Akureyri - 16.10.2014, Side 13

16. október 2014 38. tölublað 4. árgangur 13
Meðalaldur Akureyr-
inga hækkað um þrjú ár
Að beiðni Stapa lífeyrissjóðs og Ak-
ureyrarbæjar hefur Capacent tekið
saman greiningu á stöðu og horfum
á fasteignamarkaði á Akureyri. Ver-
kefnið var unnið með þeim hætti að
gagna um fasteignamarkaðinn var
aflað annars vegar úr skýrslum og
almennum upplýsingum um mark-
aðinn og hins vegar með því að nýta
svör úr könnun sem Capacent gerði
í lok árs 2013.
Meðalaldur þjóðarinnar hækkar,
meðalaldur á íbúa á Akureyri hef-
ur hækkað um 3 ár frá 1998 sam-
kvæmt skýrslunni, hann var 33,65
ár árið 1998 og hækkaði í 36,45
árið 2014. Á sama tíma hækkaði
meðalaldur á höfuðborgarsvæðinu
úr 34,06 í 36,52 ár á sama tímabili.
Forvitnilegt er að skoða jafna
fólksfjölgun á Akureyri allt frá
fyrstu tíð nánast. Íbúum á Akureyri
fjölgaði á sama hátt og íbúum þétt-
býliskjarnans á suðvesturhorninu
fyrstu sex áratugi 20. Aldarinn-
ar. Síðan aftur á þeim áttunda en
íbúaþróunin náði ekki að halda í
við höfuðborgarsvæðið síðustu tvo
áratugi aldarinnar.
Annar hver Norðlendingur Akur-
eyringur
Akureyringar eru 48% af íbúum
Norðurlands, 18.103 íbúar af um
37. 700 Norðlendingum alls. Árin
1998-2013 fjölgaði Akureyringum
um 1,02% að jafnaði á ári en á sama
tíma fjölgaði fullgerðum íbúðum
á Akureyri um 1,96% að jafnaði á
ári, þ.e. nær tvöfalt meira en sem
nemur árlegri meðalaukningu íbúa.
Ein ástæða gerðar skýrslunnar var
að kanna þörf fyrir nýtt húsnæði í
bænum. Í stuttu máli er niðurstaðan
að ekki séu ástæður fyrir stórfelld-
um framkvæmdum og að nýbygging
leiguhúsnæðis sé vart að óbreyttu
arðbær framkvæmd. Ástæður fjölg-
unar íbúðahúsnæðis umfram mann-
fjölda eru m.a. aukin eftirspurn eft-
ir frítímahúsnæði, að skortur hafi
verið á íbúðarhúsnæði áður eða að
færri íbúar séu um hverja íbúð.
7.500 íbúðir í bænum
Heildarfjöldi íbúða á Akureyri hef-
ur aukist úr því að vera 5.493 tals-
ins í ársbyrjun ársins 1998 í 7.473
í ársbyrjun 2014. Aukningin sam-
svarar um 1,92% á ári. Mest fjölg-
un íbúða á milli ára var árin 2004
(3,3%) og 2005 (4,4%).
Árið 2005 voru fullgerðar íbúð-
ir skv. talnaefni Akureyrarbæjar
317 talsins, sem er talsvert umfram
meðaltal tímabilsins (92). Á sama
tíma var mikil aukning í íbúðum
í smíðum. Í árslok 1997 voru 150
íbúðir í smíðum á Akureyri. Árið
2014 voru þær 688. Þetta er umtals-
verð aukning og „óeðlilega mikil
þegar litið er til þess að í einum ár-
gangi íbúa 30 ára og yngri eru að
jafnaði 259 íbúar, þannig að árleg
þörf fyrir nýjar íbúðir ætti að vera
innan við það,“ segir í skýrslunni.
