Morgunblaðið - 19.05.2017, Qupperneq 20

20 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 19. MAÍ 2017
GRÓÐURINN Í GARÐINN
fáið þið hjá okkur:
Sumarblóm
Tré og runnar
Matjurtaplöntur
Rósir
Fjölær blóm
Skógarplöntur
Flóra
garðyrkjustöð
Heiðmörk 38
810 Hveragerði
Sími 483 4800
Fax 483 4005
www.ingibjorg.is
ragna@ingibjorg.is
Flóra garðyrkjustöð áður Garðyrkjustöð Ingibjargar Sigmunds.
Þ
að fyrsta sem ég segi fólki
til hughreystingar þegar
það kemur til mín snemma
á vorin, er að mosinn virð-
ist eiga allan blettinn þeg-
ar grasið er ekki farið að vaxa,“ segir
Guðmundur Vernharðsson, garð-
yrkjufræðingur í gróðrarstöðinni
Mörk. „Mosinn er tækifærissinni og
hann notar allt þetta pláss sem er
eldsnemma á vorin á meðan að grasið
vex ekki neitt. Síðan breytist það oft
þegar grasið fer að vaxa.“ Sé gras-
flötin heilbrigð verður mosinn ekki til
mikils trafala eftir það, utan þess að
það getur reynst erfiðara að renna
sláttuvélinni eftir flöt, sem mosi vex í,
þegar grasið er komið með fullan
vöxt.
Sé grasið á annað borð heilbrigt er
mosavandinn því úr sögunni það
sumarið. Reynist grasið hins vegar
ekki sterkt eða heilbrigt, þá þarf að
skoða hvaða ástæður geta legið þar
að baki.
Vaxi grasið lítið eða reynist vera
gisið, þá er það merki um óheilbrigt
gras. „Því gisnara sem grasið er því
meira pláss er fyrir mosann þar á
milli,“ segir Guðmundur.
Margir vilja næringuna
Ástæður fyrir óheilbrigðu grasi geta
verið nokkrar, en oftast er ástæðan
að hans sögn samkeppni um nær-
ingu. „Þá eru það t.d. rætur af nær-
liggjandi trjám sem liggja undir
grasflötina, sem eru í samkeppni við
grasið um næringuna.“
Sé trjárótum ekki um að kenna
getur samkeppnin líka verið tilkomin
af því að ekki sé borið nægjanlega vel
á blettinn. „Því bjargar maður með
því að bera á blettinn og það má oft
bjarga miklu með því móti,“ segir
Guðmundur.
Hann bendir á að garðeigendur
gerðu þó vel að hafa í huga að áburð-
argjöfin hefur tvær hliðar. „Því
meira sem maður ber á blettinn því
meira þarf maður líka að slá hann,
þannig að þarna þarf að nást ákveðið
jafnvægi sem hver og einn garðeig-
andi þarf bara að átta sig á.“
Samkeppni um birtu
„Önnur ástæða fyrir því að grasið er
slappt getur svo verið samkeppni um
birtu,“ segir Guðmundur. Beri mik-
inn skugga á grasið, t.d. frá nærliggj-
andi trjám hefur það slæm áhrif á
grasið. „Það skerðir samkeppn-
isstöðu grassins, en mosinn kann
hins vegar vel að meta skuggann.“
Þessar aðstæður er víða að finna í
gömlum görðum með háum trjá-
gróðri í eldri hverfum. Eitt ráð við
þessu er að grisja trén og hleypa
þannig aukinni birtu inn í garðinn.
Vilji maður hins vegar ekki missa
trén og skjólið sem þau veita, þá
borgar sig að sætta sig einfaldlega
við að aðstæður í þessum garði henta
ekki fyrir grasflöt.
„Í sumum tilfellum er þetta bara
orðinn skógarbotn og gras er ekkert
mikið að vaxa á dimmum skóg-
arbotnum,“ segir Guðmundur og
bendir á að garðeigendum sé hvorki
nauðsyn né skylda að hafa grasflöt í
garði sínum.
Hann bætir við að samkeppnin um
næringuna verði aukin heldur enn
meiri við þessar aðstæður, vegna
þess að rætur á svo stórum trjám
taka mikla næringu til sín.
Ekkert súrefni í moldinni
Þriðju ástæðuna fyrir slöppu og
óheilbrigði grasi segir Guðmundur
kunna að vera þá að jarðvegurinn sé
of þéttur í sér og blautur. „Þá hefur
þetta þau áhrif að það er of lítið súr-
efni í moldinni,“ segir hann.
Ýmsar ástæður kunna að vera fyr-
ir of miklum raka í jarðvegi og erfitt
getur verið að vinna bug á þeim.
Þéttur jarðvegur kann síðan að vera
tilkominn af því að jörðin hafi verið
pressuð af einhverjum ástæðum, t.d.
á byggingatímanum þar sem þunga-
vinnuvélar kunna að hafa staðið í
lengri tíma ofan á moldinni og því er
ekkert súrefni eftir í jarðveginum.
„Þetta eru slæm skilyrði fyrir gras,
en góð skilyrði fyrir mosa,“ útskýrir
hann. „En svo eru líka bara ákveðnar
jarðvegsgerðir sem geta orðið mjög
klesstar.“
Vilji menn reyna að auka súrefn-
ismagn í jarðveginum og bæta þar
með heilbrigði grasflatarinnar er
hægt að nýta gamalreynda aðferð og
gata flötina með gafli. „Garðeig-
endum hefur verið bent á þetta ráð,
að taka gaffal og skaka honum ofan í
jarðveginn og búa þannig til holur,“
segir Guðmundur.
