Víkurfréttir - 27.06.2019, Side 4

Það er kraftur í byggingaframkvæmdum við Stapaskóla og þessi nýjasta skóla-
bygging Reykjanesbæjar rís hratt þessa dagana.
Stapaskóli verður heildstæður skóli fyrir
börn á aldrinum tveggja til sextán ára sem
er að rísa í Dalshverfi. Fjöldi nemenda við
fullsetinn skóla er um 500 á grunnskóla-
aldri og 120 á leikskólaaldri.
Framkvæmdir við fyrsta áfanga standa
nú yfir en gert er ráð fyrir að kennsla
hefjist í skólanum haustið 2020.
Ljósmyndari Víkurfrétta flaug dróna
yfir framkvæmdasvæðið í vikunni en þá
var svona umhorfs á byggingastaðnum.
VF-myndir: Hilmar Bragi
STAPASKÓLI RÍS
Í DALSHVERFI
Niðurstaða nýrra rannsókna gefa vísbendingar um að efni, sem blágræn-
þörungar í Bláa lóninu framleiða, hafi áhrif á ónæmiskerfið og eigi sinn
þátt í þeim bata sem sórasjúklingar fá við böðun í Lóninu. Áframhaldandi
rannsóknir gætu leitt af sér lyf sem mætti nýta til meðhöndlunar á sóra
hjá sjúklingum um allan heim.
Sórasjúklingar uppgötvuðu lækn-
ingamátt Bláa lónsins skömmu eftir
að lónið myndaðist og hafa jákvæð
áhrif böðunar í Lóninu verið staðfest
í klínískum rannsóknum. Enn fremur
hefur verið sýnt fram á að böðun í
lóninu, samhliða ljósameðferð, sé
árangursríkari en ljósameðferð ein
og sér. Þrátt fyrir vinsældir Lónsins
er það ekki að fullu skýrt með hvaða
hætti það hefur áhrif á sóra.
„Spurningin hefur verið hvort að
í lóninu sé virkt efni gegn sjúk-
dómnum, eða hvort það sé upplif-
unin og afslöppunin eða eitthvað enn
annað sem útskýri batann sem fæst,“
segir Ása Bryndís Guðmundsdóttir,
lyfjafræðingur, sem síðustu ár hefur
rannsakað áhrif blágrænþörunga í
Bláa lóninu á frumur sem taka þátt
í meingerð sóra. Ása Bryndís varði á
dögunum doktorsverkefni sitt „Áhrif
utanfrumufjölsykra Cyanobacterium
aponinum úr Bláa lóninu á ónæmis-
svör in vitro“ við Læknadeild Háskóla
Íslands. Cyanobacterium aponinum
er blágrænþörungur sem er ríkjandi
lífvera í jarðsjó Bláa lónsins sem fram-
leiðir utanfrumufjölsykru (EPS-Ca)
sem hann seytir í lónið. Tilgáta Ásu
Bryndísar var að EPS-Ca hefði áhrif
á ónæmiskerfið og miðlaði þannig
þeim bata sem sórasjúklingar fá við
böðun í Lóninu.
Tilgangur verkefnisins var að kanna
verkun og verkunarmáta EPS-Ca á
frumur sem taka þátt í meingerð
sóra, en einkenni sóra stafa m.a.
af því hversu harkalega ónæmis-
frumur líkamans bregðast við um-
hverfisþáttum. Þetta viðbragð leiðir
til umtalsverðrar röskunar á sam-
skiptum frumna líkamans, sérstak-
lega ónæmisfrumna og húðfrumna,
sem aftur leiðir til mikillar bólgu-
myndunar og offjölgunar húðfrumna.
Rannsóknin fór þannig fram að
utanfrumufjölsykran EPS-Ca var
einangruð úr C. aponinum rækt Bláa
lónsins. Ónæmisfrumur voru með-
höndlaðar til að líkja eftir meingerð
sóra, og áhrif fjölsykrunnar, EPS-
Ca, á hegðun og boðefnaframleiðslu
ónæmisfrumnanna síðan metin og
mæld. Húðfrumur voru örvaðar með
bólguvökum og þannig líkt í tilrauna-
glasi eftir meinþróun sóra og þær svo
meðhöndlaðar með EPS-Ca.
