Fréttablaðið - 05.07.2018, Síða 50

Skip og skútur til
Siglufjarðar
Það er nóg um að vera á Siglu-
firði því samhliða þjóðlaga-
hátíðinni verður haldin Norræn
strandmenningarhátíð í bænum.
Hún hefur verið haldin árlega
frá árinu 2011 og Norðurlöndin
hafa skipt með sér hlutverki
gestgjafa. Þátttakendur koma
víðsvegar að frá Norðurlöndum
og gert er ráð fyrir að skip og
skútur komi siglandi til Siglu-
fjarðar. Viðburðir á strand-
menningarhátíðinni eru í formi
fyrirlestra, sýninga, handverks,
tónleika, leiklistar- og dans-
atriða. Jafnframt verða haldin
málþing um norræna strand-
menningu.
Sjá nánar á siglofestival.com.
Þjóðlagahátíðin á Siglu-firði er haldin í 19. sinn og stendur til 8. júlí. Á hátíðinni verða haldnir hátt í 20 tónleikar og fjölbreytt námskeið á
sviði tónlistar og handverks. Einn-
ig er sérstök dagskrá ætluð börnum.
Gunnsteinn Ólafsson hefur verið
listrænn stjórnandi hátíðarinnar
frá upphafi.
Blaðamaður forvitnast um Gunn-
stein sjálfan en hann fæddist á Siglu-
firði en ólst upp í Kópavogi. Tengslin
við Siglufjörð hafa alltaf verið sterk
en þeir Pétur bróðir hans voru þar
jafnan á sumrin hjá ömmu sinni.
Aflstöð fyrir þjóðlagatónlist
Gunnsteinn stundaði tónlistarnám í
Ungverjalandi. „Þar kynntist ég ríkri
tónlistarhefð og sá að þjóðlagatón-
listin var sterkur þáttur í sjálfsmynd
þjóðarinnar. Í skólum þar í landi
þótti og þykir enn sjálfsagt að börn
kunni urmul af þjóðlögum,“ segir
hann. Gunnsteinn fór síðan í fram-
haldsnám til Þýskalands og starfaði
í fríum sem leiðsögumaður hér á
landi. „Þá tók ég eftir því að þegar
kom að íslenskum þjóðlögum var
ekkert til að sýna útlendingum. Það
þótti mér vera mikil brotalöm,“
segir hann. „Í kjölfarið fór ég norður
á Siglufjörð árið 1997 og talaði
við bæjaryfirvöld, stakk upp á að
gera mætti Siglufjörð að heimabæ
íslenska þjóðlagsins. Koma mætti
upp þjóðlagahátíð og þjóðlagasetri.
Þannig gæti Siglufjörður orðið afl-
stöð fyrir íslenska þjóðlagatónlist.“
Ekkert varð úr framkvæmdum
að sinni en tveimur árum síðar dró
til tíðinda. Þá var stofnað Félag um
þjóðlagasetur Bjarna Þorsteins-
sonar. „Bjarni er oft kallaður faðir
Siglufjarðar en hann hefur ekki
aðeins þýðingu fyrir bæinn heldur
ekki síður fyrir alla Íslendinga. Þjóð-
lagasöfnun hans skipti sköpum fyrir
tónlistararf þjóðarinnar en um alda-
mótin síðustu var þetta mikla afrek
hans við það að gleymast. Mér og
öðrum fannst ástæða til að halda
nafni hans á lofti. Fyrsta þjóðlaga-
hátíðin var haldin árið 2000 og árið
2006 vígði Ólafur Ragnar Grímsson
forseti Þjóðlagasetur sr. Bjarna Þor-
steinssonar á Siglufirði. Hann benti
á í vígsluræðu sinni að Bjarni Þor-
steinsson ætti að njóta álíka virð-
ingar og Árni Magnússon handrita-
safnari.“
Auk þess að vera listrænn stjórn-
andi Þjóðlagahátíðarinnar á Siglu-
firði hefur Gunnsteinn ferðast um
allt land og tekið upp fólk á mynd-
band við kveðskap, þjóðdansa og að
leika á langspil og íslenska fiðlu fyrir
Þjóðlagasetrið. Valdar upptökur eru
sýndar á myndskjáum auk þess sem
hægt er að skoða allt upptökusafnið
í sérstökum tölvum á háalofti set-
ursins.
