Dagblaðið Vísir - DV - 28.09.2011, Blaðsíða 18

18 | Menning 28. september 2011 Miðvikudagur
Var fimm ár að skrifa bókina
n Bryndís Björgvinsdóttir hlaut Íslensku barnabókaverðlaunin 2011
É
g var áhyggjufullt barn og
hafði áhyggjur af stríði og
hungursneyð. Bókin er
kannski svona uppgjör við
það að vera svona viðkvæm sál
og finnast heimurinn vera flók-
inn og erfiður,“ segir Bryndís
Björgvinsdóttir þjóðfræðingur
sem hlaut í dag Íslensku barna-
bókaverðlaunin 2011 fyrir bók
sína Flugan sem stöðvaði stríð-
ið.
Flugan sem stöðvaði stríðið
var valin úr fjölda handrita sem
kepptu um Íslensku barnabóka-
verðlaunin 2011. Það er Forlag-
ið sem veitir verðlaunin og fékk
Bryndís afhent verðlaunafé að
upphæð 500 þúsund krónum
og fékk bók sína útgefna sama
dag og verðlaunin voru veitt.
Að mati dómnefndar er
þetta merkileg saga saga,
bráðfyndin og alvarleg í senn
og hún fjallar um húsflugurn-
ar, Kolkex, Hermann Súkker
og Fluguna sem ákveða að
flýja að heiman og leita uppi
munka í Nepal sem aldrei gera
flugu mein.
„Ég er að leika mér að því
hvernig við búum saman, við
og húsflugurnar. Húsflug-
ur eru þær verur sem í hin-
um vestræna heimi, búa hvað
næst okkur. Þær veita okkur
nýja sýn á hversdagslega hluti
enda horfa þær á okkur mann-
fólkið eins og við horfum á
þær. Fyrir þeim erum við öll
eins, rétt eins og við sjáum
ekki mun á flugum. Mig lang-
aði til þess að skrifa um stríð á
þann máta sem börn eru mót-
tækileg fyrir. Á leið sinni til
munkanna í Nepal fljúga flug-
urnar yfir stríðssvæði, nánar
tiltekið borg sem ég byggi svo-
lítið á Kabúl. Þar kynnast þær
flugum sem þurfa að þola stríð
og þær ákveða að taka til sinna
ráða.“
En hvernig tekst flugum að
stöðva stríð?
Bryndís, skellir upp úr. „Það
er nákvæmlega þess vegna
sem ég var heil fimm ár að
skrifa þessa bók. Þú verður að
lesa bókina til að komast að því
hvers flugur eru megnugar.“
Þetta er ekki fyrsta bók
Bryndísar því hún var aðeins
fimmtán ára gömul þegar hún
sendi frá sér sína fyrstu bók
með vinkonu sinni, Orðabelg
Ormars ofurmennis. Bryndís
er þjóðfræðingur að mennt,
var ritstjóri Stúdentablaðs-
ins 2009 og starfar nú með-
al annars við rannsóknarstörf
og kennslu. Hún hefur skrifað
þessa bók meðfram námi og
störfum.
Þórarinn Már Baldursson
myndskreytti bókina.
kristjana@dv.is
Andri Ólafsson fréttamaður
mælir með:
Keilu og litrík-
um sokkum
n Ég mæli
með Twitter.
Facebook
er allt fullt
af gömlum
bekkjar-
systrum að
segja þér hvað þær eru dug-
legar í crossfit. Á Twitter er
hins vegar fullt af fólki sem þú
þekkir ekki neitt, en er þræl-
skemmtilegt.
n Ég mæli með hnýttum
slaufum. Myndirðu ganga með
smellubindi? Nei, einmitt.

n Ég
mæli með
keilu. Við félagarn-
ir erum búnir að skrá okkur í
utandeildina. Það er mikilvægt
að stunda íþróttir og keila er
eina íþróttin þar sem það er í
lagi að drekka bjór á æfingum. 
n Ég mæli með litríkum sokk-
um. Ódýr leið til að púlla rán-
dýrt lúkk. 
n Ég mæli með Gömlu smiðj-
unni við Lækjargötu. Ekki
spyrja af hverju. Pantiði bara
Pepperoni della casa og þakk-
ið mér fyrir síðar.

n Ég mæli
með The
League.
Fáranlega
fyndnir
þættir sem
eru því miður ekki sýndir í ís-
lensku sjónvarpi. En það er
vel þess virði að henda í eitt
„download“.
n Ég mæli með Sam Cooke.
