Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags - 01.01.2009, Side 69

Júní-júlí
Vegna birtunnar er erfitt að greina reikistjörnur um hásumarið hér-
lendis, en það er þó ekki útilokað, sérstaklega ef sjónauki er notaður.
Venus er morgunstjarna í aust-norðaustri við sólarupprás. I i'yrstu er
hún afar lágt á lofti, en hækkar smám sarnan og verður sýnilegri. I byrj-
un júlí kemur hún upp rúmum klukkutíma á undan sól og er komin í 7°
hæð við sólarupprás í Reykjavík. í júlílok verður hún orðin áberandi í
norðaustri fyrir birtingu. Seint í júní gæti Júpíter farið að sjást lágt yfir
sjónbaug í suðaustri á lágnætti. Þegar dimma tekur undir júltlok verður
hann lágt á suðurhimni frá myrkri fram í birtingu.
Ágúst
Venus, Mars og Júpíter verða allar sýnilegar í ágústmánuði. Venus er
þeirra björtust. Hún er morgunstjarna, kemur upp í norðaustri nálægt
miðnætti og er á austurhimni fram að sólarupprás. Mars kemur upp
fyrir miðnætti og er á lofti til morguns. Hann er í nautsmerki á austur-
leið og gengur í tvíburamerki undir mánaðarlok. Hann er ámóta bjart-
ur og björtustu fastastjörnurnar í þessum stjörnumerkjum, en þekkist á
þeim rauðleita biæ sem hann ber. Júpíter kemst í gagnstöðu við sól um
miðjan mánuðinn og er þá í hásuðri um lágnættið, fremur lágt yfir sjón-
baug t Reykjavík. Hann er á lofti flestar myrkurstundir mánaðarins.
September
Júpíter er bjartasta kvöldstjarnan, kominn upp áður en dimmt er
orðið. Hann er í steingeitarmerki og kemst því ekki hátt yfir sjóndeildar-
hring (mest 10°). Mars kemur upp síðla kvölds og er á lofti til morguns.
Hann er í tvíburamerki, bjartari en nokkur fastastjarna þar. Venus er
morgunstjarna, skær og áberandi. Þótt hún sé að nálgast sól, nær hún
góðri hæð í austri í birtingu allan mánuðinn. Síðustu daga mánaðarins
er Merkúríus að koma fram undan sól sem morgunstjarna og nær 6°
hæð í austri í birtingu í mánaðarlok.
Október
Júpíter er áfram bjartasta kvöldstjarnan. Hann kemur upp áður en
dimmt er orðið og sest kringum miðnætti. Hann er í steingeitarmerki
og kemst þvf ekki hátt yfir sjóndeildarhring. Mars kemur upp nálægt
norðaustri síðla kvölds og er á lofti til morguns. Hann reikar úr tví-
buramerki í krabbamerki og er auðþekktur á rauðgula litnum. Bjart-
asta stjarnan á morgunhimninum er Venus. Hún er að nálgast sól og
lækkar stöðugt á lofti. Merkúríus er nær sól en Venus og sést best fyrri
hluta mánaðarins. Frá 3. til 11. október nær hann 8-9° hæð yfir sjón-
baug í aust-suðaustri í birtingu í Reykjavík. Birta hans fer vaxandi á
þessu tímabili. Þriðja morgunstjarnan og sú daufasta er Satúrnus sem
kemur fram undan sól og sést best þegar líða tekur á mánuðinn. I ann-
arri viku október verða þessar þrjár reikistjörnur mjög nærri hver ann-
arri og spanna aðeins 6° á himninum.
(67)