Fréttabréf Ættfræðifélagsins - 01.04.2015, Qupperneq 6

6http://www.ætt.is
Fréttabréf Ættfræðifélagsins í apríl 2015
aett@aett.is
ára e.t.v. verið reiddir með einhverjum fullorðnum,
en Eyjólfur 10 ára og Matthildur 11 ára líklega fengið
hest til reiðar hvort um sig.
Viðdvöl var hjá kunningjafólki á Breiðabólstað i
Fljótshlíð og hvílt þar líklega í tvo sólarhringa. Þegar
loks náði að Elliðavatni var þar höfð vikudvöl áður
en lagt var í síðasta áfangann vestur á Mýrar. Það
gæti verið tómstundagaman fyrir einhvern í nútíma
að telja allar þær straumþungu ár sem fara varð yfir
á leiðinni, ýmist ríðandi eða á ferjum, og þurfti þá
að taka farangurinn ofan og hlaða í ferjuna og síðan
koma öllu fyrir á hestunum á nýjan leik.
16 ár á Borg
Þeir sem nú lifa á bíla- og gámaöld geta tæplega gert
sér í hugarlund fyrirhöfnina og erfiðið sem umrædd-
um ferðamáta fylgdi. Samhliða í flutningnum var
líklega einhver búslóð, fatnaður, áhöld og mannskap-
ur, fjöldi hesta og e.t.v. matur til ferðarinnar. Á Borg
á Mýrum fæddust Ragnheiði og Þorkeli enn fjögur
börn: Kjartan f. 1860, Ólöf f. 1862 d. 1865, Eiríkur
Einar f. 1864 d. í nóv. s.á. og loks yngsta barnið Einar
f. 11. júní 1867 þegar Ragnheiði vantaði dag upp á 47.
aldursárið, en hún var fædd 12. júní 1820. Ber Einar
nafn séra Einars prófasts Sæmundssonar í Stafholti,
sem virtastur var vina Þorkels allra embættisbræðra
hans þeirra er ekki voru skólabræður hans.
Þorkell var 16 ár þjónandi á Borg en fékk 6.
nóv. 1874 konunglega veitingu fyrir Staðarstað á
Snæfellsnesi og þjónaði þar til fardaga 1890, er hann
fékk lausn frá prestsstarfi. Fluttist þau hjónin þá að
Búðum, eignarjörð Eyjólfs sonar þeirra, en þar bjó þá
búi sínu Einar bróðir hans.
Börn Þorkels og Ragnheiðar er upp komust voru:
Matthildur, f. 8. mars 1848, ljósmóðir á Hellissandi;
Eyjólfur, f. 29. júní 1849, úrsmiður í Reykjavík; Páll,
f. 6. júlí 1850, gullsmiður og tannlæknir í Khöfn, síð-
ar í Reykjavík; Jón eldri, f. 25. des. 1852 um sinn
vestanpóstur, en síðar á Ísafirði; Guðbrandur, f.
1. mars 1854, við verslun í Ólafsvík; Guðrún, f. 9.
október 1856, g. Holger Clausen; Bjarni, f. 25. jan.
1858, skipasmiður; Jón yngri, f. 16. apríl 1859, þjóð-
skjalavörður; Kjartan, f. 12. sept. 1860, organisti og
bóndi á Arnarstapa; Einar, f. 11. júní 1867, skrif-
stofustjóri Alþingis og rithöfundur.
Andlát Þorkels – ekkjudómur
Ragnheiðar
Hinn 19. des. 1891 lést Þorkell 76 ára og átti að
baki 47 ára og 7 mánaða preststarf. Hafði hálsmein
bagað hann mjög og er kallað að það hafi dreg-
ið hann til dauða. Var hann jarðsettur 7. jan. 1892
í Búðakirkjugarði og er þar varði á leiði hans. Þrír
prestar voru við útförina: séra Eiríkur prófastur Kúld
sem jarðsöng hann, séra Helgi Árnason í Ólafsvík og
séra Eiríkur Gíslason, eftirmaður hans í embætti, og
héldu þeir allir ræður við útförina. Vetrarharka var
mikil um þetta leyti og voru aðeins þrjú barna Þorkels
viðstödd, Bjarni, Kjartan og Einar, erlendis voru þá
Páll, Jón yngri og Guðrún en önnur áttu ekki heim-
angengt sökum fjarlægðar og vetrarhörku.