Gera má ráð fyrir því að í hverri
íbúð séu að meðaltali búa 2,4 íbúar,
en það var meðalfjöldi í hverri íbúð
í hverri íbúð á Akureyri í árslok
2013. Ef gert er ráð fyrir því að það
hlutfall haldist óbreytt má gera ráð
fyrir því að árleg þörf fyrir íbúðir
sé um 110 íbúðir, sem er nokkru
hærra en meðalfjöldi fullgerðra
íbúða árin 1997-2013 en þær voru
að meðaltali 92.
Fáir á miðjum aldri
Einn af þeim köflum sem mesta
athygli vekja e.t.v. í skýrslunni – og
varða sjálfbærni sveitarfélagsins, er
að framfærsluhlutfall á Akureyri er
óhagstæðara en almennt á landinu.
Akureyringar eru hlutfallslega fáir
á miðjum aldri. Fleiri en sem nemur
landsmeðaltali eru yngri en 35 ára
eða eldri en 56 ára.Þá eru tekjur
Akureyringa undir landsmeðaltali.
Svipað hlutfall er með tekjur fyrir
skatt á í kringum hálfa milljón en
mun fleiri Akureyringar hafa litlar
tekjur og færri miklar en að jafnaði
gerist á landinu öllu. Þá eru Akur-
eyringar fleiri einhleypir en gengur
og gerist á landinu.
Í skýrslunni segir að skipta megi
íbúum sveitarfélaga í tvo flokka.
Annars vegar fólk á starfsaldri og
hins vegar fólk sem ekki hefur náð
starfsaldri eða hefur lokið starfsævi
sinni. Miðað er við að íbúar á aldr-
inum 16-67 ára séu á starfsaldri,
15 ára og yngri séu ekki komnir á
starfsaldur og 67 ára og eldri hafi
lokið sinni starfsævi. Framfærslu-
hlutfall segir til um það hversu hátt
hlutfall íbúa eru á þeim aldri þar
sem þeir þurfa tiltölulega litla þjón-
ustu sjálfir en greiða að jafnaði mest
til samfélagsins í formi skatta og
þjónustugjalda. Hátt hlutfall segir
að byrðin sé meiri fyrir fólk á starfs-
aldri og öfugt ef hlutfallið er lágt.
Árið 2014 var framfærsluhlutfallið
á Akureyri 0,52, en hagstæðast er ef
hlutfallið er lágt. Hlutfallið er að
jafnaði hærra á Akureyri en á höf-
uðborgarsvæðinu og örlitlu hærra
en á landsbyggðinni. Munurinn hef-
ur aukist frá árinu 2000, en þá var
hlutfallið 0,55 á Akureyri en 0,51 á
höfuðborgarsvæðinu og munurinn
tæp 8%. Um síðustu áramót hafði
munurinn aukist í tæp 12% (0,52
á Akureyri samanborið við 0,47 á
höfuðborgarsvæðinu). Skýringin
liggur frekar í aldurshópnum 0-15
ára heldur en 67 ára og eldri.
Hefur áhrif á fasteignaverð
Ef horft er á tekjudreifingu íbúa
Akureyrar annars vegar og fram-
færsluhlutfallið hins vegar má sjá
að óhagstætt hlutfall hefur nei-
kvæð áhrif fasteignaverð. Ráðstöf-
unartekjur á Akureyri minnkuðu
þó minna á tímabilinu 2008-2012
heldur en í Reykjavík. Hlutfall
heildarskulda af ráðstöfunartekj-
um ársins er talsvert lægra á Akur-
eyri en í Reykjavík.
Samkvæmt könnun Capacent
búa 65% Akureyringa í eigin hús-
næði samanborið við 72% á höf-
uðborgarsvæðinu. Af þeim sem
ekki búa í eigin húsnæði býr ríf-
lega þriðjungur í húsnæði sem er
í eigu einstaklinga, þriðjungur
í foreldrahúsum og þriðjungur í
íbúð í eigu leigufélags, þ.m.t. náms-
mannaíbúð og félagslegri íbúð. a
FRÉTTASKÝRING
Björn Þorláksson