Hann bendir til samanburðar á að
vélar séu notaðar eru til að gata gras-
flötina á fótboltavöllum og segir það
gert til að hámarka súrefni ofan í flöt-
inni þar sem rætur eru að vaxa.
Sandur er síðan settur yfir sem leitar
þá ofan í götin. Gaffallinn gerir sama
gagn við holugerðina og slíkar vélar.
Mosinn tættur og bletturinn nærður
Guðmundur segir aðferðir eins og
notkun mosatætara, þar sem mosinn
er tættur upp og fjarlægður vissu-
lega hafa sitt að segja, líkt og að bera
kalk á flötina, nota efni til að drepa
mosann, eða tyrfa yfir hana.
„Enginn þessara lausna er þó var-
anleg ef að eitthvert af þessum
slæmu skilyrðum sem ég hef nefnt
hér að ofan eru til staðar,“ segir
hann. „Séu skilyrðin áfram slæm, þá
bætir ekkert af þessu úr því var-
anlega.“
Hann ítrekar að með þessu sé
hann ekki að mæla gegn því að menn
fari með mosatætara yfir blettinn,
eða einfaldlega þökuleggi á ný á
nokkurra ára fresti, eins og hann viti
um dæmi þess að garðeigendur hafi
gert. „En ekkert af þessum ráðum
mun verða varanlegt á meðan að skil-
yrðin í jarðveginum eru ekki bætt.“
Guðmundur segir sömuleiðis gott a
bera á blettinn, en nefnir að graskorn
sé framleitt til að örva mikinn gras-
vöxt. „Þannig að ef menn eru sáttir
við að slá mikið þá er það bara gott.“
Eins sé líka í lagi að nota bara blá-
korn og sleppa því þá að kaupa marg-
ar sortir af áburði. „Blákornið hentar
vel fyrir allan annan gróður,“ segir
hann.
„Menn verða þó að skilja að eig-
inleiki áburðarins er meiri vöxtur,
sem þýðir meiri sláttur og það gildir
líka um illgresið. Með meiri áburð-
arnotkun fylgir líka meiri vöxtur á ill-
gresi.“
Enginn skylda að hafa grasflöt
Þó grasflöt sé vissuleg algengur hluti
af hefðbundnum húsagarði, er þó
ekki þar með sagt að það sé skylda að
hafa eina slíka. „Þetta er ekki eina yf-
irborðsefnið sem hægt er að hafa í
görðum,“ segir Guðmundur og
kveðst með þessu ekki vera að tala á
móti grasi. „Grasið er einfalt í við-
haldi og vissulega er notalegt að stíga
berfættur í grasið, en þetta er ekki
eini möguleikinn,“ bætir hann við.
„Gömlu garðarnir voru gjarnan
með stöðluðum hlutum – limgerði,
grasflöt og blómabeði, en í seinni tíð
hefur þetta verið að færast meira og
meira yfir í palla og hellulagnir, sem
og gróður- eða steinabeðum í staðinn
fyrir grasið.“
Í einhverjum tilfellum þá er
kannski ástæða fyrir fólk til að spyrja
sig hvort aðstæður í garðinum séu
mögulega þannig að þar njóti sín
e.t.v. eitthvað annað betur en grasið.
„Þetta á til að mynda við um
skuggsæla garða með stórum trjám.
Þar getur málið verið að sætta sig
bara við að þar sé bara mosi og skóg-
arbotn ef trén eiga ekki að víkja,“
segir Guðmundur og bendir á að
skógarbotninn sé mjög náttúrulegt
fyrirbæri. „Þar er líka hægt að
breyta til og gróðursetja skugg-
þolnar fjölærar plöntur til að lífga
uppá ef menn eru ekki sáttir við
skógarbotninn eingöngu.“
annaei@mbl.is
Grasið líður fyrir samkeppni um næringu
Það getur verið ljúf til-
finning að stíga ber-
fættur út í grasið í
garðinum á hlýjum og
sólríkum sumarmorgni,
en hvað er til ráða þeg-
ar mosinn virðist vera
að yfirtaka blettinn?
Guðmundur Vernharðs-
son, gaf Önnu Sigríði
Einarsdóttur nokkur
góð ráð í baráttunni við
þennan dúnmjúka óvin
garðeigandans.
Morgunblaðið/Hanna
Vöxtur Guðmundur Vernharðsson segir ýmsar ástæður geta verið fyrir því að
grasið þrífist illa í garðinum. Áburðurinn er líka næring fyrir illgresið.
Morgunblaðið/Eyþór
Gagn Vel má nota mosatætara á blettinn, en mosinn mun þó koma aftur ef skil-
yrði í jarðveginum eru ekki bætt. Falleg grasflöt er þá innan seilingar.
Morgunblaðið/Árni Torfason
Svörður Heilbrigt gras vex þétt og vel. Ef það er gisið og vex hægt þá er ástæða til
að skoða hvað kunni að vera að, og vissara að grípa skjótt til aðgerða.
Samkeppni um næringu
eða birtu getur verið
ástæða þess að mosi þrífst
betur í garðinum en grasið