Eining - 01.12.1951, Síða 12

12
EINING
Við vitum, að vinna er nauðsynleg til
lífsviðurhalds, og vinnum því af ástund-
an, fram yfir allar vonir. Við öflum fæðu
okkar úr skauti jarðar og bætum hana
ár frá ári. Og á sama hátt öflum við
okkur hita og ljóss. Við njótum ótelj-
andi þæginda og gæða, sem frábæru
hugviti hefur tekizt að framleiða.
Hvern morgun stöndum við and-
spænis nauðsynlegu dagsverki. — Við
göngum að verki og vinnum það af
mesta dugnaði, og þrautseigju, sem er
aðdáunarverð.
Með óviðjafnanlegri atorku, áræði og
snilld, höfum við getað gert undirdjúp-
in og háloftin að farbrautum okkar. Og
nú mænum við athugulir á nágranna-
hnettina. Engan skyldi undra, þótt einn
góðan veðurdag, tæki maðurinn að
ferðast á milli þessara hnatta. Hvernig
er annað hægt, en að dást að slíkri
veru?
Hvenær sem maðurinn stendur and-
spænis óyfirstíganlegum erfiðleika,
gengur hann að verki og sigrar hann á
sínum tíma. Ef honum er áfátt í ein-
hverju, sé eg ekki, hvar það er. Eg
held ekki, að honum sé áfátt í neinu.
Eg held, að hann sé barn alheimsins og
erfi eilífðina. Mér finnst hann vera dá-
samlegur. Eg er heilhuga hluthafi hans,
og fagnandi yfir því að vera einn af
mönnunum".
Þessi glaða og djarfa rödd er hress-
andi tilbreyting frá öllum hrakspánum,
heimsendakenningum og hugarvíli. —
Vissulega eru alltaf tvær hliðar hins
mikla vandamáls mannkynsins, en oft
verður okkur á að stara um of á dökku
hliðina. Þrátt fyrir allt er mannkynið á
leiðinni upp himnastigann, frá grjót-
hörðu bæli villidýrsins og svikahrappn-
um, er rænir bróður sinn, jafnvel frum-
burðarréttinum, og upp til draumasælu
guðsbarnsins, er sér „himnana opna“
og engla friðarins tengja saman veröld
Guðs og mannanna.
En það glepur okkur jafnan, að kross-
gangan er leiðin að himnabrúnni, og
krossinn sjálfur efniviðurinn í himna-
stigann.
Svipstundar hugarflug
Eg stóð upp frá ritvélinni, hálf þreytt-
ur eftir langan og erilsaman dag. Klukk-
an var hálf ellefu. Allt var kyrrt og rótt,
inni og úti, þar sem eg á heima, á Kópa-
vogshálsinum. Eg gekk að glugganum,
dró tjaldið til hliðar og horfði út. Bik-
svartar skýjabreiður voru út við sjón-
deildarhringinn, og boðuðu þær illviðri.
Hærra á himni voru léttar skýjatásur og
stórar heiðar gloppur á milli. Þar tindr-
uðu stjörnur, en tungl skein í fyllingu.
Á vogana sló björtum glampa af hinu
milda og töfrandi mánaskini.
Eg fór að hugsa um þessa jörð okk-
ar, litlu eða stóru jörð, hvort heldur við
viljum kalla hana. — Við störum út í
ómælisgeiminn og vitum, að við stönd-
um á þessari litlu kúlu, sem spinnur
sína hringrás með geysihraða, ár og síð
og alla tíð, öld eftir öld og árþúsundir
eftir árþúsundir. Á henni mæðir ofsa-
hiti og nístandi kuldi, fellibyljir, flóð-
öldur og heiftugir stormar. Hún fær
krampadrætti, spýr eldi og brennisteini,
skelfur og nötrar á stórum svæðum.
Á henni iðar svo allt hennar furðu-
lega líf, allt frá vírusum til stórhvel-
anna og hinna risavöxnu landdýra, og
þar á milli er hin furðulega mannvera
með allt sitt fádæma brölt, guðsdýrkun
og heilagleik, sjálfselsku og manndráp,
ræktun og eyðingu, uppbyggingu og um-
turnun.
En hvað svo um allar aðrar jarðir í
himingeimnum? Er líf þar, og hvers
konar líf er það? Eru þar tröll, menn,
englar, guðir eða hvað? — Eru þar
kannske aðeins villidýr, einhverjar ægi-
legar ófreskjur, eða eru þar illir andar
og djöflar.