Bubbi gerði heiðarlega tilraun
til að gera soul-tónlist hall-
ærislegri en Cybertreffen. En
þeir sem hafa hlustað á Live
at Harlem Square vita að Sam
Cooke er svalasti tónlistamað-
ur allra tíma. Punktur.
Hvernig tekst flugum að
stöðva stríð? „Það er nákvæm-
lega þess vegna sem ég var heil fimm
ár að skrifa þessa bók. Þú verður
að lesa bókina til að komast að því
hvers flugur eru megnugar.“ Mynd
gunnAr gunnArsson
Edda og Laddi
bjarga kvöldinu
N
ýtt leikhús er tek-
ið til starfa í Gamla
bíói. Að því stendur
framleiðslufyrirtækið
Leikhúsmógúllinn
sem hefur haslað sér völl á al-
þjóðlegum vettvangi undan-
farin tíu ár eða svo. Ég er lítt
kunnugur sögu þess og finnst
það mætti vera meira um hana
í smekklega hannaðri leik-
skránni. Fyrirtækið mun, að
því er mér skilst, hafa komið
undir sig fótum með sýningum
á Hellisbúanum sem Bjarni
Haukur Þórsson gerði frægan
hér um árið, einmitt á fjölum
Gamla bíós. Í ferilskrá Ósk-
ars Eiríkssonar, framleiðanda
sýningarinnar, les ég að hann
hafi framleitt fjölda sýninga
og eru þar nefnd verkin Triple
Espresso, Shaolin Monks,
100% Sex Theraphy, Umoja,
Sexy Laundry, Blues Brothers,
Menopause, Lovelace og De-
fending the CaveWoman. Ég
verð að játa að ég veit mjög lítið
um þessi verk, nema 100% Sex
Therapy mun vera það sem
Helga Braga Jónsdóttir flutti
hér við vinsældir fyrir nokkr-
um árum og hét þá 100% hitt.
En gott og vel: Leikhúsmó-
gúllinn er mættur á svæðið og
hefur tekið Gamla bíó á leigu
til næstu tveggja ára. Það verð-
ur forvitnilegt að sjá hvernig
gengur. Einkarekin leiklistar-
fyrirtæki, leikhús án opinbers
stuðnings, rekin í því skyni að
skila eigendunum ábata, eru
ekki nýmæli í leiklistarsögu
okkar. Þó hafa þau aldrei náð
að verða meira en í mesta lagi
hliðarstraumur; fæst náð að
marka djúp spor í hinu stærra
samhengi. Raunar má vel rifja
það upp, að þetta er ekki í
fyrsta skipti sem menn reyna
fyrir sér með slíkt í hinu sögu-
fræga Gamla bíói. Þar fóru
þeir Sigurjón Sighvatsson og
Páll Baldvin Baldvinsson af
stað með Hitt-leikhúsið fyrir
um aldarfjórðungi og settu
upp tvær sýningar: fyrst frum-
sýndu þeir Litlu hryllingsbúð-
ina, sem varð mikill smellur,
síðan kom Rauðhóla-Ransý
sem varð álíka mikill skellur
og batt enda á tilraunina. Saga
einkarekins leikhúss á Íslandi í
hnotskurn? Það er nú líkast til
fullmikið sagt, en langlíf hafa
fæst þessara fyrirtækja orðið.
Fyrsta frumsýning Leik-
húsmógúlsins í Gamla bíói
fór fram síðastliðið föstudags-
kvöld. Á sviðinu er gaman-
leikur sem nefnist í íslenskri
þýðingu Davíðs Þórs Jóns-
sonar Hjónabandssæla. Höf-
undur er kanadískur, Michele
Riml – nafnið er reyndar staf-
sett Michael í aðalfyrirsögn,
en rétt annars staðar, sem er
nógu ruglingslegt til þess að ég
gúggla og geng úr skugga um að
hann sé örugglega kvenmaður.
Og með gúgglinu kemst ég að
fleiru sem er ekkert um í leik-
skránni, meðal annars að því
að eitt leikrita Michele heitir
Sexy Laundry, sem er, eins og
glöggir lesendur taka eflaust
strax eftir, meðal þeirra verka
sem Óskar Eiríksson hefur
framleitt. Og þegar ég gúggla
enn dýpra uppgötva ég að það
er einmitt þetta leikrit sem ver-
ið er að sýna í Gamla bíói og er
af einhverjum ástæðum ekki
nefnt í upptalningu leikskrár
á verkum Michele. Þið hefðuð,
ágætu leikhúsmógúlar, nú
alveg mátt spara fræðilega
sinnuðum leikdómara þessa
fyrirhöfn með því að hafa upp-
lýsingar leikskrárinnar fyllri
og nákvæmari. Eða varla get-
ur það verið ykkur feimnismál
að leikritið, sem þið eruð hér
að sýna, ber á frummálinu þó
nokkuð lostafyllra heiti en það
gerir í hinni íslensku þýðingu?
