Iðnaðarmál - 01.05.1961, Blaðsíða 15

und smálestir, sem efnaiðnaðurinn
notaði til að vinna úr, höfðu að vísu
engin áhrif á notkun málma. Af hin-
um 180 þúsund smálestum, sem plast-
vöruiðnfyrirtækin notuðu, má gera
ráð fyrir, að um 72 þúsund smálestir
(40%) hafi komið í stað málma.
Hinn hefðbundni iðnaður notaði árið
1959 um 240 þúsund smálestir af
plastefnum, og það er enginn vafi á,
að meirihluti þess magns keppir við
málmana. Gerum ráð fyrir, að skipti-
stuðullinn (plast í skiptum fyrir
málma) sé tveir þriðju — en með
hliðsjón af hinni miklu plastnotkun
rafmagnsiðnaðarins mun sú tala vera
fremur of lág en of há — þá koma
160 þúsund smálestir af plastefnum
til viðbótar, er leysa málmana af
hólmi.
Þannig má ætla, að árið 1959 hafi
um 230 þúsund smálestir af plastefn-
um — eða næstum 30% — háð sam-
keppni við málmana í Vestur-Þýzka-
landi. Þar sem eðlisþyngd plastefn-
anna er talsvert mikið lægri en málma
(meðal-jafngildisfaktor er venjulega
talinn 3), samsvara 230 smálestir
plastefna um 700 þúsund smálestum
af völtuðu stáli. Árið 1959 voru fram-
leiddar 16.9 millj. smálesta af full-
gerðum vörum úr völtuðu stáli í Vest-
ur-Þýzkalandi. Plastefni, notuð í stað
málma, jafngildi 700 þúsund smá-
lesta af stáli, nema því um 4% af
markaðinum. Þessi tala er auð\4tað
áætluð. Vegna vöntunar á fullnægj-
andi tölfræðilegum skýrslum hafa út-
flutnings- og innflutningstölur fyrir
stál og plastefni ekki verið teknar
með í reikninginn né heldur notkun
plastefna í staðinn fyrir járnsnauða
málma eins og kopar, alúm, zink, tin
og blý.
Ef við fylgjum eftir markaðshlut-
falli plastefnanna (4% af framleiðslu
valtaðs stáls) um næstu 8 árin — og
leggjum til grundvallar útbreiðslu-
hraðann á tímabilinu 1955 til 1959
— mundi framleiðsla á fullgerðum
vörum úr völtuðu stáli nema 23.7
millj. smálesta árið 1967, og jafn-
gildistala stáls af plasti, er keppti við
málmana, mundi þá nema 3 millj.
smálesta. Markaðshlutfall plastefn-
anna yrði þá um 11.2%. í þessu sam-
bandi er gaman að veita því athygli,
að árið 1957, þegar kolakreppan tók
að láta að sér kveða í Vestur-Þýzka-
landi, var hlutur olíunnar í heildar-
orkuframleiðslunni 11.9%.
Hlýtur stálið að hverfa?
Á þessu stigi er ekki unnt að segja
fyrir með vissu, hvort plastefnin
muni raunverulega ógna allri notkun
stáls eða málma. En þó má greina
nokkur merki, er virðast benda í þá
átt:
1. Árið 1959 var stálframleiðslan í
Vestur-Þýzkalandi — þrátt fyr;:- al-
mennan uppgangstíma — aðeins ör
lítið meiri en árið 1957. í Bandaríkj-
unum hefur verið kyrrstaða í stál-
framleiðslunni síðan 1955.
2. Greinilega hefur dregið úr hiki
neytendanna og hinna hefðbundnu
málmiðnaðargreina, sem í fyrstu ef-
uðust um gildi og áhrifamátt hins
nýja efnis.
3. Verðlag plastefnanna fer lækk-
andi, meðan verðlag stáls hefur til-
hneigingu til hækkunar. Framleiðslu-
verð í Vestur-Þýzkalandi í járn- og
stáliðnaðinum hækkaði um 99% á
tímabilinu 1950—1959. Á sama líma
lækkaði verðlag hjá þeim fyrirtækj-
um, sem framleiða úr plastefnum, um
6%. Verðlag þeirra fyrirtækja, sem
framleiddu plastefnin, lækkaði jafn-
vel enn meir en þeirra, sem unnu úr
efnunum.
4. Enda þótt gerviefni séu í vissum
tilfellum dýrari en sambærilegir
málmar, er ódýrara að vinna úr
þeim, og gerir það notkun þeirra
mjög hagkvæma.
5. Þó að það sé að vísu rétt, að
málmvélar af all-mikilli þyngd séu
notaðar til að vinna úr plastefnunum,
þá mun aukin framleiðsla á slíkum
vélakosti ekki krefjast meira magns
af málmum, því að samtímis verður
mikill fjöldi málmvinnsluvéla úreltur.
En svo eru önnur atriði, sem benda
til þess, að ólíklegt sé, að heildarnotk-
un málma muni láta alvarlega á sjá
vegna plastefnanna. Plastið getur að-
eins komið í stað málmanna á vissum
IÐNAÐARM AL
93