Morgunblaðið - 06.08.2013, Síða 18

18
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 6. ÁGÚST 2013
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Stalín munhafa sagteitt sinn að
sig skipti litlu
hverjir það væru
sem greiddu at-
kvæðin en öllu máli hverjir
teldu þau. Hinn aldurhnigni
leiðtogi Mugabe virðist hafa
farið þveröfugt að og stýrt því
með handafli hverjir gætu
kosið og þannig tryggt það að
talningarmennirnir, sem allir
eru á hans bandi, fengju rétt
atkvæði til þess að telja. Af
mörgu er að taka en helst er
að geta þess að Mugabe mun
víst eiga inni mikið fylgi með-
al framliðinna í Zimbabwe.
Slíka stuðningsmenn er gott
að eiga enda munu þeir, ólíkt
meirihluta landsmanna, ekki
kvarta mikið yfir stjórn-
arstefnu Mugabes.
Enn sem komið er hefur
ekki borið á ofbeldi viðlíka því
sem viðgekkst eftir kosning-
arnar 2008, en enginn veit
hvað mun gerast á næstu vik-
um. Andstæðingar Mugabes
eru orðnir langþreyttir á
endalausum brögðum hans og
svo gæti farið að syði upp úr í
landinu á nýjan leik.
Olusegun Obasanjo, fyrrum
forseti Nígeríu og yfirmaður
kosningaeftirlits Afríku-
sambandsins, hefur nú lýst
því yfir að þeir hnökrar sem
hafi verið á kosningunum hafi
ekki verið nægilegir til þess
að ógilda þær. Obasanjo þessi
ætti að bera kennsl á hvað séu
góðar og slæmar kosningar, í
ljósi þess að þegar hann sjálf-
ur barðist fyrir endurkjöri
hlaut hann 100% atkvæða í
mörgum héruðum
Nígeríu.
Jacob Zuma,
forseti Suður-
Afríku, virðist
vera sama sinnis
og Obasanjo og hefur óskað
Mugabe innilega til hamingju
með sigurinn, sem tilkynnt
var um formlega á laugardag.
Stuðningur Zuma við Mugabe
árið 2008 var ein helsta
ástæða þess að Mugabe hélt
völdum þá, og svo virðist sem
hann ætli sér enn að halda
Mugabe á floti.
Á Vesturlöndum ríkir ekki
sama sannfæring um gildi
kosninganna í Zimbabwe.
William Hague, utanríkis-
ráðherra Bretlands, sagði til
að mynda að margvíslegar að-
finnslur við kosningarnar
kölluðu á verulegar efasemdir
um trúverðugleika þeirra.
John Kerry, kollegi hans í
Bandaríkjunum, gekk enn
lengra og sagði Bandaríkin
ekki trúa því að kosningarnar
endurspegluðu vilja íbúanna.
Hugsanlega á Mugabe eftir
að ríkja í nokkur ár enn, enda
virðist sem að aldurinn hái
honum lítið. En allt tekur
enda og þegar tími Mugabes
rennur sitt skeið verður von-
andi hægt að snúa af þeirri
braut harðræðis og óstjórnar
sem hann hefur markað. List-
inn yfir glæpi Mugabes er
orðinn býsna langur eftir 33
ára valdatíð. Sá stærsti gagn-
vart almenningi í landinu er
þó ef til vill að hafa tekist að
eyðileggja efnahag eins hrá-
efnaríkasta lands jarðar-
innar.
Hvenær verður ná-
grönnum Mugabes
nóg boðið?}
Hörmungarsagan
endurtekur sig
Á sunnudag tókHassan Roh-
ani við sem forseti
Írans eftir að erki-
klerkurinn
Khamenei stað-
festi kjörið. Roh-
ani, sem var álitinn hófsam-
astur þeirra sem fengu að
bjóða sig fram í forsetakosn-
ingunum, er ekki sá sem ræður
ferðinni í Íran, heldur Kham-
enei. Engu að síður hefur kjör
hans þótt fremur jákvæð tíð-
indi, enda hefur töluverður
munur verið á málflutningi
hans og þess sem nú hefur lát-
ið af forsetaembætti, Mahmo-
uds Ahmadinejads.
Ummæli hans um Ísrael
tveimur dögum fyrir embætt-
istökuna voru þess vegna von-
brigði, hvort sem litið er til
fyrstu útgáfu ummælanna sem
birtust í fjölmiðlum eða
þeirrar útgáfu sem
írönsk stjórnvöld
segja að sé hin
rétta. Eftir ofsa-
kennt tal Ahmad-
inejads um Ísrael
og yfirlýstan
fjandskap Khameneis við ríkið
ætti nýr hófsamur forseti Ír-
ans að tala af varfærni. Í það
minnsta ef honum er alvara
með að Íran muni beita sér
fyrir „friði og stöðugleika“ í
Mið-Austurlöndum.
