Eining - 01.11.1968, Qupperneq 2

2
EINING
Mdttur tilfinningalífsins
BÓKINNI íslenzkt þjóðerni, eftir
21^ Jón J. Aðils, er rætt um tilfinn-
ingalífið á þessa leið:
,,Eitt af því, sem meðal annars er
talið síðastliðinni öld til gildis, er það,
að hún hafi tekið í sína þjónustu tvö
þau sterkustu öfl, sem veröldin á til í
eigu sinni: gufuna og rafmagnið (atom-
orkan þá ekki komin til sögunnar). En
þegar vel er að gætt, þá er þetta ekki
allskostar rétt. Mannkynið hefur frá
alda öðli haft enn máttugra afl til um-
ráða og það eru mannlegar ástríður og
tilfinningar. Þegar þær rísa í almætti
sínu og knýja fram byltingar í lífi þjóð-
anna, þá eru þær í verkunum þúsund
sinnum sterkari en bæði rafmagnið og
gufan í sameiningu. Og af öllum þessum
byltingum eru þær, sem standa í sam-
bandi við trúarlífið, enn æstastar og
óviðráðanlegastar, af því að ástríðurn-
ar brjótast þar um með mestum þunga.
skáldsins, og þannig á ljós okkar að
lýsa mönnunum. — Statt upp og skín
þú. Þess þarfnast heimurinn.
Upphaflega, þegar friðarhöfðinginn
var nýfætt barn, var boðskapur jólanna
þessi: „yður er í dag frelsari fæddur.“
Hann var strax nefndur frelsari mann-
anna, og á engu öðru getur framtíðar-
von manna um varanlegan frið og
bræðralag á jörðu grundvallast en því,
að mennirnir tileinki sér Kristslund-
ernið. Þá verður peningahyggjan og
valdagræðgin ekki framar alveldi á
jörðu. Þá linnir ofbeldisaðgerðum. Þá
verður réttlætið mælisnúran á breytni
manna, og þá verður ekki „kærleikur-
inn kaldur,“ en kaldur verður hann
ávallt þar sem rangsleitni ríkir. Lund-
erni Krists útilokar rangsleitni og
óheiðarleik. Þess vegna grundvallast á
því framtíðarvelferð mannkynsins. Upp-
haflega var jólabarnið nefnt frelsari, og
í fylling tímans mun Kristur reynast
frelsari heimsins, þegar menn læra að
feta í fótspor hans og einhvern tíma
skilja þeir, að um annað er ekki að velja,
vilji þeir á annað borð bjargast.
Enn einu sinni dreifir jólabirtan
skammdegisdrunganum. Enn einu sinni
minna jólin á, að mannkyni er frelsari
fæddur. Og enn á ný segjum við allir
hver við annan:
Gleðileg jól!
Séu þessar byltingar látnar afskipta-
lausar og enginn gaumur gefinn, þá
vaxa þær og breiðast út þangað til að
ekki verður við neitt ráðið. Sé þeim mót-
spyrna veitt og leitast við að bæla þær
niður, þá fer oftast svo, að þær sópa
burt öllum stíflum, sprengja af sér öll
bönd og breiða dauða og eyðileggingu
frá sér á alla vegu. En takist með lagi
að stýra þeim og stjórna, þá eru þær
ómetanlegt framkvæmdaafl í höndum
þeirra, sem kunna rétt með að fara.