Hugað að fjölbreytni
Yfirskrift Þjóðlagahátíðarinnar að
þessu sinni er Söngvar við hafið.
Íslenskir listamenn auk tónlistar-
manna frá Bandaríkjunum, Svíþjóð,
Hollandi, Kanada og fleiri löndum
koma fram á hátíðinni. Þegar Gunn-
steinn er spurður um hápunkt
hátíðarinnar segir hann úr vöndu
að ráða: „Það koma margir tón-
leikar til greina en sennilega munu
lokatónleikar hátíðarinnar vekja
mesta athygli. Þar mun Karlakórinn
Fóstbræður og karlakórarnir í Fjalla-
byggð og á Dalvík flytja Brennið þið
vitar eftir Pál Ísólfsson ásamt Sin-
fóníuhljómsveit unga fólksins undir
stjórn Hallfríðar Ólafsdóttur. Á tón-
leikunum leikur einnig Chrissie
Telma Guðmundsdóttir fiðlu konsert
eftir Ernest Bloch. Það er frumflutn-
ingur verksins hér á landi.“
En hvernig fer valið á tónlist á
hátíðinni fram? „Við hugum að fjöl-
breytni og reynum alltaf að koma
fólki á óvart,“ segir Gunnsteinn. „Að
þessu sinni heimsækja okkur óvenju
margir kórar, þar á meðal flytur kór
frá Gotlandi í Svíþjóð Völundar-
kviðu, frumsamið verk eftir Jan Eke-
dahl í þjóðlagastíl. Sagan um Völund
varðveittist á skinni í Konungsbók
Eddukvæða og á steini á Gotlandi.
Þetta er hádramatískt verk sem er
sviðsett og flutt í búningum.“
Tónlist fjölmargra þjóða
Námskeið eru snar þáttur í Þjóðlaga-
hátíðinni. Mamady og Sandra Sano
kenna afródans, Bára Grímsdóttir og
Chris Foster bjóða upp á námskeið
í íslenskum og enskum þjóðlögum
og Tómas R. Einarsson heldur nám-
skeið í kúbanskri alþýðutónlist.
Þá kennir Guðrún Hannele prjón-
tækni. Í þjóðlagaakademíunni, sem
stofnuð var árið 2006, er frætt um
íslenskan þjóðlagaarf og þá erlendu
tónlist sem flutt er á hátíðinni.
Eins og áður sagði er sérstök dag-
skrá ætluð börnum. Dúó Stemma
setur upp tónleikhús fyrir börn,
byggt á íslenskum þulum og þjóð-
lögum og sérstakt þjóðlaganámskeið
verður fyrir yngstu kynslóðina.“
Fyrsta þjóðlagahátíðin árið 2000
vakti mikla athygli. Gunnsteinn er
spurður hvort hann telji að þjóð-
lagahátíðin hafi stuðlað að því að
auka áhuga þjóðarinnar á þjóðlög-
um. Hann segir svo vera: „Frá þeim
tíma sem hátíðin var fyrst haldin
hefur áhugi Íslendinga á þjóðlaga-
arfinum snaraukist og margir ungir
tónlistarmenn leita í íslensk þjóðlög,
útsetja þau eða nota sem efnivið í
tónverk. Ekki aðeins Íslendingar
sækjast eftir því að koma fram á
hátíðinni heldur berast stöðugt
beiðnir frá erlendum tónlistar-
mönnum um að mega koma fram
á henni. Þannig fléttast saman á
hátíðinni tónlist fjölmargra þjóða.
Við reynum að hafa hátíðina alþýð-
lega en um leið mjög metnaðarfulla
og fáum úrvalsfólk til liðs við okkur.“
Þjóðlagastemning á Sigló
Þjóðlagahátíð haldin í 19. sinn. Gunnsteinn Ólafsson, listrænn
stjórnandi, segir erlenda listamenn sækja eftir þátttöku.
