Morgunblaðið - 03.11.2014, Síða 18

18 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 3. NÓVEMBER 2014
 
 
   

   
  

 
 
 

 
  
 
 
 
  Hvernig fer það sam-
an við læknaeiðinn að
leggja niður störf og
neita að líkna sjúkum og
lækna? Hreint ekki vel.
Hvernig stendur þá á
því að hér á Íslandi, árið
2014, er svo komið að
þeir læknar sem fá
greitt samkvæmt kjara-
samningi Læknafélags
Íslands við ríkið taka
svo afdrifaríka ákvörð-
un að fara í verkfall? Það er hreint
ekki auðveld eða létt ákvörðun. Hún
stríðir algerlega gegn okkar lífsskoð-
unum og jafnvel gegn eiðnum sem við
skrifum undir við útskrift: Gerðu eng-
an skaða (Primum non nocere). Ekki
eru fordæmi fyrir því að læknar hafi
gripið til svo afdrifaríkra aðgerða.
Ekki eru heldur fordæmi fyrir slíkri
samstöðu innan þessarar stéttar sem
einkennist af ólíkum innbyrðis hags-
munum. Hluti hennar starfar á
sjúkrahúsi, aðrir í heilsugæslu, sumir í
þéttbýli aðrir í fámennum sveit-
arfélögum og enn aðrir að hluta til hjá
einkareknum fyr-
irtækjum. Þessi stétt
ríkisstarfsmanna er inn-
byrðis ólík en hefur
meðal annars átt það
sameiginlegt að hafa
verið seinþreytt til vand-
ræða. Nú er hún komin
út í horn. Hún hefur
fengið nóg. Hún getur
ekki lengur hlaupið
hraðar. Á sama tíma
horfum við á eftir sam-
starfsfélögum til margra
ára hverfa á braut með
orðunum: Gangi ykkur
vel, ég vil ekki bera ábyrgð á þessu
lengur!
Ég stundaði framhaldsnám í
Bandaríkjunum á árunum 1996-2002.
Sneri þá aftur heim til Íslands sem út-
lærður lyflæknir og sykursýkislæknir,
full af áhuga og með nýjungar í far-
teskinu sem hafa komið sér vel fyrir
skjólstæðinga mína, s.s. insúlíndælur
sem þá voru að koma á markað í Evr-
ópu.
Ég var 36 ára gömul, barnshafandi
að öðru barni þar sem ég hafði ekki
leyft mér að eignast börn meðan ég
var í framhaldsnámi. Þetta hafa verið
góð ár á Íslandi, 12 ágæt ár. Mikil
vaktavinna og gott að hafa stuðning-
inn frá sínum nánustu, algerlega
ómetanlegt.
En tímarnir hafa breyst eins og allir
þekkja. Þegar ég hélt utan árið 1996
var enginn með farsíma á Íslandi, ein-
staka brautryðjendur réðu yfir bíla-
símum sem voru á stærð við raf-
geyma. Enginn tölvupóstur en tveir
tölvuáhugamenn á Landspítalanum
voru rétt að byrja að þreifa sig áfram
með slíka undratækni. Snertiskjáir
voru það allra heitasta og internetið
var rétt uppgötvað en ekki komið í al-
menningsnotkun. Mér fannst ég vera
að flytja á heimsenda og mundi jafnvel
ekki upplifa það að sjá foreldra mína
nokkru sinni aftur. Margir vinir mínir
og kollegar sem fluttu heim um svipað
leyti og ég, og hafa eftir langt starf á
Íslandi nú pakkað saman og flutt aftur
út með alla fjölskylduna, upplifa gjör-
breyttan heim. Þeir eru í góðum sam-
skiptum við okkur hérna heima í gegn-
um samfélagsmiðla, nota ódýrar leiðir
til að hringja heim með búnaði eins og
Skype og síðast en ekki síst hafa þeir
aðgang að tíðum ferðum og ódýrum
flugfargjöldum þannig að jafnvel er
hægt að skjótast heim í vaktafríum og
heimsækja ættingja og vini.
Ég rek þessar breytingar hér til að
minna á í hvaða samkeppni við erum.
Það hefur svo margt breyst á einum
áratug að við sem komin erum á miðj-
an aldur eigum í mesta basli með að
átta okkur.
Stéttin hefur breyst, ungt fólk hugs-
ar á allt annan hátt en tíðkaðist fyrir
10-15 árum. Ungir læknar í dag eru
reiðubúnir til að leggja mikið á sig og
standa hóflegar vaktir en þeir vilja
geta lifað af eðlilegum vinnutíma og
fengið frítökurétt á móti hluta af helg-
ar- og næturvinnu sinni. Þeir vilja ekki
ganga um of á tímann sem þeir kjósa
að eyða með fjölskyldum sínum. Það
er alveg sama hvað ég og mér eldra
fólk rifjar upp með nostalgíu í röddinni
hvað við unnum nú mikið hér um árið.
Það voru jú þrískiptar vaktar á gjör-
gæslunni í Ameríku og þá var ekkert
farið heim næsta morgun, ó nei. Það
var sko unnið í 36 tíma törnum og
maður hlustaði með andakt á eldri
mennina segja frá því þegar vaktirnar
