Breiðholtsblaðið - nov. 2018, Side 4

Breiðholt er löngu þekkt fyrir öflugt félagsstarf meðal barna og ungmenna. Segja má að rætur
starfsemi félagsmiðstöðva
liggi þar en fyrir hartnær 45
árum var félagsmiðstöðinni
Fellahelli komið á fót í nýju
íbúðahverfi í Efra Breiðholti þar
sem margt barnafólk hafi tekið
sér ból. Fellahellir var önnur
félagsmiðstöðin sem sett var á
stofn á eftir Tónabæ sem lengi var
í gamla Lídó húsinu við Skaftahlíð
þar sem 365 miðlar störfuðu
þar til fyrir skömmu. Fellahellir
náði strax miklum vinsældum
enda beitt úrræðum sem þóttu
nýmæli í skóla- og félagsstarfi
hér á landi. Frístundamiðstöðin
Miðberg í Breiðholti er byggð
á þeim grunni sem skapaður
var með Fellahelli og byggðar
hafa verið upp starfsstöðvar
eða félagsmiðstöðvar víðs
vegar um Breiðholtið. Sex
frístundaheimili eru rekin fyrir
barnastarf. Þau eru Álfheimar
við Hólabrekkuskóla, Bakkasel
við Breiðholtsskóla, Vinaheimar
við Ölduselsskóla, Vinasel við
Seljaskóla, Regnboginn við
Hólmasel safnfrístund fyrir 3. og
4. bekk í Selja- og Ölduselsskóla,
Hraunheimar við Hraunberg
12 og safnfrístund fyrir 3. og 4.
bekk í Fella- og Hólabrekkuskóla.
Fjórar félagsmiðstöðvar eru
starfræktar fyrir ungmenni á
aldrinum 10 til 16 ára. Þau eru
Hundrað&ellefu við Gerðuberg
sem sinnir Hólabrekku- og
Fellaskóla. Hólmasel við Hólmasel
4 til 6 sem sinnir Selja- og
Ölduselsskóla og félagsmiðstöðin
Bakkinn er í Breiðholtsskóla.
Sértæka félagsmiðstöðin
Hellirinn er við Kleifarsel 18 og
veitir þjónustu fyrir 10 til 16 ára
börn í Breiðholtinu, Árbæ og
Norðlingaholti. Helgi Eiríksson
er framkvæmdastjóri Miðbergs.
Hann er þar á heimavelli því
hann er uppalinn Breiðhyltingur
– í Hólahverfinu og starfar nú
í Miðbergi. Hann spjallar við
Breiðholtsblaðið að þessu sinni.
“Ég er hreinræktaður
Breiðhyltingur þótt ég búi ekki
í Breiðholtinu sem stendur. En
ég starfa þar og tengslin hafa
aldrei rofnað. Foreldrar mínir
fluttu í Hólahverfið þegar ég var
fimma ára gamall. Í nýbyggða
blokk við Súluhóla. Ég var hér
í meira en tvo áratugi. Ég hóf
skólagönguna í Hólaborg síðan
tók Hólabrekkuskóli við. Þaðan
lá leiðin í næsta hús ef svo má
segja sem er Fjölbrautaskólinn
í Breiðholti. Ég kynntist
félagsmiðstöðvastarfinu ungur. Fór
stundum yfir í Fellahelli en á þeim
tíma var ekki algengt að krakkar
úr Hólunum færu út í Fell. Krakkar
í Bökkunum komu stundum upp
eftir og eins var eitthvað um
að krakkar úr Seljahverfi kæmu
yfir í Fellin til þess að taka þátt í
félag- og tómstundastarfinu. Svo
hætti Fellahellir og um svipað leyti
ákvað ég að skella mér í nám til
Danmerkur. Það var árið 1998. Ég
hafði áhuga á ungmennastarfinu
og fór í nám sem kallast
fridtidapedagogik í Danmörku en
hér var þá ekkert nám að finna sem
snéri að þessum fræðum. “
Varð að ná tökum á
dönskunni
Hvernig var að koma til
Danmerkur. “Ég steypti mér bara
út í þetta en það varð nokkurt
sjokk í fyrstu með dönskuna.
Ég kunni auðvitað ekki eins
mikið í dönsku og ég hélt.
Sérstaklega reyndist erfitt að skilja
Kaupmannahafnardönskuna. Ég
var mikið með útvarp og sjónvarp
opið og reyndi að nýta mér það til
þess að ná tökum á tungumálinu
og var held ég orðinn sæmilegur
um það leyti sem ég fór heim.
