Morgunblaðið - 29.05.2014, Síða 17

MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 29. MAÍ 2014 17FRÉTTIR
Kreditkort er útgefandi American Express á Íslandi. American Express® er skrásett vörumerki American Express.
Kynntu þér kosti
Icelandair American Express®
á kreditkort.is
Verði viðskipti á fjármálamarkaði í daufara
lagi munu markaðsaðilar bara verða þakklátir
fyrir truflunina af heimsmeistaramótinu í
knattspyrnu í júní. Að minnsta kosti mun 32
landa heimsmeistarakeppni bjóða upp á raun-
verulegan hasar. En það eru fleiri ástæður
fyrir því að fylgjast með keppninni, því hún
gæti veitt skuldabréfamiðlurum meira innsæi í
virkni markaða en virðist í fyrstu.
Vænta má mikillar aukningar í veðmálum
fótboltaáhugamanna um allan heim á netinu í
tengslum við HM í ár. Veðmálunum fylgja
milljónir færslna sem framkvæmdar eru á
andartaki, allar á gegnsæju verði. Hagfræð-
ingar, og sumir fjármálaráðgjafar, hafa komið
auga á það að þessi ört vaxandi viðbótarafurð
knattspyrnunnar býður upp á nokkurskonar
tilraunastofu fyrir rannsóknir á virkni mark-
aða og hvað til þarf fyrir arðbær verðbréfa-
viðskipti.
Eins og staðan er nú er óvissan á HM,
spennan og skýr fylgnin milli frammistöðu liða
og úrslita, í raun sláandi andstæða við ástandið
á skuldabréfamörkuðum, þar sem enginn efast
raunverulega um að seðlabankar muni halda
vöxtum talsvert lengur í sögulegu lágmarki.
Enda geta snjallir sparkspekingar hagnast
umtalsvert á því að veðja á úrslit leikja, á með-
an bankar og fjármálafyrirtæki draga úr
skuldabréfaviðskiptum, þar sem arðsemin hef-
ur reynst ófullnægjandi.
Við leikslok
Veðmál á netinu um úrslit íþróttaleikja veita
innsýn í hvernig markaðir sem byggja á mann-
legri hegðun virka, vegna þess að allir þátttak-
endur hafa sama aðgang að upplýsingum um
gang mála. Knattspyrnuleikjum er sjónvarpað
um heim allan og þar af leiðandi er það á allra
vitorði þegar mark er skorað. Þeir sem taka
þátt í veðmálunum búa bæði yfir reynslu og
þekkingu, þó svo að seinkanir í útsendingum
um gervihnött kunni að veita sumum forskot af
tæknilegum ástæðum.
Akademískar rannsóknir benda til þess að
markaðir sem byggja á mannlegri hegðun ein-
kennist af vægðarlausri skilvirkni. Tveir hag-
fræðingar við Oxford-háskóla, Karen Croxson
og James Reade, fylgdust með veðmálum sem
beindust að meira en 1.200 knattspyruleikjum
atvinnumanna á netsíðunni Betfair og birtu
þau nýlega niðurstöður sínar í hagfræði-
tímaritinu The Economic Journal.
Veðmálastuðlar breytast meðan á leik
stendur og því nær sem dregur leikslokum, því
fyrirsjáanlegri verða úrslitin. Til þess að
greina áhrif marka í knattspyrnuleikjum á
veðmálamarkaðinn, skoðuðu þau sérstaklega
þau mörk sem voru skoruð í uppbótartíma í
fyrri hálfleik, þegar „leiktíminn“ stendur í stað
en veðmálin halda hins vegar áfram. Niður-
staða þeirra var sú að „verðgildin í veðmál-
unum uppfærast svo hratt og vel, að mark hef-
ur verið fullkomlega meðtekið þegar leikhlé
hefst, jafnvel í þeim tilvikum þegar það er
skorað andartaki áður en flautað er“.