Hingað til hefur Íran
klerkastjórnarinnar hvorki
stuðlað að friði né stöðugleika.
Vonandi kemur að því að
stjórnarstefnan breytist, en
eigi orð um frið og stöðugleika
að hafa trúverðugleika þarf öll
framganga stjórnvalda í Íran
að breytast verulega. Enn hef-
ur Rohani ekki sýnt fram á að
sú verði raunin.
Nýr forseti Írans var
ekki tekinn við þeg-
ar hann hóf að efna
til illinda við Ísrael}
Slæm byrjun
H
ver man ekki kalda stríðið?
Evrópa austan járntjaldsins
var eitt samfellt voðapláss sem
hið illa heimsveldi Sovétsins
hafði girt af með gaddavír og
handan hans hokruðu guðs volaðar þjóðir sem
þurftu að búa við ofríki og ánauð frá degi til
dags. Öryggislögreglur á borð við Stasi í Aust-
ur-Þýskalandi og Securitate í Rúmeníu höfðu
frítt spil til að njósna um náungann og fáir glæp-
ir verri en að fletta með einhverjum hætti ofan
af kúguninni sem almúginn mátti búa við í
meintum fyrirmyndarríkjum kommúnismans; í
raun réttri var vistin þar í besta falli daufleg,
köld, snauð og tilbreytingarlaus og ef í harð-
bakkann sló var voðinn vís. Vistun í fangabúð-
um eða bráður bani án dóms og laga, í nafni
ríkisöryggis, var algengt hlutskipti hinna for-
dæmdu sem buðu almáttugum yfirvöldum byrginn – eða
voru í það minnsta grunaðir um annað eins. Einstaka sálu,
hugrakkri og heppinni, tókst að flýja yfir til fyrirheitna
landsins í vestri þar sem við tók önnur og betri tíð. Komm-
únisminn fnæsti af bræði í fjarskanum og heimtaði
svikarana afhenta til baka.
En það var þá og í dag er öldin önnur. Undanfarnar vik-
ur og mánuði hafa mál tveggja Bandaríkjamanna verið í
brennidepli heimspressunnar. Þetta eru þeir Bradley
Manning og Edward Snowden; báðir eiga það sameiginlegt
að hafa verið ríkisstarfsmenn sem misstu trúna á mál-
staðinn í ljósi þess sem var að gerast í kringum þá;
Manning upplýsti um ýmiskonar voðaverk her-
manna BNA í Írak, njósnir um leiðtoga Sam-
einuðu þjóðanna og rekstur leynilegra dauða-
sveita á vegum bandaríska hersins, svo fátt eitt
sé nefnt. Snowden opnaði augu heimsins fyrir
þeirri staðreynd að ráðamenn í Washington
njósna um þegna sína langt umfram það sem
eðlilegt getur talist. Meint lögbrot þeirra
Mannings og Snowdens er sumsé að greina frá
lögbrotum ráðamanna. Fyrir einmitt það hyllir
sagan blaðamenn á borð við Bob Woodward og
Carl Bernstein. Gagnrýnin á líka rétt á sér;
enginn getur gúglað, feisbúkkað eða athafnað
sig á alnetinu án þess að Sámur frændi hlusti
enda helgar tilgangurinn öll meðul – eins og
forðum fyrir austan.
Þegar árásin á Tvíburaturnana átti sér stað
síðla árs 2001 var þáverandi forseti fljótur að
fullvissa landa og umheiminn í kjölfarið um að hin svívirði-
lega atlaga að frelsi og lífsmáta Bandaríkjamanna hefði
ekki erindi sem erfiði. Engu að síður hóf hann þegar í stað
að grafa undan eigin loforðum og umræddu frelsi um leið.
Illu heilli hefur núverandi forseti tekið við þeim kyndli og
rúmlega það. Vafasamur stríðsrekstur, persónunjósnir og
áframhaldandi útihald hitabeltisgúlagsins í Guantanamo
bera því glöggt vitni. Af þessum kúrsi þarf fyrirheitna land-
ið að snúa því það á að vera hafið yfir þessleg vinnubrögð.
Land hinna frjálsu og heimkynni hinna hugrökku. Það
var og. Ef engin verður bragarbótin þarf þjóðsöngur
Bandaríkjamanna uppfærslu við. jonagnar@mbl.is
Jón Agnar
Ólason
Pistill
Kalda stríðið fyrr og nú
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
SVIÐSLJÓS
Anna Lilja Þórisdóttir
annalilja@mbl.is
Grettir sterki Ásmundarsoner ein helsta hetja Íslend-ingasagnanna, frægurfyrir uppivöðslusemi og
fádæma hreysti. Honum hafa þó lítil
skil verið gerð í ferðaþjónustu, en
það gæti breyst, gangi áætlanir eftir
um framkvæmdir á Grettisbóli á
Laugarbakka í Miðfirði í Húnaþingi
vestra, skammt frá Bjargi,
uppvaxtarstað Grettis.
