Sveitarstjórnarmál - 01.06.1945, Qupperneq 6

0
SVEtTARSTjÓnNAKMÁL
slitið fjörðinn sunclui’. Hafi sjófiskainir
þá lokazt inni í innri hluta hans.
Silungsveiði er enn í vatninu, en sjó-
fiskar veiðast þar ekki lengur. Þó verður
þar stundum vart sildar.
Um 1330 stofnaði Lárentsíus Kálfsson
Hólabiskup „prestaspítala" að Kvíahekk
í Ólafsfirði. Ekki var þó uin venjulegt
sjúkrahús að ræða, heldur eins konar elli-
og örorkuhæli fyrir uppgjafapresta. Var
spítala þessum valinn staður að Kviabekk
vegna ])ess, að biskupi „þótti þar gott til
blautfisks og búðarverðar“ (Biskupasög-
ur I., Laurentius saga, l)ls. 853), og þótti
það vel henta gömlum mönnum til fæðu.
Má af því sjá, að frá fyrstu tið hefur verið
allmikið útræði frá Ólafsfirði.
Á 'fyrri hluta 15. aldar gereyddu enskir
sjómenn allan Ólafsfjörð, hrenndu kirkj-
urnar í Hrísey, Húsavik og Grímsey og
rændu hæði fólki og fénaði. Hafa Ólafs-
firðingar því hal't við margs konar erfið-
leika að stríða.
Við manntalið 1703 eru taldir í Ólafs-
fjarðarhreppi 127 íbúar auk 12 hrepps-
ómaga, eða samtals 139 manns. 5 bújarðir
eru þar sagðar í eyði af 25. Um aldamót-
in 1800 eru í Ólafsfirði 200 manns, og
laust eftir 1850 eru íbúar þar taldir um
220.
Annars láta sagnaritarar sér fátt mn Ól-
afsfjörð. Byggðin er afskekkt, eins og áð-
ur segir, og hefur sjaldan verið vettvang-
ur þeirra atburða, er þótt hafa í frásögur
færandi. Vetrarriki hefur löngum þótt
mikið í Ólafsfirði, og þótt land sé þar
kjarngott og sauðfé vænt, hafa búin jafn-
an verið lítil og fólkið fátækt. Er Ólafs-
firðinga þvi helzt getið i sambandi við
harðæri.
Isaárin um 1880 koniu hart niður á Ól-
afsfirðingum sem öðrum. Árin 1881 og
1882 fækkaði t. d. sauðfé Ólafsfirðinga úr
1496 í 489, nautgripum úr 88 í 58, hross-
um úr 107 í 75, enda er heyfengur árið
1882 talinn einir 525 hestar taða og 2024
hestar útheys. Það voru eftirköst þessara
isaára, sem gáfu sýslunefnd Eyjafjarðar-
sýslu tilefni til þess að senda tvo menn
til Ólafsfjarðar til að kynna sér, hverjar
birgðir væru þar matar og heyja og hvort
búpeningur væri 1 viðunandi ástandi.
Og skömmu fvrir s. 1. aldamót voru allir
bændur í Ólafsfirði leiguliðar. Nú eru all-
ar jarðirnar í eigu Ólafsfirðinga nema
þrjár, sem kirkjujarðasjóður á.
Fram yfir s. I. aldamót var landbúnað-
ur aðalatvinnuvegur Ólafsfirðinga. Jafn-
framt hafa þeir sótt sjó til fiskveiða að-
allega til heimilisnotkunar. Austanvert
við fjörðinn liggja lönd jarðanna Brim-
ness og Hornbrekku að sjó. Á landamær-
um þessara jarða gerðu menn sjóbúðir,
og skömmu eftir 1880 fór fólk að taka sér
þar fast aðsetur. Skömmu eftir 1890 byrj-
aði Gudmanns Efterfölgers verzlun á Ak-
ureyri að kaupa þar fisk að staðaldri.
Fiskúrinn var þá orðinn verzlunarvara,
og' var þá hægt að stunda þaðan fiskveið-
ar sem atvinnugrein. Árið 1895 eru taldir
20 manna í „Ólafsfjarðarhorni“, en alls er
þá í Þóroddsstaðahreppi 301 íbúi.
Með lögu.m nr. 35 20. október 1905 var
„Ólafsf jarðarhorn“ löggiltur verzlunar-
staður. Þá eru 116 íbúar í kauptúninu.
Sama árið hefst útgerð vélbáta í Ólafs-
firði. Batna atvinnumöguleikar þá mikið,
og fólki fer ört fjölgandi í kauptúninu.
Verzlunarlóðin var siðan stækkuð með
lögum nr. 31 22. nóv. 1918.
Árið 1900 var lagður talsími til Ólafs-
fjarðar. Yar það mikilvægt atriði fyrir út-
gerðina, m. a. um það, að þá gátu Ólafs-
firðingar fylgzt með, hvar heita væri fá-
arileg, og hagað starfsemi sinni í samræmi
við það.
Árið 1917 breytti Þóroddsstaðahreppur
uin nafn og hefur síðan heitið Ólafsfjarð-
arhreppur. \roru þá gerðir út frá Ólafs-
firði nál. 20 vélhátar. Fór fólkinu ört
fjölgandi í kauptúninu fram til ársins
1935. Þá eru taldir i kauptúninu 711 í-
búar, en í árslok 1944 779 ibúár.
Frá fornu fari hefur verið prestssetur
að Kviabekk í Ólafsfirði. Árið 1916 var
gerð kirkja í Ólafsfjarðarkauptúni, og
fluttist presturinn þá einnig til kauptúns-
ins. Ólafsfirðingar áttu læknissókn til