Fólk var þá farið að spyrja mig
hvort ég væri frá Kaupmannahöfn
eða kæmi lengra að. Ég átti ekki
annars kost en að ná tökum á
tungumálinu vegna þess að hluti
af námi mínu var í praktik – fór
fram á vinnustöðum þar sem töluð
var danska. Ég byrjaði til dæmis í
praktíkinni í leikskóla sem hjálpaði
mér. Krakkarnir voru dugleg að
hjálpa mér. Þau leiðréttu mig þegar
ég talaði vitlaust og þarna lærði ég
mikið. Í ýmsu öðru námi er hægt að
nota ensku að meira og minna leyti
í Danmörku en praktikin gerði það
að verkum að þarna varð ég að ná
tökum á dönsku.”
Færri ánetjast en efnin
eru sterkari
Eftir námið í Danmörku kom
Helgi heim og fór að starfa með
Mumma í Götusmiðjunni. “Ég
kom heim árið 2002 og byrjaði
þá að vinna á Árvöllum þar sem
Mummi var með meðferðarúrræði
fyrir ungt fólk. Ég þekkti hann
aðeins áður en ég fór utan og hafði
áhuga á að vinna með krökkum
sem þurftu á stuðningi að halda.”
Helgi segir að mörg þeirra hafi
náð sér á strik en önnur hafi ekki
verið eins heppin. En hver er
munurinn á þessum vanda þegar
hann byrjaði að starfa við hann
upp úr aldamótum og nú einum
og hálfum áratug síðan. “Hann er
nokkuð mikill. Ég held að nú fari
hlutfallslega minni hópur út af
strikinu að þessu leyti. Mun færri
krakkar ánetjast heimi efna en
vandinn er engu að síður orðinn
meiri. Þetta er orðinn mun harðari
heimur. Þegar ég var að alast
upp voru tóbaksreykingar og
áfengisdrykkja aðal vandamálin.
Krakkar reyktu mikið og duttu
svo í það um helgar. Margir muna
eftir Hallærisplaninu svonefnda
og ýmsar frásagnir eru til af
útihátíðum fyrri tíma. Þetta hefur
breyst mikið. Það heyrir nánast
til undantekninga ef krakkar eru
að reykja sígarettur og vínnotkun
hefur breyst til hins betra. Þau efni
sem krakkar eru að nota í dag eru
mun sterkari en var og aðgengið að
þeim orðið auðveldara. Neysla er
fljót að vinda upp á sig ef krakkar
byrja að nota þessi sterku efni og
þau eru fljótt kominn út í mikinn
vanda sem stundum getur reynst
erfitt að leysa. Þetta er megin
breytingin sem ég hef séð verða
á þessum tíma. Tímarnir eru
gerbreyttir að þessu leyti.”
Miðberg orðið um 130
manna vinnustaður
En að Miðbergi. Hvenær dettur
Helgi inn hjá félagsmiðstöðvunum
í Breiðholti. “Það gerðist fyrir 16
árum nánar tiltekið haustið 2002.
Þá var ég beðinn um að leysa af
hjá Miðbergi í hálfu starfi og vera
í hálfu starfi hjá ÍTR í þeim hluta
sem snéri að frístundastarfinu. Á
þessum tíma var frístundastarfið
mun minna í sniðum en nú. Þetta
hefur gerbreyst á þessum tíma
síðan ég kom fyrst til starfa. Nú
eru frístundaheimilin að mestu
komin frá grunnskólunum yfir til
ÍTR og hér í Breiðholtinu eru þau
komin undir Miðberg. Þátttaka
í félagsstarfinu hefur líka vaxið
mikið. Þegar ég kom fyrst að þessu
tóku mun færri krakkar þátt í starfi
félagsmiðstöðvanna en í dag er
þetta orðin mikill meirihluti. Það
eru alltaf einhverjir sem detta út
og þá helst krakkar sem stunda
íþróttir af miklu kappi því þau
hafa ekki tíma eða þörf fyrir meira.
Annars er mjög misjafnt hvar börn
eru stödd og hversu mikla þörf þau
hafa fyrir félags- og frístundastarf.
Þegar ég var að byrja voru fáir
krakkar af erlendi bergi brotnir
en þeim hefur fjölgað jafnt og
þétt. Ég er ekki með tölfræðina
alveg í hausnum en þetta eru
miklar breytingar og kalla á ýmsar
lausnir. Starfið verður stöðugt
fjölbreyttara og nú er Miðberg
orðinn um 130 manna vinnustaður.