Framkvæmdir á svæði Grettis-
bóls, sem er rúmir tveir hektarar,
hófust reyndar fyrir nokkrum árum
og þar hefur Grettishátíð verið hald-
in árlega frá árinu 1996. Deiliskipu-
lag að svæðinu var þó ekki auglýst
fyrr en fyrir um hálfum mánuði.
„Góðir hlutir gerast hægt,“ seg-
ir Pétur Jónsson, einn forsvars-
manna menningar- og fræðslustofn-
unarinnar Grettistaks ses, sem
stendur að baki Grettisbóli. „Það er
langt síðan hugmyndirnar komu
fram og svæðið hefur verið í hægri
uppbyggingu síðan þá. Reyndar hef-
ur lítið gerst frá 2007 því við höfum
ekki viljað framkvæma neitt nema
hafa fyrst aflað fjár fyrir því.“
Upp úr jörðinni stendur tíu
metra víkingasverð sem á að vera
sverð Grettis, Jökulsnautur, og þar
er líka hlaðinn samkomuhringur.
Þarna hafa verið haldnar víkinga-
sýningar og sveitamarkaður er
starfræktur þar sem boðið er upp á
handverk og matvæli sem framleitt
er í Húnaþingi vestra. Fé hefur fyrst
og fremst fengist með styrkveit-
ingum, aðallega frá sveitarfélaginu
en einnig frá menningarráði
Norðurlands vestra, Fram-
kvæmdasjóði ferðamannastaða og
fleirum.
Engir rússibanar
Framtíðarsýnin er að þarna
verði víkingagarður með leiktækjum
sem smíðuð verða úr rekaviði. Klif-
urþrautir, knattleikir, aflþrautir,
kubbspil, hnefatafl og refskák verða
meðal þess sem gestir geta skemmt
sér við.
Spurður að því hvort þarna
verði líka tívolítæki, t.d. víkinga-
rússibanar, segir Pétur svo ekki
vera. „Nei, þetta verður eins líkt því
og var á tíma Grettis. Við reynum að
nota einungis efnivið sem þá var not-
aður og viljum að svæðið verði opið
almenningi án gjalds. Þarna eiga
fjölskyldur að geta komið og farið í
leiki, grillað og átt góða stund án
þess að þurfa að kosta miklu til.
Fjölskyldufólk og börn hafa orðið
svolítið útundan í ferðaþjónustunni
og við viljum bæta úr því. Við leggj-
um áherslu á hreyfingu og viljum
líka að fólk geti upplifað menningu
þess tíma þegar Grettir var uppi.“
Sagnatengd ferðaþjónusta
Menningar- og fræðslustofn-
unin Grettistak ses var stofnuð árið
2002. Markmið hennar er að nýta
menningararf og sögu Húnaþings
vestra og er sérstök áhersla lögð á
sögu Grettis Ásmundarsonar.
Spurður að því hvort þörf sé á
frekari uppbyggingu í ferðaþjónustu
á svæðinu segir Pétur svo vera. „Hér
er ótal margt að sjá, náttúran ein-
stök og margar fallegar gönguleiðir.
En það er líka þörf á annars konar
afþreyingu og við sjáum mikla
möguleika í ferðaþjónustu sem teng-
ist Íslendingasögunum. Fólk um all-
an heim þekkir þær og kemur hing-
að gagngert til að fara á söguslóðir.
Íslendingasögunum hefur
ekki verið gert nógu hátt
undir höfði í ferðaþjónust-
unni, það hefur þó
breyst eitthvað á und-
anförnum árum. En
það má gera betur.“
Byggja skemmtigarð
í anda Grettis sterka
Ljósmynd/Pétur Jónsson
Sverð gnæfir við himin Tíu metra langt sverð setur sterkan svip á Grett-
isból og kallast það Jökulsnautur, eins og sverð Grettis Ásmundarsonar.
Á uppdrætti að deiliskipulagi
Grettisbóls kemur m.a. fram að
svæðinu eigi að skipta í þrjá
meginhluta. Þegar hafa verið
lagðir stígar um svæðið og
gert er ráð fyrir um 50 bíla-
stæðum.
Samkvæmt uppdrættinum á
að hlaða smiðju úr torfi og
grjóti. Byggingu, sem þegar er
á svæðinu, á að færa í „fornan
stíl“. Hún á að hýsa gesta-
móttöku, minjagripaverslun og
sýningaraðstöðu.
Áhalda- og geymsluhúsnæði
sem áformað er að rísi á svæð-
inu verður einnig með fornu
yfirbragði og gert er ráð fyrir
að settar verði upp tímabundið
búðir með sölutjöldum. Nokkur
starfsemi er þegar á
svæðinu, t.d. hafa þar
verið haldin víkinga-
námskeið fyrir börn.
Byggingar í
fornum stíl
SKIPULAG GRETTISBÓLS
Ungir víkingar
á námskeiði
í Grettisbóli.