Ein af þessum nafnkunnu byltingum
var siðaskiptabyltingin. Hún leiddi til
upplausnar og eyðileggingar eða til
framfara og farsældar, allt eftir því,
hvernig henni var tekið. Þar sem hún að
mestu var látin sjálfráð og afskipta-
laus, gróf hún um sig í kyrrþey og
breiddist út, þangað til hún var búin
að kippa fótunum undan eldgömlum
trúarkreddum og siðareglum og um-
skapa þjóðfélagið frá innstu rótum, án
þess að menn svo að segja veittu því
eftirtekt. Þar sem höfðingjarnir reyndu
að sporna við henni og bæla hana niður,
reis hún við þeim eins og öldurót í út-
sæ, óx þeim yfir höfuð og keyrði allt í
kaf. En þar sem þjóðhöfðingjarnir tóku
hana í sína þjónustu og beittu sér fyrir
hana, hóf hún þá upp til enn meiri vegs
og valda, bar þá að því takmarki, sem
þeir höfðu sett sér að ná, og ruddi fyrir
þeim brautina betur en nokkurt einvala-
Hð.“ — Bls. 136, 137.
Þetta er ærið athyglisvert spjall um
tilfinningamáttinn. Hálfblindaðir af
efnishyggju hafa sumir menn belgt sig
upp og talað ýmist hæðnislega eða fyrir-
litlega um „tilfinningaklökkva, siða-
vendni“ og þess háttar. Ávextirnir af
slíkri hugsanastefnu hafa ekki heldur
látið standa á sér. Uppeldi kynslóðar-
innar misheppnast gersamlega, þar sem
vanrækt er að virkja tilfinningaorkuna.
Ungt fólk getur orðið frótt um eitt og
annað, jafnvel lærður lýður, en það
verður meira og minna rótlaust og
taumlaust, þegar ræktun og tamning til-
finningalífsins er vanrækt. Nú glíma
menn í mörgum menningarlöndum við
þetta óheillavænlega los, alls konar
óstillingu og uppþot. Þeir uppalarar,
sem ekki skilja þetta eru illa verki sínu
vaxnir.
Við allt siðferðisuppeldi einstaklings
og þjóðar verður tilfinningalífið mátt-
ugast til mótunar og tamningar, og til-
finningalífið verður að tengjast sem
bezt hinu göfugasta, sem mannsandinn
þekkir, en það er ekki áþreifanlegt. Það
er hið ósýnilega og eilífa skapandi al-
mætti. Það eitt getur gefið sálarlífi
æskumannsins, og allra manna, hina
lífsnauðsynlegu kjölfestu í ólgusjó
mannlegrar tilveru.
Að heiðra föður og móður
Þessu boðorði fylgdi fyrirheit um
langlífi og velfarnað. Líklega felst í boð-
orðinu trúfesta við feðradyggðir og
góða siði og menningu.
Steingerður Guðmundsdóttir er trú
föðurarfi. Faðir hennar, Guðmundur
skáld Guðmundsson orti hin formfögru,
hugþekku og ljúfu ljóð, sem þjóðin hefur
sungið og syngur, ljóð, sem hafa eilífð-
argildi, eins og t. d. „Friðarins Guð“ og
fleiri.
Morgunblaðið hefur birt stöku sinn-
um lítil ljóð eftir Steingerði Guðmunds-
dóttur. Þau eru formföst og vel gerð.
Orðin fá en þeim mun efnismeiri. Þetta
er ólíkt ræktarleysi umskiptinga af-
skræmingar-tímabilsins.
Mbl. birti 25. ágúst sl. ljóð Stein-
gerðar:
Mætan kvist
af meiði jarðar
mund í blindni
sundur hjó
Dauðinn gisti
dalinn
þar sem Draumurinn bjó.
Þjáning risti
þjóðar reiði —
þræll í sama
knérunn vó.
Dauðinn kyssti
Drauminn —
á dalinn hélu sló.
Steingerður Guðmundsdóttir.
Hér er saga af miklum viðburði sögð
í mjög fáum, yfirlætislausum, en efnis-
miklum orðum. Því látlausari sem þau
eru, þeim mun meiri þungi. Þannig
yrkir Steingerður Guðmundsdóttir og
á þakkir skilið fyrir trúfestu sína við
góðan feðraarð.
Fátt hefur skemmt íslenzku þjóðinni
betur frá upphafi vega hennar en hin
margbreytilega formfagra ljóðagerð.