Víkurfréttir - 17.03.2016, Side 14

15fimmtudagur 17. mars 2016 VÍKURFRÉTTIR
„Algengustu mistökin sem fólk gerir
í fjármálum er að skorta yfirsýn og
treysta bara á tilfinninguna sína,“
segir Haukur Hilmarsson, ráðgjafi í
fjármálahegðun. Hann rekur heima-
síðuna Skuldlaus.is og opnaði nýlega
ráðgjafastofu í Framsóknarhúsinu við
Hafnargötu 62 í Reykjanesbæ. Haukur
er með BA-próf í félagsráðgjöf og
hefur lokið námi frá Center of Fin-
ancial Social Work í Bandaríkjunum.
Haukur hefur haldið ýmis námskeið
um fjármálahegðun, gefið út kennslu-
efni og veitt fólki ráðgjöf. Til hans
leitar fólk í ýmsum aðstæðum. Hjá
sumum eru fjármálin í molum en aðr-
ir vilja einfaldlega gera betur. Hann
vinnur með fólki að því að yfirvinna
kvíðann, streituna og frestunarárátt-
una sem oft vill fylgja fjármálunum.
Haukur kveðst vera nokkurs konar
einkaþjálfari í fjármálum. Hann
segir vel hægt að líkja fjármálum við
líkamsrækt og að oft verði fólk alveg
hreyfingarlaust í fjármálunum, hafi
enga yfirsýn og eyði í hitt og þetta til
að láta sér líða betur. Á meðan stækka
skuldirnar. „Ég kalla þetta litlu verð-
launin, þegar fólk leyfir sér að eyða
peningum til að láta sér líða betur.
Sumum finnst til dæmis í lagi að fá sér
fullt af nammi því það var svo erfiður
dagur í vinnunni. Auðvitað væri bara
best að leyfa sér slíkt einu sinni í viku,
óháð því hvernig gengur í vinnunni.
Það safnast þegar saman kemur og
hjá mörgum fer drjúgur peningur í
nammi og skyndibita sem er keypt
alveg hugsunarlaust,“ segir hann.
Í lagi að eyða í óþarfa
Í ráðgjöf sinni kennir Haukur fólki
grunnatriði eins og að afla sér upp-
lýsinga um það hvernig það stendur
í fjármálunum og að byrja að nota
svokallað umslagakerfi, sem hann
segir mjög gott ráð til að koma jafn-
vægi á fjármálin. „Þá borgar fólk alla
reikninga í byrjun mánaðar. Ef fólk á
100.000 krónur eftir er sniðugt að setja
25.000 krónur í umslag fyrir hverja
viku mánaðarins. Sú upphæð er svo
látin duga fyrir neyslu út mánuðinn.“
Haukur tekur dæmi um manneskju
sem fór oft á skyndibitastað. „Þegar
við lásum yfir ársyfirlit bankareikn-
ingsins sáum við að ferðir þangað
voru tíðar. Þá kom í ljós að eftir erfiðan
dag fannst henni hentugt að fara út að
borða með börnin. Hver ferð kostaði
7.500 krónur svo þetta var töluverð
upphæð í hverjum mánuði. Ég hvatti
hana til að skipuleggja sig og fara svo á
veitingastaðinn í lok mánaðar og hafa
ferðina þá sem verðlaun fyrir að hafa
verið dugleg að spara. Hún gerði þetta
og sagði að ferðin hafi verið eins og
jólin og miklu ánægjulegri en þegar
hún fór þangað af því að það stóð illa
á.“ Haukur segir að fólk eigi endilega
að hafa gaman og eyða pening í óþarfa
en að mikilvægt sé að hafa skipulag á
eyðslunni og hafa efni á henni.
Neysluhyggjan ríkjandi
Haukur segir neysluhyggju ríkjandi
á Íslandi og að fólk sé stundum upp-
tekið af því hvernig það birtist öðrum
og leggi því mikla áherslu á að klæðast
dýrum fötum og eiga flotta síma, svo
dæmi séu tekin. „Oft er það bláfátækt
fólk sem á flottustu tækin og fötin og
hugsar mest um að koma vel fyrir. Það
hugsar með sér að það borgi bara raf-
magnsreikninginn og leikskólagjöldin
seinna. Það sem skipti máli í núinu
sé að koma vel fyrir. Kannski virkar
þetta í nokkrar sekúndur en til lengri
tíma litið er auðvitað miklu skynsam-
legra að sníða sér stakk eftir vexti og
hafa forgangsröðina rétta. Fólk er ekki
minna virði þó svo að það eigi ekki allt
það flottasta.“
Aðspurður að því hvort Íslendingar
séu eyðsluglaðari en aðrir segir
Haukur erfitt að segja til um það.
Aftur á móti sé oft sagt að ástandið sé
betra í Noregi, Danmörku og í Þýska-
landi. „Í þessum löndum hugsar fólk
frekar um útgjöldin sín en tekjurnar
eins og Íslendingar gera. Hér á Íslandi
biður fólk um hærri laun þegar það
gengur illa með fjármálin. Víða er-
lendis mótmælir fólk hástöfum þegar
bensínverðið hækkar. Þar er fólk
útgjaldamiðað en ekki tekjumiðað.
Hérna er fólk mjög viljugt að fara í
verkföll en það gerist sárasjaldan að
verðhækkunum sé mótmælt. Þessum
hugsunarhætti mætti breyta.“
Fjármálin mál allrar fjölskyldunnar
Fjármálin eru málefni allrar fjöl-
skyldunnar að mati Hauks. Hann
segir fjárhagsvandræði oft mega rekja
til samskiptaleysis hjá hjónum. Fólk
eigi að ræða saman áður en fjárfest
er í dýrum hlutum og skipuleggja sig
þannig að það setji fjármálin ekki úr
skorðum. „Börnin mættu líka byrja að
læra um fjármál miklu fyrr, jafnvel um
þriggja ára aldurinn. Það er til dæmis
hægt að kenna þeim með því að leyfa
þeim að velja matseðil vikunnar. Þá
sjá þau að það er ekki hægt að hafa
jólamat alla daga eða fara út að borða
því það kostar einfaldlega of mikið.
Það er mjög gott að ræða þessi mál við
börnin því þau eiga svo auðvelt með
að spara og ræða um peninga, ólíkt
mörgum fullorðnum.“
●● ●Hjálpar●fólki●með●tilfinningar●tengdar●fjármálum
●● ●Segir●gott●að●byrja●að●kenna●börnum●um●fjármál●●
● við●3●ára●aldur
Skortur á yfirsýn
algengustu mistökin