Neytendablaðið - 01.09.1997, Qupperneq 3

Ur starfi Neytendasamtakanna
Leiðbeiningar
umboðsmanna
neytenda um
tryggðarkerfi
Umboðsmenn neytenda á
Norðurlöndum hafa gefið
út leiðbeinandi reglur um
tryggðarkerfi og tryggðarkort.
Tölvunefnd
fellst á sjónar-
mið Neytenda-
samtakanna
Neytendasamtökin sendu
Tölvunefnd bréf í vor
þar sem bent var á að meðal
annars í Noregi sé fyrirtækj-
um sem nýta sér tryggðar-
kerfi í markaðsfærslu sinni
óheimilt að halda skrá um
einstakar vörur sem neyt-
endur kaupa, heldur megi
aðeins halda skrá um áunna
inneign. Oskað var eftir að
sömu reglur giltu hér á landi
til að koma í veg fyrir mark-
aðssetningu gagnvart ein-
stökum neytendum.
Neytendasamtökunum
hefur borist svar Tölvu-
nefndar þar sem fallist er á
sjónarmið samtakanna. Þar
kemur fram að Tölvunefnd
hefur bannað Framsýni,
sem rekur Fríkortið, að
„skrá sundurliðaðar upplýs-
ingar um vöruúttektir ein-
stakra korthafa. Verða að-
eins skráðar upplýsingar um
þá punkta sem safnast, hvar
og hvenær.“
Einnig er Framsýni gert
að setja eftirfarandi viðbót í
skilmála fyrirtækisins:
„Með skriflegri tilkynningu
geta korthafar sagt sig úr
Fríkortinu, hætt þátttöku og
þannig fengið sig afmáða úr
skrám félagsins."
Þetta er talið nauðsynlegt til
þess meðal annars að tryggja
góða viðskiptahætti, koma í
veg fyrir rangar og ófullnægj-
andi upplýsingar og til að
tryggja eðlilegt gagnsæi af
hálfu neytenda.
Léiðbeiningamar má draga
saman í eftirtalin atriði: Þátt-
taka verður að vera frjáls, skil-
málar verða að vera skriflegir
og ákvæði skýr, upplýsingar
sem eru skráðar skulu uppfylla
kröfur um eðlilega viðskipta-
hætti og gott siðferði, ávinn-
ingur á að vera hlutfallslega
hinn sami fyrir hvaða upphæð
sem keypt er, ávinningi verður
að vera hægt að breyta í pen-
inga hvenær sem er og ekki má
hafa í reglum ákvæði um fym-
ingu og tímamörk.
Einnig er í þessum reglum
að finna ákvæði um að „ekki
má bjóða upp á keppni eða
verðlaunaleiki“. Þetta á ekki
við hér á landi, þar sem ákvæði
um slíkt bann var fellt úr lög-
um með samþykkt samkeppn-
islaga. Að undanförnu hafa
neytendur einmitt orðið mikið
varir við markaðsfærslu af
þessu tagi, því fjölmargir selj-
endur reyna að selja vömr sín-
ar og þjónustu með kaupauk-
um, happdrættum og verð-
launaleikjum í stað verðs og
vömgæða.
I mörgum tilvikum em regl-
ur bæði Fríkortsins og Safn-
kortsins í ósamræmi við þessar
leiðbeiningar. Og þó að
Fríkortið veiti ekki aukinn
hlutfallslegan ávinning, sem
umboðsmennimir telja kaup-
hvetjandi, má benda á að safna
þarf svo ntörgum Fríkorts-
punktum til að komast í utan-
landsferð að það er í raun
kauphvetjandi.
Það vekur athygli að Island
á ekki aðild að þessum leið-
beiningum. Ástæðan er ein-
föld, hér á landi starfar ekki
umboðsmaður neytenda, enda
þótt stjómvöld haldi því fram
að Samkeppnisstofun gegni
því hlulverki. Þetta hlýtur að
ýta undir margítrekaða kröfu
Neytendasamtakanna um að
stofnað verði sérstakt embætti
umboðsmanns neytenda.
Þess má einnig geta að á
Komin er út skýrsla á
vegum Norrænu nefndar-
innar um neytendamál um
„Ráðgjöf og aukið gagnsæi
á tryggingasviðinu“. Neyt-
endasamtökin hafa tekið
saman helstu niðurstöður
þessarar skýrslu og liggja
þær frammi á skrifstofu
samtakanna fyrir þá félags-
menn sem áhuga hafa á.
Niðurstöður em jákvæðar
fyrir íslenska neytendur,
enda staðfestir hún að ís-
lensku tryggingafélögin eru
að meðaltali þau næst ódýr-
ustu á Norðurlöndum, á eft-
ir þeim sænsku. Auk þess
eru íslensku tryggingafélög-
in þau einu sem em með
sérstakan bótaflokk vegna
slysa í frítíma og þau eru á-
samt þeint sænsku ein með
bótaflokk ef ráðist er á
tryggingataka og hann verð-
ur fyrir líkamlegu tjóni.
Hinsvegar fá íslensku trygg-
Umboðsmenn neytenda á
Norðurlöndum hafa gefið út
leiðbeinandi reglur um
tryggðarkort.
vegum Norrænu embættis-
mannanefndarinnar um neyt-
endamál er nú verið að leggja
lokahönd á skýrslu um tryggð-
arkerfi. Neytendasamtökunum
er kunnugt um að þar kemur
fram margvísleg gagnrýni.
Raunar er því haldið fram í
skýrslunni að sum þeirra atriða
sem seljendur nýta sér séu ekki
aðeins óæskileg heldur jafn-
framt ólögleg. Þetta á við um
kröfur um lágmarksinneign,
reglur um fymingu og/eða
tímamörk á áunnum réttindum
og stighækkandi ávinning.
Neytendablaðið mun greina
nánar frá þessari skýrslu, en
ljóst er að gagnrýnin sem fram
er sett í skýrslunni á bæði við
um Fríkortið og Safnkortið.
ingafélögin mínus fyrir að
hafa ekki bótaflokk vegna
réttaraðstoðar. Einnig vakna
spurningar um bótaflokk
sem íslensku tryggingafé-
lögin eru ein með vegna
greiðslukorta og sem virðist
annaðhvort þarflaus með
öllu, og varðar þá við
ákvæði um villandi upplýs-
ingar, eða þá að stjómvöld
hér á landi hafa sofið á
verðinum, en annarstaðar á
Norðurlöndum er þessi
bótaflokkur óþarfur vegna
ákvæða í lögum.
Það kemur fram í skýrsl-
unni að það reyndist mjög
erfítt að gera þennan saman-
burð, þrátt fyrir að um það
sæju sérfræðingar á þessu
sviði. Það er því með öllu
útilokað að neytendur geti
sjálfir gert slíkan saman-
burð, sem val þeirra á að
grundvallast á ef tryggja á
valfrelsi neytenda.
Heimilis- og líftryggingar
á Norðurlöndum
NEYTENDABLAÐIÐ -September 1997
3