Dagblaðið Vísir - DV - 14.07.2004, Síða 16

I
16 MIÐVIKUDAGUR 14. JÚLÍ2004
Sport DV
DV Sport
MIÐVIKUDAGUR 14. JÚU2004 1 7
Afleiðingar
sveltis hjá
iþrótta-
mönnum
Breskt frjálsíþróttafólk beitir öllum brögðum til að ná árangri á sínu sviði. Það er tilbúið til að gera allt til að ná á toppinn, jafnvel
þótt það kosti það heilsuna að lokum. Þeir iþróttamenn sem svelta sig í von um betri árangur berjast þannig ekki einungis við
klukkuna og aðra keppendur heldur einnig við lystarstol og lotugræðgi, oft með hörmulegum afleiðingum. Breska blaðið The
Guardian birti grein um málið í gær og dregur þar upp ófagra mynd af stöðu mála í breskum frjálsíþróttaheimi.
1) Léleg blóðrás, sérstak-
lega í höndum og fótum.
2) Beinþynning. Þessi
sjúkdómur, sem veldurþví
að beinin verða stökk og
brotthætt er oft á tíðum
aukaverkun vegna lystar-
stols eða lotugræðgi og er
oft ástæða þess að íþrótta-
menn sem borða oflítið yfir
langan tíma meiðast aftur
og aftur.
3) Húðin verður gulleit
vegna mikils magns af
karótíni í líkamunum.
4) Húðin verður viðkvæm-
ari fyrir áverkum og það
tekur lengri tíma að ná bata
eftir meiðsli vegna skorts á
réttum næringarefnum.
5) Vandamálí tönnum og
gómi. Síendurtekin uppköst
gera það að verkum að
sýran, sem myndast við
þau, getur eyðilagt gler-
unginn á tönnunum.
6) Lotugræðgi er eini
sjúkdómurinn fyrir utan
hettusótt sem veldur því að
eyrnakirtlarnir stækka.
Munnvatnskirtlarnir á
hliðum andlitsins bólgna en
það gerirþað að verkum að
sjúlkingar sem þjást af
lotugræðgi halda ranglega
að þeir séu að fitna.
"/) Þunn og dúnmjúk hár
fara að vaxa bæði í andliti
og á líkamanum. Þetta
gerist vegnaþess að
líkaminn reynir að búa til
einangrun vegna þess að
fituhlutfallið í líkamanum er
orðið oflágt.
8) Frjósemi karlmanna
snarminnkar sem og
kyngetan.
Heimild: The Cuardian
Vilja þeir herma
eftir hlaupurum
frá Afríku?
Ein hugmynd sem komið hefur
fram um ástæðu þess að karlkyns
hlauparar fái lystarstol eða lotu-
græðgi, er að þeir líti til hlaupara frá
Afríku sem hafa verið fremstir í
flokki millivegalengdahlaupara og
langhlaupara á undanförnum árum
og áratugum.
Þeir eru yfirleitt afskaplega
grannvaxnir og telja einhverjir að
þeir geti nálgast Afríkumennina ef
þeir grenna sig. Þetta er hins vegar
rangt og skaðar eingöngu þá
íþróttamenn sem þetta reyna og
leiðir yfirleitt til átraskana af
einhverju tagi, lystarstols eða
lotugræðgi.
East áhyggjufullur Breski
millivegalengdahlauparinn
Michael East hefur opnaö
umræöuna um lystarstol og
lotugræögi á meöal breskra
frjálsíþróttamanna. East hefur
miklar og þungar áhyggjur af
því hvert stefnir og vill bregðast
viö strax. Reuters
takast á við æfingamar og fyrir vikið
þá brotnar hann undan álaginu,"
sagði East sem segist vera hættur að
borða við sama borð og félagar hans
á æfingaferðum erlendis.
„Það er skelfiíegt að horfa upp á
menn ýta diskum fullum af mat frá
sér án þess að snerta hann. Ég reyni
að forðast að sitja við sama borð því
þeir eru helteknir af þessu. Ég tek
hraustlega til matar míns hvar sem
er og hvenær sem er og skammast
mín ekkert fyrir það.“
Átröskun karlmanna eykst
í greininni í The Guardian kemur
fram að um tvær milljónir íbúa á
Bredandi þjáist af einhvers konar
átröskun, annað hvort lystarstoli
eða lotugræðgi. Um 20% af þeim eru
karlmenn og hlutfaU þeirra eykst
með hverju árinu sem h'ður.