Niðurstöður rannsóknarinnar sýna
að EPS-Ca breytir svipgerð anga-
frumna, sem eru í fremstu víglínu
ónæmiskerfisins, og breytir svipgerð
þeirra í bæli-angafrumur. Þær stuðla
síðan að sérhæfingu T frumna, sem
er annar hópur ónæmisfrumna, yfir í
T bælifrumur. Þar sem bólguörvandi
T frumur eru helstu skaðvaldarnir í
sóra má álykta að slík svipgerðar-
beyting í átt til bælingar geti stuðlað
að því að ónæmiskerfið sem er í
ofvirkt í sóraskellum róist. Einnig
dregur EPS-Ca úr boðefnaseytun og
ræsingu (virkjun) örvaðra T frumna.
EPS-Ca gæti því dregið úr ræsingu
og fjölda T frumna sem halda til í
húðinni. Loks var sýnt fram á að EPS-
Ca minnkaði framleiðslu húðfrumna
á efnatogum sem laða virkjaðar T
frumur til húðarinnar.
Fjölsykran EPS-Ca sem myndast í Bláa
lóninu virðist því hafa áhrif í hag-
stæða átt á allar lykilfrumurnar sem
taka þátt í meingerð sóra. Niðurstöð-
urnar benda því til þess að EPS-Ca geti
átt veigamikinn þátt í þeim bata sem
sórasjúklingar fá við böðun í Lóninu
og leiða jafnframt í ljós á hvern hátt
þeim áhrifum er mögulega miðlað.
„Það verður virkilega áhugavert að
halda þessari rannsókn áfram. Hérna
er á ferðinni efni sem virðist hafa
mikinn möguleika á að hafa bætandi
áhrif á sóra og gæti leitt af sér lyf sem
nýta mætti til meðhöndlunar á sóra
hjá sjúklingum um allan heim,“ segir
Ása Bryndís.
Ása Brynjólfsdóttir, rannsóknar- og
þróunarstjóri Bláa lónsins, segir
að niðurstöður rannsóknarinnar
opni á ný tækifæri og nýjar víddir í
rannsóknar- og þróunarstarfi fyrir-
tækisins. „Vonandi er þetta upphafið
í þróun nýrra meðferðaúrræða fyrir
sórasjúklinga,“ segir Ása.
Rannsóknin var styrkt af Tækniþró-
unarsjóði. Umsjónarkennari Ásu
Bryndísar var dr. Jóna Freysdóttir,
prófessor við læknadeild, og leiðbein-
andi var dr. Ingibjörg Harðardóttir,
prófessor við læknadeild.
Nýjar rannsóknir auka skilning á virkni Bláa
lónsins og gætu leitt af sér lyf gegn sóra
Frá lækningalind Bláa lónsins.
Ljóðasamkeppni
á Ljósanótt
Bryggjuskáldin efna til ljóðasam-
keppninnar Ljósberinn á Ljósa-
nótt. Reglur eru einfaldar: Ljóðið
má ekki hafa birst áður og æski-
legt er að það fjalli um Suður-
nesin á fallegan og jákvæðan hátt
og þemað er „ÆSKAN“. Ljóðinu
skal skilað á ljosanott@ljosanott.
is fyrir 12. ágúst og þar skal eftir-
farandi koma fram: Fullt nafn,
dulnefni, netfang, nafn og síma-
númer.
Dómnefnd skipa: Anton Helgi Jóns-
son, Guðrún Eva Mínervudóttir,
Guðmundur Magnússon og Hrafn
Harðarson. Verðlaun fyrir besta
ljóðið er verðlaunagripur eftir Pál
á Húsafelli og auk þess fá tvö ljóð
í viðbót viðurkenningu.
Vinningsljóðin verða tilkynnt á
Ljósanótt 2019. Vinningshafar
munu lesa upp ljóðin sín á viðburði
í Duus Safnahúsum sem auglýstur
verður betur síðar.
FRÉTTAVAKT
ALLAN SÓLARHRINGINN
898 2222
4 FRÉTTIR Á SUÐURNESJUM f immtudagur 27. júní 2019 // 26. tbl. // 40. árg.