Hvað þýðir þetta fyrir fjármálamarkaði?
Eitt af því sem þetta segir okkur er að það er
erfitt að nýta sér misvægi í upplýsingum, því
tíðindi af gangi leiksins eru í raun verðlögð sam-
stundis. Þetta þýðir jafnframt að eftir litlu er að
slægjast þegar veðjað er á leiki með nánast fyr-
irsjáanlegum úrslitum, eins og til að mynda
þegar Manchester City tryggði sér enska
meistaratitilinn með sigri á West Ham í vor. Að
sama skapi, þegar um magnbundna íhlutun (e.
quantitative easing) af hálfu bandaríska seðla-
bankans eða annarra seðlabanka er að ræða, þá
gefur það skuldabréfamiðlurum lítið forskot að
hafa spáð rétt um horfur í bandarísku efnahags-
lífi, svo dæmi sé tekið.
„Ef ég myndi taka stöðu gegn bandaríska
seðlabankanum, þá yrði ég að vera algerlega
sannfærður um að ég byggi yfir upplýsingum
sem enginn annar hefði aðgang að, því að í
raun væri ég að taka veðmál sem líktist því að
spá West Ham sigri gegn Manchester City,“
segir Steven Major, yfirmaður skuldabréfa-
greiningar hjá HSBC. „Þú verður að hafa mik-
inn fyrirvara gagnvart þeim sem heldur að
hann viti meira en aðrir.“
Rétta leikskipulagið
En jafnvel þegar skuldabréfamarkaðir, eða
knattspyrnuleikir, eru fyrirsjáanlegir getur
borgað sig að veðja með „strategískum“ hætti.
Ástríðufullir knattspyrnuáhugamenn sem
starfa í verðbréfaviðskiptum og ég hef rætt við
segja að starfi þeirra svipi að mörgu leyti til
veðmála á netinu.
Vefurinn Betfair, sem er með um 900 þúsund
notendur, er ekki hefðbundinn veðmangari,
heldur einskonar kauphöll þar sem þátttak-
endur geta valið um hvorum megin veðmáls
þeir leggja undir. Þeir geta jafnvel gert eins-
konar hliðstæðu gírunar, þ.e. tekið meiri áhættu
með því að veðja ekki einungis á sigurvegarann
heldur einnig á markamun í leiknum. Snjöllustu
skuldabréfamiðlararnir reyna að koma auga á
misræmi í verðlagningu sem skapar hagn-
aðartækifæri – þeir fara ekki „á móti seðlabank-
anum“ heldur reyna þeir að nýta sér aðra veik-
leika, til dæmis þegar markaðurinn bregst of
jákvætt við tölum um atvinnuleysi í Bandaríkj-
unum.
En sveiflurnar á skuldabréfamörkuðum
munu verða miklu stærri þegar að því kemur að
seðlabankar fara að hækka vexti. Þá munu þeir
hrósa sigri sem geta best lagt mat á hæfni
stefnusmiða og stjórnvalda, og átta sig jaframt
á hlutfallslegri stöðu efnahagskerfa á milli
landa.
Og þegar kemur að því að veðja á leiki á
HM, þá gætu skuldabréfamiðlarar haft visst
forskot á aðra knattspyrnuáhugamenn. Þeir
þekkja til dæmis möguleikana sem skapast
þegar menn „halda með heimaliðinu“. Til-
hneiging banka víða um Evrópu til þess að
kaupa skuldir ríkissjóðs í sínu eigin heima-
landi, hélt uppi verði skuldabréfa þegar
skuldakreppan á evrusvæðinu stóð sem hæst.
Í knattspyrnunni veðja fótboltaáhugamenn
frekar á landslið síns eigin lands. Með veð-
málasíður á borð við Betfair aðgengilegar frá
Brasilíu, væri mín ráðlegging sú að vera vak-
andi fyrir tækifærum í mismunarviðskiptum.