Eftir andlát eiginmanns síns dvaldist Ragnheiður til
skiptis hjá börnum sínum en einna lengst hjá Guðrúnu
dóttur sinni er gift var Holger Clausen (1831 – 1901)
kaupmanni og um skeið alþingismanni. Heimili þeirra
stóð fyrst í Ólafsvík og síðan í Stykkishólmi en árið
1897 fluttust þau til Reykjavíkur og Ragnheiður þang-
að með þeim. Þar lést hún 13. júlí 1905 og er jarðsett í
Hólavallargarði, í reit þar sem fleiri ættmenni hennar
hvíla og er nafn hennar þar á legsteini.
Ragnheiður og eiginmaður hennar voru afar
nákomin hvort öðru í lifanda lífi. Ef til vill undrast
nútíma fólk að þau önduð hvíli ekki hlið við hlið. En
líta má til þess að þótt runnið væri upp árið 1905,
þegar Ragnheiður lést, var bílaöld með tilheyrandi
vegakerfi enn ekki komin í landið og flutningar með
látið fólk sennilega ekki verið auðveldir þá frekar en
annað.
Unni Þorkell prestur konu sinni svo mjög að yndi
hafði hann hvergi, hvorki í æsku né elli, þar er hún
væri eigi. Sagði hann það jafnan að hann fengi óyndi
ef hann væri degi lengur að heiman og hún væri eigi
hjá honum. Í yfirferð um gömul sendibréf kemur fram
í einu þeirra er Þorkeli reit, þá er Ragnheiður fór eitt
sinn í orlofsheimsókn til Guðrúnar dóttur þeirra í
Ólafsvík, að hann sakni konunnar úr rúminu.
Ýmis störf – persónan Þorkell
Eyjólfsson
Þorkell var í sveitarstjórn og hreppsnefnd í þeim
prestaköllum er hann þjónaði og sáttasemjari var hann
í þeim öllum og þótti heppinn. Sýslumefndarmaður
var hann fyrir Staðarsveit eftir að þangað var komið.
Hann var í nefnd þeirri fyrir Vestur- Skaftafellssýslu
sem kosin var 1850 til undirbúnings stjórnarmál-
efnum Íslands fyrir þjóðfundinn. Þorkell var skrif-
ari nefndarinnar og samdi fyrir sýsluna álits-
skjal það til fundarins sem prentað er bls. 9 – 11 í
Undirbúningsblaði undir hinn afdrifaríka þjóðfund
1851. Á síðustu árum Þorkels í Ásum var hann ásamt
öðrum manni kosinn til þess af hálfu sveitarinnar að
semja við Rangvellinga um vörð í fjárkláðanum. Árið
1858 var hann kosinn varaþingmaður fyrir Vestur –
Skaftafellssýslu 1859, 1861 og 1863, en það leiddi
ekki til þingsetu þar eð Jón ritstjóri Guðmundsson,
kjörinn aðalþingmaður sýslunnar og þá búsettur í
Reykjavík, kom til þings.
Fátt liggur á prenti eftir Þorkel og minna en efni
hefðu staðið til því maðurinn bjó yfir miklu en var
frábitinn því að láta á sér bera. Sjálfur sagði hann
jafnan að lítið lifði af því sem ritað væri í lausu máli,
helst eitthvað af því sem fólk léti frá sér í bundnu máli
og væri hnitmiðað.
Hins vegar var Þorkell allnokkur bréfritari, m.a.