Við vinnum líka mun meira með
grunnskólanum en var áður. Krafan
er um meiri þverfagleg vinnubrögð.
Þetta samstarf er árangursríkt
þótt það kosti tíma og orku en
kemur líka í veg fyrir að fólk lokist
inn í einhverjum hólfum. Við
erum að vinna með sömu börnin
í sama umhverfinu.“
Frístundakortin
breyttu öllu
Margt fólk sem flytur hingað
erlendis frá þekkir ekki þá
frístundamenningu sem hefur
þróast hér á landi og veit ekki
hvernig það á að notfæra sér hana.
“Við erum komin mjög langt á
þessari braut,”segir Helgi. “Jafnvel
lengra en aðrar Norðurlandaþjóðir.
Nú er ég einu sinni til tvisvar í
hverjum mánuði að taka á móti
fólki frá Skandinavíu sem er
komið hingað til þess að kynna
sér hvernig við vinnum þetta.
Stjórnmálamenn eiga stundum
skilið klapp á bakið og ég held
að stóra stökkið í þessum efnum
hafi verið þegar ákveðið var að
taka frístundakortið í notkun. Það
opnaði leið margra að félags- og
frístundastarfinu. Nú er verið
að skoða þessa leið á hinum
Norðurlöndunum eftir góða
reynslu frá okkur.”
Fjölmenningin gerir
lífið skemmtilegra
“Ég nefndi að margt af fólki
sem hefur flust hingað og sest
að þekkti ekki frístundastarf
fyrir börn og ungmenni. Af þeirri
ástæðu hefur reynst erfiðara
að ná börnum þessa fólks inn í
félagsstarfið. Í sumum löndum
er atvinnuþátttaka foreldra með
öðrum hætti. Minna um að báðir
foreldrar vinni utan heimilis. Hér
kallar atvinnuþátttakan beinlínis
á félags- og frístundastarf. Við
þurfum að kynna starfið betur
fyrir þessum þjóðfélagshóp. Það
er ekkert sem heftir þessa krakka
nema þá ókunnugleiki foreldra
þeirra því lang flest tala þau
íslensku eins og innfædd. Þau eru
oft tvítyngt sem er bara eðlilegt.
Mörg þeirra eru fædd hér á landi
og eiga auðvelt með að samlagast
því umhverfi sem þau búa í.”
Helgi segir að við eigum ekki að
óttast fjölmenninguna. “Nei – alls
ekki. Hún gerir lífið skemmtilegra.
Fólk verður víðsýnna. Við viljum
eiga möguleika á fjölmenningu.
Ég man árin mín í Danmörku.
Maður kynntist ýmsum þar bæði
Dönum og Íslendingum. Sumir
Íslendingarnir nenntu ekki að læra
dönsku þeir gátu komist upp með
að nota ensku sem vissulega er
hægt í vissum tilfellum. Hvað okkur
varðar þá held ég að öllum sem
koma til með að setjast hér að til
frambúðar sé nauðsynlegt að læra
íslensku eins vel og þeir geta. Það
auðveldar öll samskipti og þó að
við séum orðin vön að nota ensku
þegar útlendingar eiga í hlut þá
er íslenskukunnáttan mikilvæg
þegar kemur að því að falla inn í
samfélagið.” Helgi segir að þátttaka
í félags- og frístundastarfinu fari
nokkuð eftir árgöngum. En á bilinu
70% til 80% komi að minnsta
kosti öðru hvoru. En tölfræðilegi
munurinn fari minnkandi með
hverju ári. „Krakkahópurinn er
að vera meira eins og ein heild.
Það myndast vinahópar og þar
skiptir aðstaða og þjóðerni
oftast ekki máli.“
4 Breiðholtsblaðið NÓVEMBER 2018
V i ð t a l i ð
Þátttaka í frístunda- og
félagsstarfinu hefur vaxið mikið
Helgi Eiríksson, framkvæmdastjóri Miðbergs.
- segir Helgi Eiríksson framkvæmdastjóri Miðbergs
Þú hitar bílinn með fjarstýringu og nýtur
þannig þæginda og öryggis
Aldrei að skafa! Með Webasto bílahitara
Bílasmiðurinn hf. Bíldshöfða 16 - 110 Reykjavik - sími 5672330 - www.bilasmiðurinn.is - bilasmiðurinn@bilasmiðurinn.is