Ef til eru vitsmunaverur á þeim hnött-
um, hvað skyldu þær halda um okkar
jörð? Skyldu þeir vita, að hér er til
Einstein, sem allt reiknar út? Skyldu
þeir vita um afrek Mussolinis, Hitlers
og Stalins, og skyldu þeir hafa vitað
nokkuð um Óla Maggadon?
Getum við fullyrt nokkuð um lífið á
öðrum hnöttum, t. d. þeim, sem eru svo
fjarlægir, að enginn útreikningur nær
til þeirra, hvað þá sjónaukar? Geta ekki
verið þar óvitar eða alvitar. Getum við
vitað með nokkurri vissu að þar séu
ekki meistarar og guðir? Og gæti svo
ekki verið einhvers staðar á einhverri
dásamlegri höfuðstjörnu, einn allsherj-
ar yfirguð, miklu fullkomnari hinum
vitrasta og æðsta manni, en hinn vitrasti
maður er heimskustu og lægstu lífver-
unniá okkar jörðu?
Já, hvað getur lítil mannvera, sem
stendur á þessari litlu jarðarkringlu,
glápir á fullt tunglið og starir spyrjandi
út í ómælisgeiminn, og sér og skilur
ekki nema hið minnsta brot tilverunnar,
fullyrt um allar veraldir ómælisins? —
Getur ekki hið ótrúlegasta verið þar
staðreynd?
Eftir er enn ein spurning. Aðeins andi
mannsins skynjar, hvað anda mannsins
er, og aðeins alheimssálin skynjar til-
veru hennar, en ef okkar litla sál er ör-
lítið agn af þeirri miklu sál, getur þá
ekki verið að ,,hin dýpsta sjón“ sýnist
einstöku sinnum mannveru, sem í full-
kominni einveru og hljóðleik hefur tæmt
sál sína algerlega út í allífið til þess að
geta verið hæft viðtæki útvarpsins frá
hinni miklu aflstöð fruml'fsins?
P. S.
Móðurást
Hvers hönd er það, sem hjúkrar hezt?
Hvers hönd er þa8, sem vinnur mest?
Hvers hönd, er styður hrumt og valt?
Hvers hönd er þa<5, sem lagar allt?
Hvers hönd, sem tekur helzt að sér
þau höröu störf, sem minnst á her?
Hvers hönd, sem lítil laun fcer greitt,
en leggst til hvíldar jafnan þreytt?
Hvers hönd er það, sem hjálpar þeim,
sem hjálparlausir koma í heim?
Hvers hönd, sem vaggar vöggu hljótt,
er vinir allir sofa rótt?
Hvers hönd, sem grœðir hjartasár?
Hvers hönd, sem þerrar barnsins tár?
Hvers hönd er þaS, sem hefur þrótt
aS hjúkra bœSi dag og nótt?
Hvers hönd, sem reisir hníginn mann?
Hvers hönd, sem jafnan bjargráS kann?
Hvers hönd, sem þolir erfiS ár,
þótt einatt verSi þreytt og sár?
Hvers hönd, sem aldrei hlífir sér?
Hvers hönd er þaS, sem liprust er?
Hvers hönd, svo fús aS þjóna og þjázt?
Sjá, þaS er heilög móSurást.
Pétur Sigurðsson.
Hálfvelgja
I öllum málum er hálfvelgjan and-
styggileg. Sá hópur manna er ekki fá-
mennur, sem þykist vilja leggja gott til
bindindismála, en er þó óheill í þeim
efnum. Þar eru aldrei hreinar línur,
aldrei skírir litir, allt loðið og hálfgert.
Þar er talað um skaðsemi, sem ,,of-
neyzla“ hafi í för með sér, en ekki sagt
hreint út, áfengisneyzla. Og svo er alltaf
stagast á ,,hófsemd“, og vínnautn í
,,óhófi“.
Oft eru það vænir menn, sem þannig
mæla, en næst liggur við að halda, að
þeir tali í hugsunarleysi og samkvæmt
einhverri flokkslínu. Sjáið nú til! Á ís-
landi hafa verið til margar embættis-
manna fjölskyldur, sem hafa haft áfengi
um hönd án þess að ofneyzla geti heitið,
á máli þessara hófdrykkjuhollvina, en
mörg af börnum þessara fjölskyldna
hafa lært af feðrum sínum að drekka
og stigið feti framar, orðið ofdrykkju-
menn og auðnuleysingjar, og stundum
lið fram af lið.
Þegar eg var unglingur, var mér
kunnugt um mann, sem hafði áfengi all-
mikið um hönd. Sumar dætur hans
drápu sig á eiturnautnum, og sonur hans
drakk sig í hel. Svo hafa og börn þess-
ara systkina verið á glapstigum af sömu
ástæðum. Eg get, hve nær sem er, talið