Næringarfræðingurinn Angie
Hulley, sem var alþjóðlegur mara-
þonhlaupari á sínum yngri árum,
gerði rannsókn á matarvenjum
breskra hlaupara á þessu ári og þar
kom fram að ein af hverjum tíu í
hópi 250 bestu kvenhlaupara
Bretlands áttu við átröskun að
stríða og í mörgum tilfellum komu í
ljós slæm dæmi um lystarstol eða

Hulley er ekki hissa á því að
þetta vandamál sé orðið
algengara hjá karlmönnum.
Sama pressa á körium
„Við höfum gert ráð fyrir því
að þetta sé minna vandamái hjá
körlum þar sem við höfum ekki
jafnmörg dæmi og hjá konun-
um. Karlmenn eru samt sem
áður undir sömu pressunni og
konur til að ná árangri og það er
auðvelt fyrir þá að fá það á
heilann að það sé ekki fyrir
digra að sigra."
Hulley segir að bilið sé stutt á
milli kjörþyndgar keppnisfólks
og þess að verða ailtof grannur.
„Það að vera of feitur skapar
vandamál fyrir líkamann því
hann verður þá stöðugt að
vera að erfiða við að færa
fituvefjum orku og súrefni.
Ef menn létta sig þá fer allt
súrefnið í vöðvana sem
eru að vinna. Þá getur
lilauparinn hlaupið
hraðar. Þetta er hins
vegar flókið því um leið
og fólk léttist of mikið þá
tapar það vöðvastyrk.
Michael East, fremsti millivegalengdahlaupari Breta, hefur
varað við að margir af fremstu karlhlaupurum Breta séu að tapa
heilsunni með því að svelta sig í viðleitninni við að hlaupa
hraðar. Hann fær stuðning við mál sitt frá lækni breska ólympíu-
landsliðsins sem segir að átröskun sé algeng meðal karlkyns
íþróttamanna.
East segist, í viðtali við breska
blaðið Guardian, vera fullviss um að
margir af félögum hans í breska
frjálsíþróttaheiminum séu komnir
út á ystu brún vegna lystarstols og
að vani þeirra að borða of lítið sé
ekki einungis farinn að hafa áhrif á
heilsu þeirra heldur einnig frammi-
stöðuna á hlaupabrautinni. East
bendir á að menn séu farnir að skera
niður hitaeiningarnar í slfkum mæli
að þeir rétt skrimta í viðleitni sinni
til að skapa nýja gullöid í breskum
hlaupagreinum en síðan Sebastian
Coe, Steve Ovett og Steve Cram réðu
ríkjum í millivegalengdum á níunda
áratugnum hefur verið niðursveifla.
Komið á sálina
„Áður fyrr voru þetta aðeins
konur en nú til dags hugsa sífellt
fleiri karlmenn um hversu þungir
þeir eru og hvað þeir borða svo
jaðrar við áráttu. Þeir halda að þeir
verði fljótari ef þeir eru grennri en
það er algjör misskilningur. Þetta
fólk er ekki heimskt en það er búið
að fá þetta svoleiðis á heilann að ég
get alveg eins barið hausnum í stein
eins og að reyna að segja þeim
hversu hættulegt þetta er. Eg er
margoft búinn að reyna það,“ sagði
East og fær stuðning frá Bruce
Hamilton, lækni breska ólympíu-
landsliðsins sem fylgist vel með
gangi mála.
„Mike East er í miðju hringið-
unnar og veit hvað hann er að tala
um. Átröskun er því miður algeng
meðal karlmanna í frjálsum íþrótt-
um og hefur aukist á undanförnum
árurn," sagði Hamilton.
Hann sagði að næringarskortur
geti, þegar til lengri tíma er litið,
valdið margskonar skaða og að allur
líkaminn sé settur í hættu.
„íþróttamönnum, sem glíma
við einhvers konar átraskanir, er
hættara við álagsmeiðslum, sýking-
um og öðrum vandamálum," sagði
Hamilton.
Alltaf meiddir
East segir þá menn í breska
frjálsíþróttalandsliðinu, sem borða
ekki nægilega vel, alltaf vera meidda
og skilja ekkert í því þegar það
endurtekur sig, aftur og aftur.
„Félagar mínir, sem keppa í
millivegalengdahlaupum, skilja ekki
af hverju þeir eru alltaf meiddir en
fyrir mér er það augljóst. Líkami
þeirra hefur einfaidlega ekki styrk til
Heístu
áhættu-
hópar
I/ Millivegalengda-
hlauparar og
langhlauparar
2) Hástökkvarar
13} Fimleikafólk
„Félagar mínir, sem
keppa í millivega-
lengdahlaupum,
skilja ekki afhverju
þeir eru alltaf meiddir
en fyrir mér er það
augljóst. Líkami
þeirra hefur
einfaldlega ekki
styrk til að takast
á við æfingarnar og
fyrir vikið þá brotnar
hann undan álaginu."
