Freyr - 01.09.1983, Síða 21

Aðferðir við að dæma kynbótagildi meðal mismunandi búfjártegunda
Tegund Eiginlcikar Matsaöfcrö. Lciörctting vcgna Öryggi /Ettliöabil
samanburöur áhrifa umhvcrfis
Núverandi prófanir Svín kjötgæöi alsystkini afkvæmarannsókna- takmarkaö stutt
+ afkvæmi stöövar
vaxtarhraöi cinstaklingar — — —
Hænsni vaxtarhraði cinstaklingar/ afkvæmi — mikiö —
Cgg afkvæmi — — —
Nautgripir vaxtarhraöi cinstaklingar — takmarkað —
mjólk afkvæmi brcytil. á milli hjaröa mikiö langt
Minkar stærö topplisti cngin (-)
skinnagæöi einstaklingar takmarkaö stutt
— tölvubókhald á búum mikið
frjóscmi — —
Prófanir í framtíðinni?
Minkar stærö hálfsystkini stöövar Iclegt stutt
skinnagæði einstaklingar stöövar lclcgt
skoöun + + frávik
skýrslur frá frá mcöaltali mikiö langt
búunum á búinu
loðdýra og hvernig það kann að
þróast.
Hvernig henta þessar aöferöir við
loðdýrarækt?
Mikilvægi einstakra eiginleika.
Mikilvægt er að gera sér grein
fyrir því í loðdýraræktinni hve
rnikils virði hver eiginleiki er fyrir
heildarútkomuna. Þegar þetta er
skrifað liggja ekki fyrir áreiðan-
legir útreikningar sem hægt væri
að byggja þess konar mat á.
Undirstaða að stefnu í kynbótum.
Nauðsynlegt er að afla gleggri
upplýsinga um hvaða árangurs má
vænta af hreinræktun og blend-
ingsræktun. Slíkar upplýsingar
hljóta að þurfa að liggja fyrir ef
marka á trausta stefnu í kynbótum
í hinni almennu ræktun.
Takmark kynbótanna. Það verður
að liggja ljóst fyrir þegar aðferð-
irnar við kynbætur eru bornar
saman. Því verða menn að reyna
að gera sér glögga grein fyrir að
hverju er stefnt í sambandi við
útlit og gerð skinna af hverju
aðallitarafbrigðanna fyrir sig.
Notkun á „topplistum" frá skinna-
uppboðunum. Ef nota á árangur
sem næst á skinnauppboðunum
verða að vera a. m. k. 100 skinn í
hverjum flokki. Annars er hætt
við að tilviljunar gæti of mikið. Sá
árangur sem „topplistinn" gefur til
kynna getur að hluta byggst á
góðri umhirðu dýranna og góðri
verkun skinna og þarf því ekki
eingöngu að sýna góða erfðaeigin-
leika stofnsins. Topplistarnir gefa
óbeint til kynna hvernig markað-
urinn metur skinnin hverju sinni.
Skinnasýningar. Dómar á
skinnum hvort sem er á héraðs-
eða landssýningum eru svipuðum
annmörkum háðir og notkun
topplistanna. Skinnin sem dæmd
eru verða þó alltaf færri og því er
tölfræðilegt öryggi minna. Þá ber
að geta þess að skinnin geta verið
valin úr mismiklum fjölda skinna
áður en þau eru dæmd og tak-
markar það gildi skinnadóma fyrir
kynbótastarfið.
Dómar á búunum. Unnt er að ná
ágætum árangri í kynbótum með
því að dæma dýrin lifandi á búun-
um, ef menn eru tilbúnir til að
taka afleiðingunum og t. d. nota
aðeins bestu 5—10% til undan-
eldis. Séu hins vegar sett á allt að
75% verður árangur lítill. Sá kost-
ur fylgir því að dæma dýrin á
búunum að þá er jafnframt unnt
að taka visst tillit til frjósemi þeg-
ar vegnir eru saman eiginleikar
dýranna með tilliti til kynbóta-
gildis.
Skýrsluhald á búum. Með því að
tengja saman skýrsluhaldið á bú-
unum og flokkun og söluskýrslur
frá uppboðunum og vinna úr slík-
um upplýsingum í tölvu er unnt að
fá góðar ábendingar um það
hvaða dýr eigi að velja til undan-
eldis. Með þessu lagi er unnt að
hafa úrvalið strangt og velja að-
eins 5—10% dýranna, þau bestu,
til ásetnings. Veikleiki þessa kyn-
bótakerfis felst þó í því að ekki
næst raunhæfur samanburður á
milli búa og úrvalið gerist aðeins
innan búa.
Kynbótastöðvar. Sú aðferð að
nota afkvæmarannsóknastöðvar
til að bera saman vaxtarhraða dýr-
anna og eiginleika og gæði skinn-
anna getur, ef rétt er á haldið,
leyst vandann með raunhæfan
samanburð á milli búa. Rekstur
slíkra stöðva þarf ekki að vera dýr
þar sem búið skilar jafnframt arði.
Unnt er að gera þetta þannig, til
dæmis, að stöðin kaupi í júlíbyrjun
20—40 minkahvolpa frá 50 mis-
munandi minkabúum sem hefðu
áhuga á að taka þátt í afkvæma-
dómum. Kostnaður við þetta yrði
FREYR —- 669