Morgunblaðið - 30.10.2019, Blaðsíða 12

12 MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 30. OKTÓBER 2019SJÓNARHÓLL
KRISTINN MAGNÚSSON
Há fasteignagjöld á atvinnuhúsnæði skekkja sam-keppnisstöðu íslenzks viðskiptalífs. Fast-eignaskattar sem hlutfall af landsframleiðslu
eru hæstir á Íslandi á öllum Norðurlöndum, eða um 2%,
tvöfalt hærri en í háskattalandinu Svíþjóð, þar sem þeir
eru um 1%. Þetta var á meðal þess sem fram kom á fundi
Félags atvinnurekenda, Húseigendafélagsins og Lands-
sambands eldri borgara um fasteignagjöld í síðustu viku.
Þessi samtök, sem samanlagt endurspegla mjög breið-
an hóp fasteignaeigenda, vildu leitast við að ná eyrum
stjórnmálamanna, ekki sízt í sveitarstjórnum, en fast-
eignaskattar eru tekjustofn sveitarfélaga. Tímapunktur-
inn er ekki tilviljun; nú er stutt
í að frumvörp til fjárhagsáætl-
ana sveitarfélaga verði lögð
fram, en þau innihalda meðal
annars tillögur um álagning-
arprósentu fasteignaskatta.
Það er orðin vel þekkt stað-
reynd að skattlagning á at-
vinnuhúsnæði hefur farið
mjög hækkandi undanfarin ár. Fasteignaskatturinn er
tiltekið hlutfall af fasteignamati, en mat atvinnu-
húsnæðis á landinu hækkaði um u.þ.b. 77% á árunum
2014 til 2020. Þótt sum sveitarfélög hafi lækkað álagn-
ingarprósentu til að mæta þessum gríðarlegu hækk-
unum matsins nemur hækkun skattbyrði atvinnulífsins
vegna fasteignaskatts á þessum tíma um 70%. Það skipt-
ir miklu máli í þessari mynd að stærsta sveitarfélagið,
þar sem yfir 35% alls atvinnuhúsnæðis er að finna, hefur
allan tímann haldið fasteignaskatti á atvinnuhúsnæði í
lögbundnu hámarki, þótt álagningarprósenta á íbúðar-
húsnæði hafi verið lækkuð til að sýna eigendum þess
sanngirni.
Sveitarfélögin láta stundum eins og þau beri enga
ábyrgð á sífellt þyngri skattbyrði vegna fasteignaskatta.
Það er út af fyrir sig rétt að fasteignamatið, sem skattur-
inn er reiknaður út frá, er byggt á grundvelli laga frá Al-
þingi. Einn vandinn við að nota þá aðferð til að leggja á
skatt er að útreikningur matsins er gífurlega flókinn og
ekki á færi annarra en sérfræðinga að skilja hann. Á
áðurnefndum fundi komu fram dæmi um að erfiðleikum
væri bundið að fá skýr svör frá fasteignamati Þjóðskrár
um það hvernig mat tiltekinna eigna væri reiknað út.
Það er óhætt að segja að skattur, sem skattgreiðandinn
getur ekki skilið hvernig er reiknaður út og því síður séð
fyrir hversu hár verður, sé vondur skattur.
Á endanum eru það þó auðvitað sveitarfélögin sem
bera alla ábyrgð á skattbyrðinni, enda ákveða þau álagn-
ingarprósentuna. Sveitarfélög sem ætla enn eina ferðina
að yppa öxlum og segja: „Við gerðum ekkert, við lögðum
bara sömu prósentu og venjulega á fasteignamatið, það
er ekki okkur að kenna að það hækkaði“ – þau hlaupast
frá þeirri ábyrgð sem stjórnvöld og atvinnulífið bera
sameiginlega á verðstöðugleika í
kjölfar erfiðra kjarasamninga.
Hækkanir fasteignaskatta á at-
vinnuhúsnæði koma nefnilega ekki
bara fram á greiðsluseðlum fast-
eignagjaldanna. Þær velta út í
verðlagið með ýmsum hætti í formi
hækkunar á vörum og þjónustu
fyrirtækja, sem verða með ein-
hverjum hætti að standa undir sífellt hækkandi skatt-
byrði. Fyrirtæki og einstaklingar sem leigja út húsnæði
neyðast iðulega til að hækka leiguna vegna hærri fast-
eignaskatta, enda nema þeir oftast nokkurra mánaða
leigu yfir árið. Það galnasta við núverandi kerfi er að
vegna þess að fasteignamat Þjóðskrár beitir svokallaðri
tekjumatsaðferð hækkar fasteignamatið þegar leigan
hækkar, sem veldur aftur hækkun á fasteignamatinu og
þannig koll af kolli.
Atvinnulífið getur ekki staðið undir enn meiri hækk-
unum á fasteignasköttum. Til skemmri tíma litið þurfa
sveitarfélögin að axla ábyrgð og lækka álagningar-
prósentuna. Til lengri tíma litið þarf að skera upp þetta
kerfi. Í byrjun árs skrifaði Félag atvinnurekenda Bjarna
Benediktssyni fjármálaráðherra bréf og hvatti hann til
að taka upp viðræður við sveitarfélögin um kerfis-
breytingu. Ráðherrann hefur sýnt nauðsyn slíkrar
breytingar skilning og æskilegt væri að eitthvert frum-
kvæði að slíku kæmi líka frá sveitarfélögunum. Allt
hugsandi fólk hlýtur að sjá að núverandi ástand gengur
ekki til lengdar.
SKATTAMÁL
Ólafur Stephensen
framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda
Skatturinn ógegnsæi
og endalausi
”
Hækkanir fasteigna-
skatta á atvinnuhúsnæði
koma nefnilega ekki bara
fram á greiðsluseðlum
fasteignagjaldanna.
FORRITIÐ
Við lifum stafrænu lífi og því ekki
skrítið að margt af því sem er okk-
ur kærast skuli vera á stafrænu
formi. Leyndarmálin okkar eru líka
stafræn og vissara að geyma þau
ekki hvar sem er. Svo viljum við,
rétt eins og með aðra dýrgripi sem
við skiljum eftir okkur, að stafrænu
djásnin lendi í vörslu ástvina okkar.
Alveg eins og áður þurfti að tryggja
að erfingjar myndu fá lykilinn að
húsinu, númerið að peningaskápn-
um og að einhver tæki myndaal-
búmið uppi í stofuhillu í sína vörslu,
þá þarf í dag að ákveða hver fær
aðgang að gögnunum í tölvu-
pósthólfinu, myndaalbúminu í
skýinu og kóðann til að opna snjall-
símann.
Passbox leysir úr þessu með n.k.
stafrænu bankahólfi. Notandinn
skráir inn þær upplýsingar sem
hann vill varðveita, s.s. notendanöfn
og lykilorð, eða öryggiskóða, ásamt
hvers kyns leiðbeiningum og til-
mælum. Hann tiltekur líka hver á
að fá hvaða upplýsingar sendar, og
fá viðtakendurnir strax tilkynningu
þar að lútandi. Viðtakandi getur síð-
an sent Passbox beiðni um að fá að-
gang að upplýsingunum þegar hann
telur þörf á. Passbox sendir um leið
fyrirspurn til þess sem stofnaði um-
ræddan reikning, og ef ekkert svar
berst innan tiltekins tíma fær við-
takandinn umbeðin gögn afhent.
Nota má lágmarksútgáfu Pass-
box ókeypis en borga þarf 30 dala
árgjald til að fá aðgang að öllum
notkunarmöguleikum. ai@mbl.is
Bankahólf fyrir staf-
rænu gersemarnar