Hvað sem því líður: leik-
ritið er eitthvert mesta þunn-
ildi sem dottið hefur nið-
ur á íslenskt leiksvið. Það er
um miðaldra frú sem dregur
miðaldra karl sinn með sér á
fínt hótel til þess að reyna að
hleypa smá fjöri í kynlífið sem
frúnni finnst vera orðið eitt-
hvað þreytt. Karlinn sér fyrir
sitt leyti ekki nokkra ástæðu
til þess að standa í slíku bram-
bolti; hann er hæstánægð-
ur með líf þeirra eins og það
er: hann er í góðri stöðu, af-
koman er trygg, heimilið gott,
börnin vel heppnuð að því
er best verður séð ... hvað er
hægt að biðja um meira? Eins
þótt bólferðunum hafi heldur
fækkað í seinni tíð og mesti
neistinn sé úr þeim; maður
hefur þó alltaf sjónvarpið sitt
eftir langan vinnudag! Nei,
hún vill eitthvað meira, það
er þetta eilífa jafnvægisleysi í
samlífinu, sumir vilja meira,
aðrir minna – nema þeir vilji
bara eitthvað allt annað?
Um þetta snýst leikritið – ef
það snýst þá yfirleitt um nokk-
urn skapaðan hlut. Í fyrri þætti
af tveimur er frúin að reyna
ýmsar tilraunir með hjálp
kynlífshandbókar sem hún
hefur fengið að láni á bóka-
safninu; þar eru inni á milli
nokkrir smellnir brandarar,
flestir auðvitað neðan þind-
ar. En eftir hlé reynist púðr-
ið að mestu leyti þrotið, það
er lullað áfram í hægagangi
þar til rétt fyrir lokin: þá tekst
leikendum að rífa upp stemn-
inguna með snöggum rykk og
enda á þessum kröftuga há-
punkti sem er nauðsynlegur
ef showið á ekki að lyppast
niður. Allt fellur í ljúfa löð hjá
hjónakornunum – en hvernig
það gerðist, ekki spyrja mig að
því! Það bara gerðist – og allir
geta farið glaðir og ánægðir
heim.
Edda Björgvinsdóttir og
Laddi leika hjónin. Ég get ekki
annað en tekið ofan fyrir þeim
báðum að halda dampi heilt
kvöld með annan eins efnivið
í höndum. Allt frá upphafi var
fín stemning í salnum og það
var einungis þeim að þakka.
Tæknin bregst hvergi, sam-
leikurinn óaðfinnanlegur – og
hvað þau eru bæði þrælliðug
og með flotta skrokka, fólk sem
er þó komið á þennan aldur.
Og Þórhildur, ekki má gleyma
henni, styrk leikstjórnarhönd
hennar leynir sér hvergi, og
eins má hrósa Rebekku A.
Ingimundardóttur fyrir kyn-
þokkafulla leikmynd. En að
verja kröftum þessa góða og
vandvirka listafólks í svona
lágkúru, það er eiginlega bara
grátlegt – eins og ekki sé til nóg
af góðum kómedíum ef menn
kunna að leita.
Eftir undirtektum áhorf-
enda að dæma getur leik-
urinn átt eftir að lifa lengi á
fjölum okkar gamla og góða
bíóhúss. Það er fagnaðarefni
að dyr þess skuli enn standa
opnar og sjálfsagt að óska
Leikhúsmógúlnum velfarnað-
ar innan veggja þess. Ég ætla
samt að láta í ljósi þá von að
þetta verkefnaval sé ekki vís-
bending um það sem þar er í
vændum næstu misserin.
Jón Viðar Jónsson
leikminjar@akademia.is
Leikrit
Hjónabandssæla
eftir Michele Riml
Þýðing: Davíð Þór Jónsson
Leikstjórn: Þórhildur Þorleifsdóttir
Leikmynd og búningar: Rebekka A.
Ingimundardóttir
Ljós: Jóhann Bjarni Pálmason
danshöfundur: Valgerður Rúnarsdóttir
Gamla bíó leikhús
Baksviðs Edda og Laddi ánægð eftir frumsýningu á Hjónabandssælu.