Hvað sem öðru líður getum við verið þess full-
viss að það verða óvænt úrslit á HM í næsta
mánuði. Kannski fer að styttast í einhver tíðindi
frá skuldabréfamarkaðnum að sama
skapi.
Skuldabréfamiðlarar ættu að
fylgjast með HM í knattspyrnu
Eftir Ralph Atkins
Veðmál um úrslit knattspyrnu-
leikja bjóða upp á tilraunastofu
fyrir rannsóknir á virkni markaða.
Reuters
Af síðum
Ef þér líður eins og veraldarvönum stórfjárfesti í hvert
sinn sem þú slærð um þig með tali um EBITDA í kokteil-
boðum, þá ættir þú að gera þér grein fyrir einu: Þú hljóm-
ar eins og skrúðfáviti með MBA-gráðu og Hermès-bindi.
EBITDA (afkoma fyrirtækja áður en tekið er tillit til fjár-
magnsliða, skattgreiðslna og afskrifta) er loðið viðmið fyr-
ir fjárstreymi sem fjárfestar og greinendur nota gjarnan
þegar þeir ræða um hagnað (hvað ræða þeir um annað?
Fasteignir?). EBITDA segir ekki alla söguna þó svo að
hugtakið geti þjónað sínum tilgangi.
Glæsileiki EBITDA stafar ekki síst af því hversu fram-
arlega hún stendur í rekstrarreikningnum. Tær sem lind
kemur þessi kennitala á undan vaxtakostnaði og er sem
slík óháð fjármagnsuppbyggingu fyrirtækis og tekur ekki
til reglulegra reiknaðra gjalda. En það að horfa eingöngu
útgjöld, jafnvel beinharðar greiðslur eða raunverulega
kostnaðarþætti. Þetta leiðir til „leiðrétts“ EBITDA sem
endurspeglar þá eitt og annað sem stjórnendur fyrirtækja
vilja að hverfi. Með hverju skrefi sem EBITDA fjarlægist
handbært fé, verður kennitalan til minna gagns fyrir þá
sem fjármagna rekstur fyrirtækisins og vilja gera sér
grein fyrir hvort vaxtagreiðslum verði mætt. Hins vegar
nýta fjárfestar í hlutabréfum tækifærið og hækka marg-
faldarann á „leiðréttri“ EBITDA til að reikna upp virð-
ismatið.
Framangreint má þó ekki túlka þannig að aldrei eigi að
horfa til EBITDA. En ein og sér getur kennitalan gefið
tilefni til vafasamra ályktana. Hinir glöggu temja sér fjöl-
breytt sjónarhorn og orðaforða, í kokteilboðum sem
annars staðar.
til rekstrarreiknings fyrirtækis lítur fram hjá nauðsyn-
legri nýtingu fjármagns sem fært er annars staðar, svo
sem vegna ráðstöfunar fjármuna, veltufjárbreytinga og
fyrirframgreiddra krafna. Fjárstreymishugtakið fangar
þessa þætti en til þess að gera sér grein fyrir því þarf að
fletta yfir á aðra blaðsíðu í ársreikningnum. Þessir þættir
eru jafnframt þess eðlis að erfitt er að tímasetja hvenær
þeir falla til gjalda. Takmarkanir þeirra upplýsinga sem
EBITDA veitir sjást til dæmis í fjarskiptarekstri þar sem
fjárfestingarútgjöld eru gríðarleg, í smásölu þar sem
birgðabreytingar sveiflast mikið og í hugbúnaðargerð þar
sem tímasetning tekna á móti gjöldum skiptir sköpum.
Hagræðing á EBITDA er hins vegar verri en takmark-
anir kennitölunnar. Fyrirtæki vilja gjarnan færa aftar í
reikninginn kostnað vegna endurskipulagningar og önnur
LEX
EBITDA: Takmarkanir kennitölu