Iðnaðarmál - 01.05.1961, Qupperneq 19

Fiórwifingar fif afvinnutnáln
I fjárlagafrumvarpi fyrir 1962 er gert ráð fyrir eftirfarandi fjárveitingum
til atvinnumála (16. gr.). Til samanburðar fylgja tilsvarandi tölur fjárlaga
1961.
Fjárlagafrv. 1962 Fjárlög 1961
A. Landbúnaðarmál ............... Kr. 82.464.627 Kr. 79.370.200
B. Sjávarútvegsmál............... — 26.293.248 — 25.872.482
C. Iðnaðarmál.................... — 5.096.000 — 4.687.000
D. Raforkumál.................... — 31.711.407 — 32.961.859
E. Rannsóknir í þágu atv.veganna o. fl. — 10.368.369 — 8.813.826
Kr. 155.933.651 Kr. 151.705.367
Liðurinn Iðnaðarmál (16. gr. C) skiptist þannig:
Fjárlagafrv.
1962 þús. kr.
1. Til Landssambands iðnaðarmanna................... 150
2. Til Iðnaðarmálastofnunar íslands............... 1.247
3. Kostnaður vegna hagnýtingar á erlendri tækni-
aðstoð á vegum IMSÍ ............................. 150
4. Til iðnlánasjóðs............................... 2.000
5. Til iðnfræðsluráðs skv. lögum.................... 304
6. Til iðnráða....................................... 30
7. Styrkur til byggingar iðnskóla í Reykjavík, gegn
jafnmiklu framlagi ananrs staðar að, allt að .... 450
8. Styrkur til byggingar iðnskóla á Akureyri..... 300
9. Styrkur til byggingar iðnskóla á Selfossi......... 50
10. Til framhaldsnáms iðnaðarmanna erlendis....... 85
11. Til vörusýninga og vörukynningar erlendis..... 57
12. Oryggiseftirlit ríkisins (gjöld og tekjur
krónur 1.027.375, jafnhá).....................
13. Kostnaður við öryggisráð ......................... 40
14. Kostnaður við vörumerkjaskráningu................. 12
15. Til verkstjóranámskeiða ......................... 221
Til iðnaðarmála samtals krónur 5.096
Fjárlög
1961 þús. kr.
150
1.085
150
2.000
295
30
450
300
50
75
50
40
12
4.687
Skv. 14. gr. fj árlagafrumvarpsins er fjárveiting til iðnfræðslu 1962 áætluð
kr. 5.234.983, en var kr. 3.755.883 á fjárlögum 1961. (Listiðnaðardeild Hand-
íðaskólans meðtalin bæði árin).
skáparnir sjálfir (ytri gerðin) verið
framleiddir með þessari aðferð.
Plastefni styrkt með glertrefjum
Það færist nú stöðugt í vöxt að
styrkja plastefni með öðrum efnum,
sem ekki teljast til gerviefnanna, svo
sem gleri og asbesti. Notkun plast-
efna, er styrkt voru með glertrefjum,
tífaldaðist í Vestur-Þýzkalandi á tíma-
bilinu frá 1955—1958. Höfuðkostur
þessarar aðferðar er fólginn í því, að
polyester resin og glersilki sameinast
í efni, sem hefur jafnmikið þanþol og
úrvals-stál og auk þess miklu meira
hitaþol en óstyrkt plastefni. í fyrstu
var þetta að mestu unnið með hönd-
unum — plastefninu var dreift yfir
glertrefjamottu -— en á síðustu árum
hafa aðferðir fjöldaframleiðslunnar
verið notaðar með góðum árangri.
Framleiða má stóra hluta úr yfir-
byggingum, í heilu lagi, úr glertrefja-
styrktu plasti. Frummótið er fyrst
pressað úr glertrefjum, og síðan er
plastefnið sameinað með annarri
pressuaðgerð. Á þennan hátt má
framleiða bifreiðahús, báta, geyma
og jafnvel keðjur fyrir þungalyftingu.
I Frakklandi hafa Renaultverk-
smiðjurnar byggt tengivagn (trailer),
þar sem notað er glertrefjaplast í þak,
loftræsiskrúfur, vatnsgeymi, upp-
göngutröppur, handrið, hurðir og
vatnssalerni. Þó að vinnsla úr hinu
styrkta plastefni krefjist meiri vinnu
í höndunum en spýtimótun, gegn-
þvingun, blástur- og lofttæmingarað-
ferð, hefur hún samt allmikinn vinnu-
sparnað í för með sér í samanburði
við málmvinnslu. Fyrirtæki, sem
framleiðir bifreiðahús, breytti t. d.
starfsemi sinni þannig, að styrkt plast-
efni var tekið í notkun í stað málma
við framleiðslu á loftleiðslupípum
fyrir hreyfla. Áður höfðu leiðslur
þessar verið soðnar saman úr beygð-
um plötustykkjum, og fyrir hvert
leiðslukerfi (sett) þurfti 16 vinnu-
stundir. Þó að glertrefjarnar séu ekki
pressaðar saman við plastið með vél-
búnaði, heldur lagðar með höndun-
um í formin, tekur það nú aðeins 2
klst. að fullgera leiðslurnar. Fram-
leiðniaukningin er 700%. Engin þörf
er lengur fyrir slípun, fágun og máln-
ingu.
Sum plastefni eru skorin til á ná-
kvæmlega sama hátt og málmar (yfir-
borðsmeðhöndlun, skrúfumótun,
skurður, borun, slípun). Þetta á eink-
um við framleiðslu á samsetningar-
blutum fyrir vélsmiðjuiðnaðinn. En í
heild er skurður plastefnanna samt
sem áður ekki mikilvægt atriði.
Framh. í næsta blaði.
IÐN AÐARMÁL
97