Það verður erfitt að æfa og
frammistaðan versnar í kjölfarið.
Minni samkeppni á íslandi?
Undirritaður grennslaðist fyrir
um það hvemig staðan er í þessum
málum á íslandi. Svo virðist sem
Islendingar séu í fínum málum, í það
minnsta hafa engin mál af þessu tagi
komið inn á borð Frjálsíþróttasam-
bandsins að sögn landsliðsþjáifarans
Guðmundur Karlssonar. Hvort það
er vegna þess að íslenskt íþróttafólk
er almennt skynsamara en annað
skal ósagt látið en hitt er þó ljóst að
keppnisumhverfið hér á landi er
örfítið vænna en gengur og gerist
annars staðar, samkeppnin er minni
og kröfumar kannski ekki jafnmiklar.
Það má þó ekki sofna á verðinum því
svona mál em fljót að vinda upp á sig
og það er sannað að þau hafa oft
keðjuverkandi áhrif innan hópa.
oskar@dv.is
Heimild: The Guardian
Hvernig er staðan í næringarmálum frjálsíþróttafólks á íslandi?
Sigurbjörn Arni Arngrímsson
Langhlauparar í
áhættuhópi
„Ég get vel skilið að íþrótta-
menn, sem keppa í greinum þar
sem þyngdin skiptir máli, ffeistist
til að hætta að borða til að verða
enn léttari. í greinum eins og
stökkgreinum og langhlaupum
hjálpar að vera léttari ef íþrótta-
maðurinn heldur styrknum. Þetta
snýst um að vera sem grennstur
en menn mega hins vegar ekki
missa styrk því þá geta þeir þeir
ekki æft nógu mikið og verða
einfaldlega ekki í nógu góðu
formi. Þríhyrningssjúkdómur,
lystarstol, tíðateppa og beinþynn-
ing, eru algengar meðal kvenna og
vissulega em einhverjir íþrótta-
menn á íslandi sem þjást af þessu.
Mér hefur hins vegar ekki fundist
þetta vera vandamál á íslandi því
ef eitthvað er þá mættu margir
íþróttamenn vera grennri.
Samkvæmt rannsóknum er
konum 20% hættara við að fá
lystarstol eða lotugræðgi og ég
man eftir því þegar ég var við nám
í Bandaríkjunum að þá vom mörg
dæmi þess að konur sem stund-
uðu langhlaup sveltu sig. Þeim
gekk rosalega vel fyrstu níu til tíu
mánuðina, bættu sig svakalega en
eftir það brotíendu þær algjörlega
og náðu sér yfirleitt aldrei á strik
aftur.
Hættan er alltaf til staðar en ég
held að þetta sé ekki vandamál
hér á landi," sagði Sigurbjörn Árni
Amgrímsson, doktor í íþrótta-
fræðum og landsliðsmaður í milli-
vegalendahlaupum í samtali við
DV í gær.
oskar@dv.is
Guðmundur Karlsson landsliðsþjálfari
Þurfum að fylgast með
íþróttamönnunum
„Ég tel að við þurfum að hafa áhyggj-
ur af þessum þáttum. ímyndin nú til
dags er þannig úr garði gerð að það á að
skipta miklu máli að vera grannur og það
er ailtaf hætta á því að fólk taki þetta of
bókstaflega. Það er því verkefhi okkar
þjálfaranna að fylgjast vel með iðkend-
um og reyna að bregðast við þegar
einkenni um lystarstol eða lotugræðgi
koma fram. Það er ekki slæm staða hjá
okkur í dag og ég held að það sé ekki
hægt að benda á neinn íþróttamann sem
er í bráðri hættu. Það hefur ekkert mál
komið inn á borð til okkar enn sem
komið er en það er nauðsynlegt að vera á
varðbergi. Hættan er mest fyrir kepp-
endur í úthaldsgreinum og greinum eins
og hástökki þar sem mestu skiptir að fá
sem mestan kraft fyrir hvert kíló en með
eftirliti og samvinnu þjálfara og íþrótta-
manna á að vera hægt að bregðast fljótt
við ef eitthvað þessu líkt er í aðsigi,"
sagði Guðmundur Karlsson, sem er með
mastersgráðu í íþróttafræðum og er
landsliðsþjálfari í frjálsum íþróttum.
oskar@dv.is
fff Mancfiester
Jackson svelti sig Colin Jackson, sem var um árabil besti 110 metra grindahlaupari heims, hefur viðurkennt aö hafa svelt sig á árum áöur >
þegar hann var á toppi ferilsins. Jackson segist hafa gert þetta í laumi og fundist þaö allt í lagi en þegar hann lítur til baka þá hafi hann veriö á
mörkum lystarstols. Reuters