Freyr - 01.09.1983, Side 8

Tónninn §
Sveinn Hallgrímsson
sauðfjárræktarráöunautur
Er íslenska dilkakjötið of feitt?
Undanfarin ár og áratugi hefur
kynbótastarfið í sauðfjárrækt mið-
að að því að auka gæði sauðfjár-
afurða og að auka hagkvæmni
sauðfjárræktarinnar. Þetta hefur í
hnotskurn gerst á þann máta að:
1. auka frjósenri, en enginn einn
eiginleiki hefur jafn mikil
áhrif á hagkvæmni, séu að-
stæður þannig að æskilegt sé
að hafa senr hæstar afurðir.
2. bæta gæði dilkakjöts (og kjöts
af fullorðnu).
3. auka vaxtarhraða dilka og þar
með fallþunga.
4. auka ullargæði, einkum með
því að fækka s. k. rauðgulum
illhærum í ull.
Um aðferðirnar við kynbætur
þessara eiginleika skal ekki rætt
hér, en ljóst er að starfsemi fjár-
ræktarfélaganna og sauðfjársæð-
ingarnar hafa á síðustu árum haft
ómæld áhrif. Þessi áhrif munu að
öllum líkindum aukast á komandi
árum.
Sé hugsað nokkra áratugi aftur í
tímann er ljóst að skilgreining
fólks á kjötgæðum hefur breyst
mikið undanfarið. Það er t. d.
enginn sem talar lengur um „þver-
handarþykktar síður“ með vel-
þóknun, eins og mestu sælkerar
gerðu. Neytandinn í nútíma þjóð-
félagi vill fá kjöt, og sem minnst af
fitu. Þeir sem telja sig hafa mest
vit á kjöti segja, að kjötið þurfi að
hafa nægjanlega fitu í og milli
vöðva og á yfirborði, eigi það að
vera gott. Þetta eru sjálfsögð
sannindi, en þær raddir heyrast
oftar og oftar frá neytendum að
íslenska dilkakjötið sé of feitt.
Spurningin er hvort þetta sé rétt.
Þá er fyrst að athuga, hvort til
sé einhver annar mælikvarði á
hvort fitan sé of mikil eða ekki.
Að mínu mati eru neytendur eini
rétti dómarinn. Hins vegar á kjöt-
matið að vera sá aðili sem flytur
skilaboð milli neytandans og
framleiðandans: Segir neytandan-
um hvaða gæðaflokka fram-
leiðandinn býður uppá og segir
framleiðandanum hvaða gæði
neytandinn metur mest.
Ekki skal rakið hér hvernig
kjötmatið starfar, enda þekkja
lesendur Freys það. Á hitt skal
hér bent, að samkvæmt niðurstöð-
unt kjötmatsins fara innan við
0,5% af dilkaföllum í flokkinn
DII—O, sem er of feitt kjöt.
Sömuleiðis fer um 1,0% dilkafalla
í sk. DI* - flokk, sem er sérstak-
lega vöðvafyllt og hæfilega feitt
kjöt.
Sé það rétt skilið hjá mér að
kjötmatið eigi að flytja skilaboð
mili neytenda og framleiðenda, þá
hlýtur frantleiðandinn að skilja
skilaboð kjötmatsins svo að dilka-
kjötið sé ekki of feitt, þar sem
aðeins 0,4-0,5% fara í þann flokk.
Er þetta rétt? Nei, að mínu viti er
það ekki rétt. Ég hefi það á til-
finningunni að bændur taki vart
mark á því þó einn og einn lambs-
skrokkur sé talinn of feitur. Það
hlýtur að stafa af því að bændurn
þyki að verðfellingin sé það lítil
fyrir utan magnið að ekki skipti
máli. Það er tiltölulega einfalt að
finna út að bóndinn gerir engar
ráðstafanir til að ntinnka fitu
vegna eins lambs af hverjum 250.
En sé kjötið of feitt, hvað getur
bóndinn þá gert til að minnka
fituna?
1. Hann getur unnið að því að
minnka hana með kynbótum,
t. d. með afkvæmarannsókn-
um, og með því að nota þær
vísbendingar sem kjötmatið
gefur unt hvaða hrútar gefa of
feit föll. Það er hins vegar
ljóst að meðan aðeins fara
0,4% falla í DII O er ekki
hægt að nota niðurstöður
kjötmatsins í kynbótastarfinu,
enda er kjötið þá ekki of feitt.
2. Bændur eiga að fara að skoða
öll lömb fyrir slátrun og meta
hvort þau séu hæfilega feit
eða ekki. Þeim sem eru of feit
og þeim sent eru of mögur
ætti ekki að slátra. Hér munu
einhverjir spyrja hvort bónd-
inn geti gert eitthvað til að
minnka fitu á lambi sem er
orðið of feitt. Hægt er að
hugsa sér að geyma lambið á
slakari beit, orkuminni, láta
það halda áfram að vaxa og
þyngjast og vita hvort fitan
minnkar ekki.
Ekki er víst að öllum geðjist af
þessu síðasta ráði en það er hins
vegar ljóst að ef dilkakjötið á
áfram að vera uppistaðan í kjöt-
neyslu íslendinga verður kjötið að
vera í samræmi við kröfur
neytandans. Bændur verða sjálfir
að hafa frumkvæðið urn að hafa
kjötið eins og neytandinn vill.
656 — FREYR