tvær flugvélar flutt 677
tonn og 444 farþega til og frá
Eyjum er þessum flutningum
lauk 1. mars og þær héldu aftur
vestur um haf.
Þegar hraunflóðið tók að
þrengja að innsiglingunni í
Vestmannaeyjahöfn hug-
kvæmdist mönnum að reyna að
hefta framrás þess eða breyta
farvegi hraunsins með sjókæl-
ingu eins og frægt er orðið og
hlotið hefur ítarlega umfjöllun.
Ljóst var að til þessa verks dygði
ekkert minna en stærstu vatns-
dælur og mikið magn af leiðslum
og öðrum tilheyrandi búnaði.
Pað kom í hlut varnarliðsins að
aðstoða við útvegun á slíkum
búnaði til kaups og láns í Band-
ríkjunum að ósk íslenskra
stjórnvalda. Megnið af þessum
búnaði barst loftleiðis með stór-
um herflutningaþotum til lands-
ins í lok marsmánaðar og var
umsvifalaust fluttur sjóleiðis til
Eyja.
Áður hefur verið minnst á
þátt varnarliðsmanna sjálfra, en
margir íslenskir starfsmenn
varnarliðsins lögðu einnig dygga
hönd á plóginn og má þar nefna
slökkviliðsmenn og aðra er þátt
tóku í björgunaraðgerðum og
síðar kælingu hraunflóðsins með
Svein Eiríksson slökkvistjóra í
broddi fylkingar og aðra er
önnuðust skipulagningu og aðra
vinnu á Keflavíkurflugvelli.
Þáttur Sveins hefur verið rakinn
all ítarlega á öðrum vettvangi,
en hann vann að þessu verki
með heimamönnum og öðrum
mánuðum saman og fór svo að
lokum að Surtur varð að láta í
minni pokann og lauk dælingu á
hraunið þann 5. júlí.
Hér hefur verið stiklað á stóru
um þátt varnarliðsins í aðgerð-
um vegna eldgossins í Eyjum
fyrir tuttugu árum. Ekki er að
efa að sú reynsla er þátttakend-
ur öðluðust í þessum hildarleik
við náttúröflin hefur verið
mörgum gott veganesti og öðr-
um mikið ævintýri. Varnarliðs-
mönnum og starfsmönnum
varnarliðsins var sýndur ýmis
sómi af heimamönnum og
íslenskum yfirvöldum fyrir sitt
framlag eins og öllum þeim er
létu til sín taka á þessari ögur-
stundu.
Unnið úr gögnum varnarliðs-
ins í maí 1993. Undirritaður er
ekkert sérstaklega vel að sér um
sögu gossins utan þess almenna
sem birst opinberlega í gegnum
árin. Eitthvað gæti vantað í
þessa úttekt.
Friðþór Kr. Eydal
Strax er ljóst var að eldur vai
laus á Heimaey afaranótt 23.
janúar 1973 óskuðu Almanna-
varnir Ríksins aðstoðar varnar-
liðsins við flutning fólks til lands
með flugvélum. Björgunarsveit
varnarliðsins, „Detachment 14“
sendi þá strax þyrlur sínar á
vettvang og flutti sjúkt og las-
burða fólk til Reykjavíkur
ásamt flutningaflugvélum flot-
astöðvarinnar á Keflavíkurflug-
velli, samtals 67 manns.
Yfirmaður varnarliðsins, Bel-
ing flotaforingi, bauð strax fram
frekari aðstoð er að gagni mætti
koma. Fljótlega var ljóst að
flytja yrði búsmala Eyjamanna
tii lands þar sem annast mætti
hann og var leitað til varnarliðs-
ins til að annast það verk. Voru
tæplega 400 fjár flutt til lands
með þyrlum og flugvélum varn-
arliðsins 26. og 27. janúar.
Slökkviliðsstjórinn á Keflavík-
urflugvelli var jafnframt lánaður
til þáttöku í björgunaaðgerðum
ásamt slökkvibifreið og margs-
konar öðrum búnaði. Kom hann
til Eyja við fjórða mann þann
26. janúar.
Veður var óhagstætt næstu
daga en 30. janúar hófst flutn-
ingur búslóða til lands með flug-
vélum. Pá tóku varnarliðsmenn
einnig þátt á að flytja búslóðir
Eyjamanna landveg frá Þorláks-
höfn til Reykjavíkur. Loftflutn-
ingarnir fóru fram með öllum
tiltækum flugvélum þar á meðal
tveimur C-47 og einni C-117
(tvær mismunandi útgáfur af
Douglas DC-3) flotans á Kefla-
víkurflugvelli en oft varð þar hlé
á vegna óhagstæðs veðurs. Mest
var flutt af búslóðum og öðrum
varningi til lands, en jafnframt
flutti herinn fólk til og frá
Heimaey ásamt matvælum og
öðrum nauðsynjum vegna
björgunarstarfsins. Voru „Jolly
Green Giant“ þyrlur björgunar-
sveitarinnar einnig notaðar við
þessa flutninga, einkanlega þá
er ekki var lendandi öðrum flug-
vélum í Eyjum vegna hliðar-
vinds.
Á tíunda degi gossins, þann 1.
febrúar, var ákveðið að um 500
menn yrðu fluttir til Eyja strax
og gæfi til þess m.a. að freista
þess að verja hús tjóni af völd-