voru tvískiptar 10 árum þar áður. Það-
an kemur nafnið á námslæknum í
Bandaríkjunum. Þeir eru kallaðir
„residentar“ af því að þeir bjuggu á
sjúkrahúsunum – fluttu inn og voru í
nokkur ár. En í stað þess að fá lotning-
arfull viðbrögð unga fólksins í dag þá
fær maður frekar undrunarsvip sem
af skín spurningin, „hvernig gastu lát-
ið bjóða þér þetta?“. Og hvað get ég
sagt, jú hefðin bauð þetta á þeim tíma.
En síðan gerðust óhöpp. Í ljós kom að
þeir starfsmenn sem höfðu verið á
löngum vöktum gerðu frekar mistök
og yfirvöld áttuðu sig á að kerfinu yrði
að breyta í takt við auknar gæðakröf-
ur, aukinn hraða og óskir starfs-
manna. Reglugerðum var breytt bæði
austan hafs og vestan, vöktum fækk-
að, mönnun aukin. Það er þessi nýi
tími sem við stöndum frammi fyrir.
Við getum sagt margar sögur um
það hvað allt var nú gott og einfalt hér
áður fyrr. Það bara dugar ekki. Það
nennir ekki nokkur maður að hlusta á
það. Ég er 48 ára og á Íslandi í dag
búa 29.000 manns sem hafa náð sjö-
tugsaldri. Þegar ég verð sjötug verða
þeir 60.000. Ef húsnæðið í dag er
sprungið og fjöldi lækna er sá sami á
LSH í dag og hann var árið 2007 þó að
öldruðum Íslendingum hafi fjölgað um
20% á síðan þá, hvernig verður þá tek-
ið á móti mér þegar ég verð sjötug?
Hvaða þjónusta verður þá í boði?
Ég tel að yfirstandandi kjarabar-
átta lækna snúist ekki í meginatriðum
um bætt kjör eldri kynslóða lækna og
jafnvel ekki starfsaðstöðu þeirra, við
höfum jú reynt ýmislegt og mörg okk-
ar verða komin að starfslokum þegar
nýr spítali rís. Hún snýst um að til
dæmis fólk á mínum aldri fái við-
unandi læknisþjónustu þegar það
verður sjötugt. Fyrir mig snýst hún
um að hér verði nægilega margir
læknar til að sinna öldruðum for-
eldrum mínum og barnabörnunum
sem mig dreymir um að eignast.
Ég hef valið að búa á Íslandi. Mig
langar til að starfa á Íslandi. Ég vil
hafa öflugan spítala á Íslandi og ég vil
ekki þurfa að óttast það að verða göm-
ul á Íslandi. Til þess að svo megi verða
þarf að laga kjör lækna þannig að þeir
kjósi líka að flytja til Íslands og starfa
hér. Er þetta ekki eitthvað sem við
verðum að sameinast um? Hvernig
endar þetta annars?
Læknaverkfall –
hvar endar þetta?
Eftir Örnu
Guðmundsdóttur
»Ég var 36 ára gömul,
barnshafandi að
öðru barni þar sem ég
hafði ekki leyft mér að
eignast börn meðan ég
var í framhaldsnámi.
Arna Guðmundsdóttir
Höfundur er læknir og formaður
Læknafélags Reykjavíkur.
Hæ, ég heiti Lukka og
mér er virkilega misboð-
ið. Hingað til hef ég
kvartað yfir því að vera
skilin eftir ein heima á
morgnana því foreldrar
mínir þurfa að fara í
vinnuna. Ekki lengur. Nú
er ástandið orðið óþol-
andi, ég má ekkert leng-
ur. Ef ég fer og finn föt
með lykt sem mér líkar
vel og fer með þau í búrið
mitt er ég skömmuð. Ef
ég gref beinið mitt í
blómapotti er ég skömm-
uð. Ef ég hleyp að ís-
skápnum og horfi á hann
er ég skömmuð (nei, við
erum í verkfalli svo ekk-
ert bruðl). Ef ég dansa, engin verð-
laun. Ef ég sest, engin verðlaun. Ef
ég leggst, engin verðlaun. Það
versta þegar ég heilsa, ekki neitt
(við erum í verkfalli). Mér finnst
svakalega gaman að fara út að
ganga, kannski tvisvar á dag, en
fimm sinnum? Hræðilegt. Það er
einfaldlega of mikið. Það er frost
úti og feldurinn minn er ekki hann-
aður fyrir svo margar gönguferðir í
miklum kulda. Mér er enn kalt
þegar ég er dregin út aftur. Ég fæ
ekki lengur að fara og banka hjá
bestu vinkonu minni og fá kex.
Enginn syngur lengur „Bíum, bíum
bambaló“ fyrir mig þegar ég er
þreytt. Enginn syngur „Schlafe,
schlafe“ fyrir mig eftir smá stund
þegar ég hef verið skömmuð. Hvað
á ég að gera? Kæru stjórnendur.
Komið mínum aftur í vinnu svo ég
geti gert það sem ég vil.
Semjið núna.
P.s. Ég gleymdi einu. Ég er
hundur og eigendur mínir eru tón-
listarkennarar.
Lukka.
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12 velvakandi@mbl.is
Hundalíf Lukku
Tónlistarkennarar Frá baráttufundi þeirra.
Morgunblaðið/Golli