„Við hugum að fjölbreytni og reynum alltaf að koma fólki á óvart,“ segir Gunnsteinn. FréTTAblAðið/SiGTryGGur Ari
Fjölmargir fínir viðburðir eru fram undan hér í Skálholti, alls er lagt upp með nítján. Hinn
virti, ítalski fiðluleikari Marco Fusi
hóf leikinn á þriðjudaginn en stóru
flugeldarnir hjá honum verða núna
um helgina. Bæði fyrirlestur og
tónleikar þar sem hann frumflytur
meðal annars verk eftir Báru Gísla-
dóttur og Bergrúnu Snæbjörnsdóttur
og heldur tónleika með Caput. Þær
Bára og Bergrún eru einmitt staðar-
tónskáldin þetta árið,“ segir Guðrún
Birgisdóttir sem er framkvæmda-
stjóri Sumartónleika í Skálholti í ár.
Hún bendir á að ekki sé á vísan að
róa með veðrið á Suðurlandi þetta
sumarið svo gott geti verið fyrir fólk
að orna sér við eitthvað sem fari fram
innan dyra, óháð veðri og vindum.
„Það er líka vert að vekja athygli á
manngerðri upplifun, til mótvægis
við áganginn á náttúruna.“
Sumartónleikarnir eru haldnir
í 43. sinn í ár. Viðburðirnir eru
frekar stuttir, um klukkutími, hver
fyrir sig, að sögn Guðrúnar. Svo er
frítt inn. „Almannagæði er tískuorð
núna, undir þau má flokka ókeypis
tónleika,“ segir hún og telur grósku
einkenna starfið, margar ungar
konur setji svip á dagskrána í sumar
og verið sé að endurreisa Bachsveit-
ina. „Það er mikið búið að brasa og
skipuleggja, svo springur allt út,
fiðrildin fljúga og í lok verslunar-
mannahelgar hljóma síðustu tón-
arnir. En í miðið er Skálholtshátíð
og hún tilheyrir kirkjunnar fólki.“
Guðrún segir aðsókn að Sumar-
tónleikum ávallt góða, í fyrra hafi
komið um 2.000 manns og sumir
sæki hátíðina frá útlöndum. „Þetta
er ekki heimsfræg hátíð í Brasilíu
eða Kína en margir í nágrannalönd-
unum vita af henni og virða hana
einkum fyrir tvennt, nútímatónlist-
ina og flutning eldri tónlistar á upp-
runahljóðfæri. Margir listamenn frá
nágrannalöndunum hafa komið hér
fram og borið hróður okkar áfram.
Þegar Marco Fusi sagði höfundum
verka sem hann spilar að hann væri
að fara til Íslands með þau, voru
tónskáld sem ákváðu að elta hann
og hlýða á flutninginn hér.“
Sérstaða Sumartónleikanna í
Skálholti er sú að í Skálholtsbúðum
er hægt að hýsa listamenn og þeir
dvelja gjarnan í nokkra daga, að
sögn Guðrúnar. „Það verður til
dálítið sérstakt andrúmsloft hér,
sköpun, samæfingar og tengsl milli
fólks. Þetta er eitt af því sem laðar
hingað góða listamenn,“ segir Guð-
rún og bendir á að dagskráin sé á
heimasíðu hátíðarinnar, sumar-
tonleikar.is.
gun@frettabladid.is
Tónar fljúga út í sumarið í Skálholti og hitta opin hjörtu
„Það er mikið búið að brasa og skipuleggja, svo springur allt út,“ segir Guðrún.
Kolbrún
Bergþórsdóttir
kolbrun@frettabladid.is
5 . j ú l í 2 0 1 8 F I M M T U D A G U R30 M e n n I n G ∙ F R É T T A B l A ð I ð
menning
0
5
-0
7
-2
0
1
8
0
4
:4
8
F
B
0
6
4
s
_
P
0
6
3
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
5
0
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
0
2
K
.p
1
.p
d
f
F
B
0
6
4
s
_
P
0
1
5
K
.p
1
.p
d
f
A
u
to
m
a
tio
n
P
la
te
re
m
a
k
e
: 2
0
5
2
-1
8
F
C
2
0
5
2
-1
7
C
0
2
0
5
2
-1
6
8
4
2
0
5
2
-1
5
4
8
2
7
5
X
4
0
0
.0
0
1
1
B

F
B
0
6
4
s
_
4
_
7
_
2
0
1
8
C
M
Y
K